Người bị nghe kém nếu không điều trị sẽ gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống, trở ngại trong giao tiếp, mặc cảm, tự ti, ảnh hưởng công việc… Phát hiện sớm tình trạng giảm thính lực và các bệnh về tai là “chìa khóa” để điều trị nghe kém hiệu quả, giúp người bệnh phục hồi thính lực, cải thiện chất lượng cuộc sống.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), nghe kém (khiếm thính/giảm thính lực) là tình trạng không thể nghe tốt như người có thính lực bình thường (ngưỡng nghe 20 dB trở lên ở cả hai tai). Mất thính lực có thể nhẹ, trung bình, nặng hoặc rất nặng, ảnh hưởng đến một tai hoặc cả hai tai và dẫn đến khó khăn trong việc nghe lời nói đàm thoại hoặc âm thanh lớn.
Hiện có 5% dân số thế giới cần phục hồi chức năng để giải quyết tình trạng nghe kém (trong đó có 34 triệu trẻ em).
Tuổi tác là yếu tố phổ biến nhất liên quan đến nghe kém. Nghe kém do tuổi tác (presbycusis) là tình trạng mất thính lực chậm ở cả hai tai. Những thay đổi liên quan đến tuổi tác ở tai giữa và dọc theo các đường dẫn thần kinh từ tai đến não có thể ảnh hưởng đến thính giác. Tỷ lệ nghe kém, mất thính lực tăng theo tuổi, trong số những người trên 60 tuổi, hơn 25% bị ảnh hưởng bởi tình trạng mất thính lực. Theo thống kê, cứ khoảng 3 người trong độ tuổi từ 65-74 tuổi thì có 1 người bị nghe kém. (1)
Về mặt nhân khẩu học, gần 80% người bị nghe kém sống ở các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình.
Những người tiếp xúc thường xuyên với mức âm thanh lớn cũng có nguy cơ nghe kém. Trong xã hội hiện đại, với sự phát triển của các công cụ giải trí công suất âm thanh lớn, thanh thiếu niên có nguy cơ nghe kém sớm do sử dụng thiết bị âm thanh cá nhân không an toàn và tiếp xúc với mức âm thanh gây hại tại các địa điểm như hộp đêm, quán bar, buổi hòa nhạc và sự kiện thể thao.
WHO đã đưa ra cảnh báo rằng hơn một tỷ người trong độ tuổi từ 12-35 có nguy cơ giảm thính lực do tiếp xúc quá nhiều và kéo dài với tiếng nhạc lớn và tiếng ồn giải trí có âm lượng cực đại khác. Nếu tình trạng này vẫn tiếp diễn, rất nhiều người trẻ sẽ cần tìm đến các phương pháp chữa nghe kém trong tương lai.
Người mắc các bệnh lý mạn tính chẳng hạn như huyết áp cao và đái tháo đường cũng có nguy cơ nghe kém. Ngoài ra, việc sử dụng các loại thuốc gây độc cho các tế bào cảm giác trong tai cũng khiến tai nghe kém, trường hợp này thường xảy ra với người điều trị ung thư bằng phương pháp hóa trị.
Trẻ nhỏ cũng là đối tượng có nguy cơ nghe kém do nhiều yếu tố như: di truyền, nhiễm trùng trong tử cung (chẳng hạn như nhiễm rubella và cytomegalovirus), ngạt khi sinh (thiếu oxy vào thời điểm sinh), tăng bilirubin máu (vàng da nặng ở trẻ sơ sinh), viêm tai giữa, viêm màng não và các bệnh nhiễm trùng khác.
Các phương pháp điều trị nghe kém phụ thuộc vào nguyên nhân gây giảm thính lực và mức độ nghiêm trọng của tình trạng này
Dùng thuốc là một trong những các chữa nghe kém trong trường hợp giảm thính lực do nhiễm trùng tai mạn tính gây ra. Nhiễm trùng tai mạn tính là tình trạng tích tụ dịch sau màng nhĩ ở tai giữa. Hầu hết các bệnh nhiễm trùng tai đều được điều trị bằng thuốc hoặc theo dõi cẩn thận. Các loại thuốc trong điều trị nhiễm trùng tai do bác sĩ chỉ định không trực tiếp cải thiện thính lực mà nhằm giải quyết nguyên nhân và khắc phục triệu chứng. Nếu không có biến chứng nghiêm trọng, sau khi khỏi bệnh, thính lực người bệnh sẽ hồi phục dần theo thời gian. Tuy nhiên cũng có trường hợp thính lực bị mất một phần, lúc này người bệnh cần đến sự hỗ trợ của các phương pháp chữa nghe kém khác để cải thiện.
