Đau lưng khi mang thai thường không đáng lo ngại nhưng ảnh hưởng đến sinh hoạt của thai phụ. Một số bà bầu đau lưng thoáng qua, một số khác đau nhiều và dai dẳng. Tìm hiểu nguyên nhân và cải thiện tình trạng bị đau buốt lưng khi mang thai giúp mẹ bầu có thai kỳ khỏe mạnh.
Đau lưng là hiện tượng phổ biến ở phụ nữ mang thai, nhất là thời điểm 3 tháng cuối của thai kỳ. Mặc dù chưa có nghiên cứu chính thức về tỷ lệ phụ nữ bị mang bầu bị đau lưng, nhưng ước tính có khoảng 50-80% thai phụ gặp phải tình trạng này [1]. Tùy vào cơ địa của từng người, mức độ đau có thể khác nhau. Cơn đau thường biến mất sau khi em bé chào đời, nhưng cũng có trường hợp phụ nữ bị đau lưng kéo dài trong nhiều tháng sau khi sinh.
Thông thường, tình trạng này không phải là vấn đề đáng lo ngại, nhưng thai phụ vẫn nên đến gặp bác sĩ để được thăm khám và tư vấn cách giảm đau an toàn. Phụ nữ có tiền sử bệnh lý ở lưng dưới có nguy cơ đau lưng cao hơn và tình trạng đau lưng có thể xảy ra sớm hơn trong thai kỳ.
Tình trạng này có thể xảy ra ở bất kỳ ai và bất kỳ vị trí nào ở lưng, bao gồm lưng trên, lưng dưới hoặc vùng hông. Cơn đau có xu hướng gia tăng khi về đêm. Trong một số trường hợp, cơn đau từ lưng có thể lan xuống mông và chân của thai phụ. Các dạng đau lưng phổ biến khi mang thai là:
Khi bước vào thời kỳ mang thai, cơ thể của phụ nữ có nhiều thay đổi về tâm lý lẫn sinh lý, đây có thể là nguyên nhân gây đau lưng trong thai kỳ.
Trong thời kỳ mang thai, cơ thể thai phụ sản xuất một loại hormone gọi là relaxin làm giãn các dây chằng ở vùng xương chậu để chuẩn bị cho quá trình sinh nở. Nhờ loại hormone đặc biệt này, các khớp vùng chậu trở nên linh hoạt hơn. Tuy nhiên, điều này cũng có thể gây đau lưng khi mang thai do các cơ, dây chằng bị căng, các khớp xương trở nên lỏng lẻo.
Cùng với sự phát triển của thai nhi, bào thai trở nên lớn dần, trọng tâm cơ thể thai phụ dồn về phía trước khiến cơ lưng bị căng. Theo phản xạ tự nhiên, thai phụ sẽ có xu hướng uốn cong người về phía trước khi bước đi để giữ thăng bằng. Điều này làm cho tư thế thay đổi, tăng áp lực lên cơ lưng, hậu quả là gây ra cảm giác nhức mỏi, co cứng cơ lưng.
Cơ bụng có vai trò hỗ trợ cột sống và sức khỏe vùng lưng. Trong thời kỳ mang thai, cơ bụng bị kéo căng và yếu đi khiến bà bầu bị mỏi lưng. Sự phát triển dần của thai nhi cũng khiến cơ bụng bị kéo giãn quá cỡ dẫn đến chèn ép cơ lưng, làm tăng nguy cơ đau ở lưng, nhất là khi vận động.
Căng thẳng về mặt cảm xúc cũng có thể gây căng cơ lưng, dẫn đến đau lưng hoặc co thắt vùng lưng. Tâm lý căng thẳng kéo dài khiến các cơ không được thư giãn, luôn trong tình trạng căng cứng khó hồi phục. Bà bầu gặp tình trạng đau trong 3 tháng đầu thường bắt nguồn từ nguyên nhân này.
Phụ nữ mang thai đau lưng do thay đổi sinh lý hay tâm lý thường không đáng lo ngại. Nhưng nếu nguyên nhân là do bệnh lý, thì vấn đề này cần được quan tâm đúng mức hơn. Một số bệnh lý về cột sống như thoát vị đĩa đệm, đau thần kinh tọa… có thể là nguyên nhân tiềm ẩn khiến phụ nữ bị đau khi mang thai, cơn đau thậm chí lan rộng đến mông, đùi, bắp chân kèm theo cảm giác tê bì.
Tình trạng đau lưng có thể xảy ra ở bất kỳ thời điểm nào trong thai kỳ, nhưng thường phổ biến hơn ở tam cá nguyệt thứ hai và thứ ba (3 tháng giữa và 3 tháng cuối của thai kỳ). Tuy nhiên, cũng có trường hợp phụ nữ bị đau lưng trong 3 tháng đầu tiên khi mang thai do cơ địa hoặc có tiền sử bệnh lý/chấn thương ở lưng dưới. Cơn đau ở lưng thường thuyên giảm và biến mất sau khi sinh, nhưng cũng có thể kéo dài đến 6 tháng sau đó, tùy trường hợp.
Phụ nữ mang thai cần nhanh chóng liên hệ bác sĩ hoặc đến ngay bệnh viện gần nhất nếu bị đau lưng kèm theo một số biểu hiện sau:
Trong một số trường hợp hiếm gặp, đau lưng khi có thai có thể liên quan đến bệnh loãng xương, viêm xương khớp đốt sống hoặc viêm khớp nhiễm trùng. Đau lưng theo nhịp có thể là dấu hiệu của chuyển dạ sớm [2]. Do đó, khi gặp bất kỳ vấn đề nào kể trên, thai phụ cần nhanh chóng đến bệnh viện để bác sĩ thăm khám.
