9 cách trị viêm họng an toàn, hiệu quả, giảm triệu chứng nhanh

Viêm họng là bệnh phổ biến, thường xảy ra khi giao mùa. Để có thể làm giảm các triệu chứng do viêm họng gây ra, người bệnh có thể tham khảo các cách trị viêm họng của BS.CKI Phạm Huỳnh Bích Trâm, Đơn vị Tai Mũi Họng, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7 trong bài viết dưới đây.

Trường hợp nào có nguy cơ bị viêm họng

Để hiểu rõ hơn về cách trị viêm họng hiệu quả, trước tiên, bạn cần nắm được những trường hợp có nguy cơ cao mắc phải tình trạng này:

Bất kỳ ai cũng có thể bị viêm họng, nhưng một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh:

• Trẻ em và thanh thiếu niên từ 3 đến 15 tuổi có nguy cơ cao mắc viêm họng do liên cầu khuẩn (bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn).
• Người thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc lá. Ngoài ra, việc thường xuyên hút thuốc hoặc hít phải khói thuốc có thể tăng nguy cơ mắc các bệnh nghiêm trọng như ung thư vòm, họng và thanh quản.
• Những người có cơ địa dị ứng: dị ứng quanh năm, theo mùa hoặc nhạy cảm với bụi, nấm mốc, lông thú…
• Người bị nhiễm trùng xoang mạn tính: Dịch chảy từ mũi xuống họng có thể gây kích thích hoặc lan truyền vi khuẩn, làm tăng nguy cơ viêm họng.
• Người làm việc trong môi trường tiếp xúc hóa chất: khói từ nhiên liệu hoặc hóa chất gia dụng có thể gây kích ứng cổ họng, làm tăng nguy cơ viêm nhiễm.
• Người sinh hoạt, làm việc tại môi trường tụ tập đông người: trường học, nhà trẻ, bệnh viện, văn phòng kín hoặc máy bay là điều kiện thuận lợi để virus và vi khuẩn lây lan, làm tăng nguy cơ lây nhiễm bệnh lý đường hô hấp.
• Người có hệ miễn dịch suy yếu như mắc các bệnh mạn tính (HIV, đái tháo đường…), sử dụng thuốc ức chế miễn dịch (steroid, hóa trị…), căng thẳng kéo dài, mệt mỏi hoặc dinh dưỡng kém sẽ dễ bị viêm họng và các bệnh nhiễm trùng khác.

Điều trị viêm họng theo nguyên nhân

Dựa theo triệu chứng của người bệnh và qua thăm khám, bác sĩ sẽ xác định nguyên nhân và có cách trị viêm họng thích hợp nhất cho từng trường hợp cụ thể.

1. Điều trị viêm họng do virus

Viêm họng do virus thường có những triệu chứng như cảm cúm thông thường như đau rát họng nhẹ, có thể kèm sốt nhẹ, chảy mũi, chảy nước mắt… Bệnh thường tự hết trong vòng 5 – 7 ngày và không cần điều trị. Việc sử dụng kháng sinh là không cần thiết, thay vào đó người bệnh cần giữ gìn vệ sinh mũi họng, răng miệng. Việc súc họng, rửa mũi bằng muối loãng, nước sạch làm giảm tải lượng virus giúp người bệnh mau khỏi bệnh. (1)

Tuy nhiên trong trường hợp xuất hiện các triệu chứng nặng và bất thường như: sốt cao, khó thở, đau họng dữ dội,… người bệnh cần đến khám bác sĩ tai mũi họng để được đánh giá lại diễn tiến bệnh.

2. Điều trị viêm họng do vi khuẩn

Các dấu hiệu nhận biết viêm họng do vi khuẩn (hay liên cầu khuẩn) bao gồm đau họng đặc biệt là khi nuốt, có thể nuốt đau lên tai kèm sốt cao (trên 38,5°C), ớn lạnh, đau đầu, sưng hạch bạch huyết ở cổ, amidan sưng đỏ có thể có mủ và thường không kèm theo ho. Trong một số trường hợp, người bệnh có thể gặp các triệu chứng như buồn nôn, nôn, đau bụng, chán ăn, đau nhức khớp, nổi mẩn đỏ… Đối với trường hợp này, người bệnh nên được thăm khám sớm với bác sĩ để được chẩn đoán và điều trị kịp thời, phòng tránh các biến chứng như viêm cầu thận cấp, viêm tấy quanh amidan, áp xe quanh amidan…