Màng nhĩ là một lớp màng mềm ngăn cách tai ngoài với tai giữa giúp dẫn truyền âm thanh. Màng nhĩ có thể bị thủng do nhiều nguyên nhân khác nhau như: viêm tai giữa, dị vật tác động, chấn thương do chênh lệch áp suất, chấn động âm thanh… Thủng màng nhĩ là một trong những nguyên nhân khiến tai nghe kém. Trong trường hợp này vá màng nhĩ là phương pháp điều trị nghe kém cần thiết cho người bệnh.
Để vá nhĩ, đầu tiên bác sĩ phẫu thuật sẽ cắt đi phần rìa lỗ thủng, làm sạch những mô viêm trên màng nhĩ và tai giữa, sau đó bác sĩ sử dụng lớp cân cơ sau tai (lớp vỏ bao của cơ thái dương) của bệnh nhân làm mảnh vá đặt vào sát bên dưới lỗ thủng, cố định bằng vật liệu tự tan trong hòm nhĩ và ống tai.
Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, phẫu thuật vá nhĩ chữa nghe kém được thực hiện bởi các bác sĩ giàu kinh nghiệm dưới sự hỗ trợ của kính vi phẫu và hệ thống máy nội soi hiện đại. Thời gian phẫu thuật trong khoảng 90-120 phút. Người bệnh hồi phục sau 3-4 tuần.
Nếu việc điều trị bằng thuốc và phẫu thuật không giúp cải thiện thính lực, việc sử dụng các thiết bị hỗ trợ phục hồi chức năng thính giác như máy trợ thính là cách chữa nghe kém được khuyến khích.
Máy trợ thính là một thiết bị điện tử có thể đặt trong hoặc sau tai. Máy trợ thính khuếch đại âm thanh để những người bị mất thính lực có thể cải thiện khả năng nghe và hiểu trong giao tiếp cũng như sinh hoạt. Về cơ bản, máy trợ thính hoạt động bằng cách tiếp nhận âm thanh đi vào qua micrô. Sau đó, micrô chuyển đổi sóng âm thành tín hiệu điện trước khi gửi chúng đến bộ khuếch đại. Cuối cùng, bộ khuếch đại gửi âm thanh đến tai bạn thông qua một loa nhỏ. Máy trợ thính đem lại hiệu quả tốt nhất đối với những người nghe kém, giảm thính lực liên quan thần kinh thính giác do lão hóa, nhiễm trùng,tiếp xúc âm thanh cường độ lớn kéo dài hoặc sử dụng thuốc.
Cùng với cách điều trị nghe kém bằng máy trợ thính, cấy ốc tai điện tử cũng là giải pháp phục hồi chức năng hiệu quả cho người mất thính lực.
Cấy ghép ốc tai điện tử hay cấy điện cực ốc tai là phương pháp đưa một thiết bị điện tử nhỏ đặt vào ốc tai, đây là một trong những cách chữa nghe kém cho cả trẻ em và người lớn. Ốc tai điện tử được thiết kế cho những người bị mất thính lực thần kinh cảm giác ở mức trung bình đến nặng (mất thính lực do tổn thương ở tai trong) gặp khó khăn trong việc hiểu lời nói ngay cả khi đeo máy trợ thính.
Cấu tạo của ốc tai điện tử gồm một bộ phận nằm bên ngoài tai với một micro để ghi nhận âm thanh, pin để cấp nguồn cho hệ thống, một bộ xử lý âm thanh và một máy phát để gửi tín hiệu điện đến bộ phận bên trong.
Phần bên trong của ốc tai điện tử được cấy dưới da, với các điện cực (dây) kéo dài vào ốc tai (một cấu trúc ở tai trong). Các điện cực phản ứng với thông tin âm thanh được bộ xử lý bên ngoài thu thập và kích thích các tế bào thần kinh trong ốc tai để tạo ra tín hiệu được não tiếp nhận.
