Nam giới khỏe mạnh có thể sản xuất khoảng 50-100 triệu tinh trùng mỗi ngày. Vậy tinh trùng là gì? Cấu tạo, vai trò, quá trình hình thành ra sao? Bác sĩ Phạm Xuân Long, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM sẽ giải đáp thắc về tinh trùng của nam giới qua bài viết sau.
Tinh trùng là tế bào sinh dục nam, tế bào sinh sản hoặc giao tử. Tinh trùng sẽ thụ tinh với trứng – tế bào sinh dục cái và tạo thành phôi thai. Tinh trùng dài khoảng 0,05 mm, có 3 bộ phận chính gồm phần đầu, cổ và đuôi.
Tinh trùng được sản xuất bởi các ống sinh tinh ở tinh hoàn trong cơ thể nam giới. Tinh hoàn luôn sản xuất tinh trùng liên tục. Tuy nhiên, tinh trùng mới cần thời gian để trưởng thành trước khi thụ tinh với trứng. Quá trình tinh trùng trưởng thành sẽ mất hơn 10 tuần. Vì vậy, tinh trùng non sẽ di chuyển đến một ống khác ở phía sau tinh hoàn – gọi là mào tinh hoàn. (1)
Quá trình hình thành tinh trùng có ba giai đoạn cơ bản bao gồm: giai đoạn tăng sinh, giai đoạn phân bào và giai đoạn sinh tinh. (2)
Giai đoạn tăng sinh là vô số quá trình nguyên phân diễn ra nhằm hình thành nhiều tế bào tiền thân tinh trùng, tức là nhiều tế bào sinh tinh. Từ tế bào gốc mầm, nguyên bào sinh tinh loại A được hình thành. Sau đó, nguyên bào này thông qua quá trình phân chia tế bào tạo ra tinh trùng loại A và B:
Khi nam giới đến tuổi sinh sản (tuổi dậy thì), các tế bào loại A và B sẽ phân chia nhiều lần để tạo thành tế bào sinh tinh sơ cấp. Trong suốt quá trình phân chia này, tế bào có thể thay đổi.
Giai đoạn giảm phân hay còn gọi sinh tinh trùng là dạng phân chia tế bào mới, bắt đầu làm giảm thông tin di truyền và tạo thành các tế bào đơn bội – tinh trùng. Giai đoạn giảm phân chia làm 2 lần, gồm:
Đây là giai đoạn cuối của quá trình hình thành tinh trùng. Tinh trùng trưởng thành hoàn thiện với phần đuôi tăng kích thước, có roi để di chuyển; phần đầu thu nhỏ lại, có hình dạng nhọn đặc trưng do tế bào chất thu nhỏ, nhân dài ra và hình thành acrosome. Cuối cùng, tinh trùng trưởng thành được phóng vào trung tâm của ống sinh tinh và sẵn sàng xuất tinh.
Quá trình sinh tinh mất khoảng 64-72 ngày. Sinh tinh là quá trình hình thành tế bào sinh sản nam, từ tế bào chưa trưởng thành đến tế bào trưởng thành. Lúc này, tinh trùng rời tinh hoàn và di chuyển đến mào tinh hoàn để hình thành khả năng vận động cần thiết trong khoảng 10 ngày. Sau đó, tinh trùng sẽ được lưu trữ trong mào tinh hoàn đến khi chúng xuất tinh. Khi bắt đầu xuất tinh, tinh trùng di chuyển qua ống dẫn tinh và trộn với tinh dịch ở tuyến tiết và xuất ra ngoài qua niệu đạo.
Cơ thể nam giới khỏe mạnh có thể sản xuất khoảng 50-100 triệu tinh trùng mỗi ngày. Khi bạn dậy thì khoảng 12 tuổi, cơ thể bắt đầu sản xuất tinh trùng và sẽ kéo dài liên tục.
Một số yếu tố ảnh hưởng tới quá trình hình thành tinh trùng, bao gồm: (3)
Tinh trùng có chức năng và vai trò quan trọng trong quá trình sinh sản. Khi xuất tinh, tinh dịch chứa các chất hóa học như prostaglandin đưa tinh trùng đi từ tinh hoàn, thoát khỏi dương vật, đến ống dẫn trứng và thụ tinh. Nam giới thường có 15 triệu tinh trùng/ml tinh dịch và chỉ 1 tinh trùng có thể thụ tinh với trứng tạo ra phôi thai. Nếu số lượng tinh trùng giảm hơn so với bình thường, khả năng thụ thai sẽ thấp.
Tinh trùng không thể nhìn thấy bằng mắt thường nhưng sử dụng kính hiển vi, bác sĩ có thể thấy được cấu trúc của tinh trùng.
Khi tinh trùng ở bên trong cơ thể phụ nữ có thể tồn tại tới 5 ngày. Nếu nam giới quan hệ tình dục trước khi nữ giới rụng trứng vài ngày, khả năng đậu thai rất cao.
Tinh trùng tồn tại trong bao lâu phụ thuộc vào nhiều yếu tố, đặc biệt vị trí tinh trùng. Trên bề mặt khô ráo như quần áo hoặc ga trải giường, tinh trùng chết trước khi tinh dịch khô. Trong môi trường nước, khả năng tinh trùng xâm nhập vào cơ thể phụ nữ và thụ thai rất thấp.
Một số biện pháp giúp nâng cao sức khỏe tinh trùng, bao gồm:
Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM thuộc một trong những đơn vị uy tín trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe sinh lý nam và nữ giới. Với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa, trang thiết bị hiện đại và phương pháp điều trị tiên tiến, trung tâm luôn mang đến cho người bệnh những dịch vụ y tế chất lượng cao, an toàn và hiệu quả.
Trung tâm chuyên khám và điều trị các bệnh về tiết niệu, thận học và nam khoa, như viêm nhiễm đường tiết niệu, sỏi thận, sỏi niệu quản, sỏi bàng quang, liệt dương, rối loạn cương dương, xuất tinh sớm, vô sinh nam, bệnh tuyến tiền liệt, bệnh liên quan đến dương vật, bao quy đầu và các bệnh lây truyền qua đường tình dục.
Trung tâm cũng cung cấp các dịch vụ phẫu thuật tiết niệu và nam khoa như nội soi tiết niệu, nội soi thận, cắt bao quy đầu, chỉnh hình dương vật, cấy ghép dương vật tự thân và cấy ghép tinh hoàn tự thân. Trung tâm luôn bảo mật thông tin tôn trọng quyền lợi và nguyện vọng của người bệnh, hỗ trợ tư vấn và hướng dẫn người bệnh trong suốt quá trình khám và điều trị.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Tinh trùng đóng vai trò quan trọng trong quá trình sinh sản. Tinh trùng khỏe mạnh sẽ giúp tỷ lệ thụ tinh đạt kết quả cao. Nam giới hãy giữ lối sống lành mạnh để tinh trùng luôn khỏe. Nếu nam giới có vấn đề với tinh trùng, hãy đến gặp bác sĩ trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa để được khám, tư vấn và đưa ra liệu trình điều trị phù hợp với bản thân.