Bác sĩ sẽ kê đơn kháng sinh phù hợp để tiêu diệt vi khuẩn và điều quan trọng người bệnh cần đặc biệt lưu ý là phải uống đủ liều kháng sinh, số ngày thuốc theo chỉ định, ngay cả khi đã cảm thấy khỏe hơn, để ngăn ngừa tình trạng đề kháng kháng sinh và phòng ngừa biến chứng.

Cách trị viêm họng hiệu quả, an toàn

Hiện nay có rất nhiều phương pháp trị liệu hiệu quả và an toàn, từ các biện pháp tự nhiên tại nhà đến các phương pháp điều trị y tế, giúp giảm nhẹ triệu chứng và đẩy nhanh quá trình hồi phục.

1. Điều trị viêm họng bằng thuốc

Ngoài sử dụng thuốc kháng sinh để điều trị viêm họng do vi khuẩn, một số loại thuốc chống viêm và hỗ trợ điều trị các triệu chứng kèm theo cũng được sử dụng, chẳng hạn như: (2)

• Paracetamol: dùng được cho người lớn và trẻ em trên 1 tháng tuổi, giúp giảm đau, hạ sốt.
• Acetaminophen hoặc Ibuprofen: phù hợp với người lớn và trẻ em trên 7kg, có tác dụng giảm viêm, giảm đau, hạ sốt.
• Viên ngậm hoặc thuốc xịt họng: có chứa các thành phần như thuốc gây tê tại chỗ, chất sát trùng hoặc thuốc chống viêm, giúp giảm đau họng và giảm sưng viêm hiệu quả.
• Thuốc giảm ho: giảm cơn ho và sự khó chịu trong một vài tình trạng viêm họng đi kèm triệu chứng ho.

Các sản phẩm thuốc này thường có sẵn tại các nhà thuốc mà không cần kê đơn và đều có tác dụng giảm đau nhanh chóng, giúp người bệnh cảm thấy dễ chịu hơn. Tuy nhiên, nên sử dụng theo hướng dẫn của dược sĩ để đảm bảo an toàn và tránh các tác dụng phụ không mong muốn. Ngoài ra, trong trường hợp đang mang thai hoặc cho con bú, cách trị viêm họng bằng thuốc cần tham khảo thêm ý kiến từ bác sĩ.

2. Điều trị viêm họng tại nhà không cần dùng thuốc

Viêm họng thường gây khó chịu, nhưng trong nhiều trường hợp bạn có thể giảm nhẹ các triệu chứng tại nhà mà không cần dùng thuốc.

2.1 Súc họng với muối ấm

Đây là phương pháp đơn giản, tiết kiệm và an toàn để hỗ trợ làm dịu cơn đau họng tại nhà. Dù không phải là chất kháng khuẩn mạnh như kháng sinh, nước muối vẫn có tác dụng giảm số lượng vi khuẩn thông qua các cơ chế sau:

• Tạo môi trường thẩm thấu cao: Sự chênh lệch áp suất thẩm thấu khi súc họng với nước muối khiến nước từ bên trong vi khuẩn bị hút ra ngoài, làm chúng mất nước và suy yếu.
• Hỗ trợ loại bỏ vi khuẩn: Việc súc họng giúp cuốn trôi vi khuẩn, virus và chất nhầy khỏi vùng họng.
• Giảm viêm: Nước muối giúp làm dịu niêm mạc họng, giảm sưng và tạo môi trường không thuận lợi cho vi khuẩn phát triển.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng nước muối không thể thay thế kháng sinh trong trường hợp viêm họng do vi khuẩn, đặc biệt là nhiễm liên cầu khuẩn nhóm A (Streptococcus pyogenes). Trong những trường hợp này, bạn cần đến bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn và điều trị hiệu quả. Một số lưu ý khi súc họng nước muối:

• Không pha nước muối quá mặn vì có thể gây kích ứng niêm mạc họng.
• Trẻ em dưới 6 tuổi có thể chưa biết cách súc họng, cần được người lớn hướng dẫn cẩn thận.