Để được cấy ghép ốc tai điện tử điều trị nghe kém, người bệnh cần thăm khám với bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng. Người bệnh được chỉ định cấy ghép ốc tai điện tử cần đáp ứng một số điều kiện bảo gồm: Từ 12 tháng tuổi trở lên, gặp vấn đề nghe kém hoặc điếc sâu (trên 90dB) ở cả 2 tai trước hoặc sau khi biết giao tiếp ngôn ngữ; đã sử dụng máy trợ thính nhưng không có hiệu quả hoặc hiệu quả kém; não không có tổn thương, dây thần kinh số 8 bình thường; cấu trúc ốc tai bình thường không có dị dạng, không bị vôi hóa toàn bộ.
Cấy ghép ốc tai điện tử chống chỉ định đối với các trường hợp: viêm tai giữa đang tiến triển, chậm phát triển tâm thần, có các bệnh lý nền nặng như tim mạch, thiếu máu, bệnh di truyền… dễ gặp tai biến trong phẫu thuật.
Mặc dù không thể phục hồi thính lực như tai bình thường, người được ốc tai điện tử điều trị nghe kém vẫn cải thiện đáng kể khả năng giao tiếp, đặc biệt là không cần nhìn đoán khẩu hình.
Bên cạnh các phương pháp nội khoa và ngoại khoa điều trị nghe kém, các biện pháp hỗ trợ cho người suy giảm thính lực cũng cần được quan tâm.
Nghe kém ảnh hưởng đến khả năng làm việc, giao tiếp với người khác và tận hưởng cuộc sống nói chung. Với nhiều người, việc sử dụng máy trợ thính và các thiết bị khác sẽ khuếch đại âm thanh có hiệu quả nhất định trong điều trị nghe kém. Tuy nhiên, người mới sử dụng các thiết bị này có thể gặp những khó khăn ban đầu trước khi có thể thích nghi hoàn toàn. Vì vậy, tập luyện tai với các bài tập nghe rất cần thiết trong thời gian này. Người bệnh có thể thử áp dụng các bài tập nghe hỗ trợ chữa nghe kém như:
Yếu tố dinh dưỡng nhất định liên quan đặc biệt đến sức khỏe thính giác, đặc biệt là với người đang điều trị nghe kém. Các nghiên cứu về mối quan hệ giữa nghe kém và dinh dưỡng đã chỉ ra rằng tỷ lệ bị nghe kém tăng lên liên quan đến sự thiếu hụt các vi chất dinh dưỡng đơn lẻ, chẳng hạn như vitamin A, B, C, D và E, kẽm, Mg, Se, sắt và iot. Lượng carbohydrate, chất béo và cholesterol cao hơn và lượng protein thấp hơn tương ứng với tình trạng thính lực kém hơn. Ngoài suy dinh dưỡng, béo phì được báo cáo là một yếu tố nguy cơ đối với suy giảm thính lực. (2)
Bữa ăn cân bằng các nhóm chất dinh dưỡng, vitamin và khoáng chất giúp tránh được nhiều nguy cơ cho thính lực. Tình trạng nghe kém có thể xảy ra khi lưu lượng máu đến ốc tai bị suy yếu, vì vậy chiến lực quản lý sức khỏe tim mạch thông qua chế độ dinh dưỡng rất quan trọng trong việc cải thiện sức khỏe tổng lực lẫn thính lực. Các thực phẩm giàu dinh dưỡng, giàu vitamin và khoáng chất, cũng như chất xơ và axit béo omega-3 sẽ giúp các tế bào trong cơ thể bạn hoạt động bình thường.
Các loại thực phẩm giàu carotenoid beta-carotene và beta-cryptoxanthin, có trong các loại trái cây và rau quả có màu sắc rực rỡ như dưa lưới, ớt chuông, bí ngô và khoai lang, cũng có thể giúp giảm nguy cơ nghe kém.
Một số loại thực phẩm tốt cho thính lực nên đưa vào bữa ăn hằng ngày bao gồm:
Bên cạnh tuổi tác, nguy cơ nghe kém, mất thính lực còn đến từ nhiều nguyên nhân khác. Trong đó, một trong những vấn đề được quan tâm hiện nay là tác động của âm thanh giải trí đang ngày càng lớn. Giảm tiếp xúc với tiếng ồn lớn là yếu tố quan trọng hàng đầu tránh các nguy cơ ảnh hưởng đến thính lực.