Chẩn đoán tình trạng này thường được dựa trên việc xem xét tiền sử bệnh lý và khám sức khỏe. Trong một số trường hợp cần thiết, bác sĩ có thể chỉ định chụp MRI để xác định hoặc loại trừ nguyên nhân là do thoát vị đĩa đệm. Đối với thai phụ, quy trình chẩn đoán bệnh sẽ không áp dụng phương pháp chụp X-quang hoặc chụp CT, do các thủ thuật này sử dụng tia bức xạ có thể ảnh hưởng sự phát triển của thai nhi.
Phụ nữ bị có thai nên thực hiện các phương pháp giảm đau theo hướng dẫn của bác sĩ để cải thiện sức khỏe thể chất và tinh thần. Không khuyến khích thai phụ sử dụng thuốc giảm đau để tránh làm ảnh hưởng sức khỏe, sự phát triển của thai nhi (trừ khi có chỉ định của bác sĩ). Các phương pháp giảm đau sau đây mang tính chất hỗ trợ, giúp mẹ bầu có một thai kỳ khỏe mạnh.
Phụ nữ mang thai nên thường xuyên vận động nhẹ nhàng bằng cách đi bộ, yoga, bơi lội… Các bài tập thể dục phù hợp có thể giúp cơ thể khỏe mạnh, tăng cường sức mạnh cơ bắp, hỗ trợ xương khớp chắc khỏe và đẩy lùi cảm giác đau lưng. Ngoài ra, vận động thể chất cũng giúp ích rất nhiều cho quá trình sinh nở.
Phụ nữ có thai đau lưng có thể sử dụng dụng cụ hỗ trợ như gối thắt lưng hoặc đai đeo dành cho bà bầu để giảm đau. Ngoài ra, thai phụ cũng nên cân nhắc việc chọn lựa một tấm đệm ngủ phù hợp, có chất lượng tốt để mang lại cảm giác thoải mái khi nghỉ ngơi, hạn chế tình trạng đau lưng.
Thai phụ không nên giữ một tư thế quá lâu, nên thay đổi tư thế khi bắt đầu cảm thấy không thoải mái. Nâng cao chân khi ngồi hoặc nằm có thể giúp bà bầu đỡ đau lưng. Hoặc khi ngồi làm việc, thai phụ có thể sử dụng một tấm đệm đặt sau lưng để hỗ trợ.
Mang giày đế thấp là sự lựa chọn tốt nhất cho bà bầu, vừa giúp giảm áp lực lên cột sống, vừa phòng tránh té ngã. Thai phụ nên chọn giày dép vừa chân và mềm mại, có đế bằng để di chuyển dễ dàng hơn.
Chườm nóng vào vùng lưng giúp thai phụ giảm bớt cảm giác đau lưng, có thể sử dụng chai nước ấm hoặc đệm sưởi ấm đều được. Hoặc thai phụ cũng có thể tắm nước ấm để cảm thấy dễ chịu hơn. Khi được bác sĩ tư vấn, bà bầu có thể chườm lạnh ở lưng trong khoảng 20 phút để cải thiện cảm giác đau lưng khi mang thai.
Massage mang lại cảm giác thư giãn và cải thiện tình trạng căng cơ, từ đó giảm đau lưng. Massage lưng cho thai phụ cần dùng lực đặc biệt nhẹ nhàng, tốt nhất nên nhờ đến sự hỗ trợ của chuyên gia để đảm bảo an toàn.
Bị đau lưng khi mang bầu, thai phụ nên đến gặp bác sĩ để được thăm khám và tư vấn bài tập cải thiện tư thế, giúp giảm đau lưng. Một số động tác kéo giãn nhẹ nhàng có thể giúp ích trong việc cải thiện tình trạng đau lưng ở bà bầu.
Phụ nữ mang thai cần có nhiều thời gian để nghỉ ngơi, nhất là khi bị đau lưng. Thai phụ cũng nên hạn chế ngồi hoặc đứng một chỗ quá lâu, không nên mang vác vật nặng hoặc cúi gập bụng.
Thông thường, tình trạng đau lưng ở phụ nữ mang thai sẽ biến mất sau khi em bé chào đời. Tuy nhiên, cũng có trường hợp phụ nữ bị đau lưng kéo dài nhiều tháng sau sinh. Tình trạng đau kéo dài trong bao lâu sẽ tùy vào từng trường hợp, chủ yếu ảnh hưởng bởi cơ địa và nguyên nhân gây đau lưng.
>> Tham khảo thêm về tình trạng: Đau lưng sau sinh
Đây là hiện tượng thường gặp trong thai kỳ, không phải là vấn đề sức khỏe đáng lo ngại và chỉ ảnh hưởng phần nào đến sinh hoạt thường ngày của thai phụ. Tuy nhiên, nếu tình trạng đau lưng gia tăng và kéo dài, đó có thể là dấu hiệu cảnh báo một vấn đề nào đó về sức khỏe, bà bầu không nên chủ quan mà cần đến bệnh viện thăm khám và điều trị sớm (nếu cần).
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Hiểu rõ nguyên nhân và cách cải thiện tình trạng đau lưng khi mang thai giúp phụ nữ có một thai kỳ thoải mái và khỏe mạnh hơn. Dù là vấn đề thường gặp, nhưng thai phụ vẫn không nên chủ quan, hãy đến gặp bác sĩ để được thăm khám và tư vấn cách giảm đau an toàn.