Theo khuyến nghị của WHO mức độ tiếp xúc tiếng ồn cho phép là 80 dB trong 40 giờ một tuần với half-level là 3 dB, nghĩa là trong ngưỡng này, thời gian tiếp xúc cho phép sẽ giảm một nửa với mỗi lần mức độ tiếng ồn tăng 3 dB. Ví dụ: ở mức 83 dB là 20 giờ; ở mức 86 dB là 10 giờ; ở mức 92 dB là 2,5 giờ; và ở mức 98 dB là 38 phút.
Đối với trẻ em, mức độ tiếp xúc tiếng ồn cho phép được xác định là 75 dB trong 40 giờ một tuần. Do đó, trẻ em có thể nghe an toàn âm thanh 83 dB trong khoảng 6,5 giờ, 86 dB trong khoảng 3,25 giờ, 92 dB trong 45 phút và 98 dB chỉ trong 12 phút một tuần, các nhà nghiên cứu giải thích.
Người lao động làm việc trong các lĩnh vực liên quan đến âm nhạc, giải trí, thuốc nổ, pháo hoa… Cần trang bị bảo hộ lao động, giảm phơi nhiễm tiếng ồn trong thời gian dài gây suy giảm thính lực.
Nicotine và carbon monoxide từ khói thuốc lá làm giảm lượng oxy trong máu và làm co mạch máu khắp cơ thể, bao gồm cả những mạch máu ở tai trong chịu trách nhiệm quan trọng cho chức năng nghe. Ngoài ra, nicotine và khói thuốc lá được cho là: can thiệp vào các chất dẫn truyền thần kinh trong dây thần kinh thính giác, gây kích ứng vòi nhĩ và niêm mạc tai giữa, kích thích giải phóng các gốc tự do có thể gây tổn hại DNA và gây bệnh, khiến cơ thể nhạy cảm hơn với tiếng ồn lớn và do đó dễ bị mất thính lực do tiếng ồn hơn. Do đó, việc hạn chế và đi đến bỏ hoàn toàn thuốc là là cách hiệu quả giảm nguy cơ mất thính lực cho bản thân và người xung quanh.
Việc chữa tai nghe kém phụ thuộc vào nguyên nhân gây ra bệnh. Tai nghe kém có thể chữa được bằng cách đặt các thiết bị hỗ trợ hoặc điều trị bệnh lý tai mũi họng liên quan, khả năng hồi phục sau điều trị nghe kém tùy thuộc vào tình trạng mỗi người.
Đối với vấn đề nghe kém, nếu tai mất thính lực đột ngột hoặc nhận thấy thấy khả năng nghe đang có xu hướng kém dần theo thời gian, bạn hãy đến bệnh viện có chuyên khoa tai mũi họng để thăm khám. Ngoài ra, người bệnh cũng cần gặp bác sĩ trong trường hợp các bệnh lý tai mũi họng điều trị dai dẳng không thuyên giảm hoặc phát hiện bất kỳ triệu chứng bất thường nghiêm trọng nào ở tai.
Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh quy tụ đội ngũ chuyên gia, bác sĩ Tai Mũi Họng giỏi chuyên môn, giàu kinh nghiệm trong thăm khám, điều trị; làm chủ các kỹ thuật khó, thực hiện các phẫu thuật phức tạp liên quan đến bệnh lý tai mũi họng, phẫu thuật nội soi, cấy điện cực ốc tai cải thiện thính lực… luôn đảm bảo quy trình an toàn và khả năng hồi phục tối ưu cho người bệnh.
Để đặt lịch khám, điều trị nghe kém và các bệnh lý tai mũi họng với các chuyên gia Tai Mũi Họng, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng vui lòng liên hệ:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Nghe kém đang ngày càng phổ biến trong xã hội. Tỷ lệ mắc nghe kém đang tăng nhanh do dân số già đi, môi trường ồn ào tăng lên và việc sử dụng các thiết bị nghe ngày càng nhiều. Tình trạng nghe kém không chỉ ảnh hưởng đến người già mà dần có xu hướng trẻ hóa, gây ảnh hưởng lên nhiều mặt của đời sống cá nhân và gánh nặng xã hội. Bên cạnh tìm kiếm các giải pháp điều trị nghe kém, việc xây dựng lối sống, sinh hoạt lành mạnh, giảm các yếu tố áp lực lên thính giác cũng hết sức quan trọng trong phòng ngừa và quản lý nguy cơ mất thính lực đang ngày càng gia tăng.