2.2 Uống trà mật ong

Nghiên cứu cho thấy mật ong tự nhiên có đặc tính kháng khuẩn và chống viêm, điều này có thể làm dịu cơn đau và giảm kích thích gây ra ở cổ họng. Để sử dụng, hãy pha loãng khoảng 1/2 thìa mật ong trong nước ấm hoặc trà, tạo thành thức uống vừa ngon lại có công dụng giảm viêm tốt. Ngoài ra, mật ong có tác dụng tốt trong việc giảm bớt chất nhầy vì thế còn được sử dụng để giảm các triệu chứng ho khan hoặc ho có đờm. (3)

Lưu ý: Để đảm bảo sức khoẻ, không dùng mật ong cho trẻ em dưới 1 tuổi hoặc người mắc bệnh đái tháo đường.

2.3 Nghệ

Nhờ đặc tính chống viêm từ curcumin của nghệ, việc sử dụng nghệ có tác dụng giảm viêm, kháng khuẩn bề mặt và thúc đẩy phục hồi niêm mạc họng miệng. Súc họng bằng hỗn hợp nước muối và nghệ giúp loại bỏ vi khuẩn và dịch nhầy nhớt, thức ăn thừa trong cổ họng. Phương pháp này không chỉ giúp làm dịu cổ họng mà còn hỗ trợ tăng cường sức đề kháng cho cơ thể.

Để đạt hiệu quả tốt nhất, nên pha với nước muối ấm và thực hiện súc họng bằng hỗn hợp này khoảng 2- 3 lần/ ngày sau mỗi bữa ăn.

2.4 Gừng

Nước gừng ấm hoặc trà gừng thường được sử dụng để giữ ấm cơ thể, hỗ trợ chữa cảm lạnh và là cách trị viêm họng hiệu quả. Các hợp chất trong gừng có khả năng kích thích hệ thống miễn dịch tăng cường sức đề kháng để tiêu diệt virus và chống lại vi khuẩn gây bệnh.

Để giảm bớt hương vị cay nồng tự nhiên của gừng, có thể thay thế bằng việc sử dụng kẹo gừng ngâm.

Công thức pha trà gừng đơn giản tại nhà gồm: Đun sôi nước hoặc trà, sau đó pha 2 thìa cà phê gừng khô hoặc ngâm vài lát gừng tươi thái mỏng trong khoảng 5-10 phút, sau đó lọc bã gừng và thưởng thức khi còn ấm.

2.5 Vỏ xoài và nước lọc

Vỏ xoài chứa rất nhiều chất tự nhiên như mangiferin, vitamin và các chất chống oxy hóa giúp tăng cường hệ miễn dịch, hỗ trợ cơ thể chống lại các tác nhân gây bệnh. Mangiferin có trong vỏ xoài là hợp chất chống viêm mạnh, có lợi cho việc giảm sưng viêm và làm dịu họng. Ngoài ra, một số nghiên cứu còn cho thấy mangiferin có khả năng ức chế sự phát triển của các vi khuẩn và virus gây viêm và có khả năng chống lại các gốc tự do, giúp giảm tác hại của stress oxy hóa trong cơ thể. Điều này giúp bảo vệ tế bào khỏi sự hư hại và hỗ trợ phục hồi sau viêm nhiễm.

Tuy nhiên vỏ xoài kén người dùng vì gây vị hơi chát và không dễ chịu.

Công thức pha nước vỏ xoài đơn giản có thể áp dụng: Đun sôi 500ml nước với 5-6 gram vỏ xoài tươi hoặc phơi khô trong khoảng 15 phút, đun cho đến khi nước chuyển thành màu vàng nhạt là có thể dùng được. Hỗn hợp nước vỏ xoài có thể dùng để súc họng hoặc sử dụng uống trực tiếp.

Tuy nhiên cần lưu ý không nên dùng quá nhiều hoặc pha chế đậm đặc vì có thể gây dị ứng, kích ứng dạ dày. Đối với người bệnh có tăng huyết áp hoặc suy thận cần tham khảo ý kiến bác sĩ khi sử dụng.

Chăm sóc và phòng ngừa sau khi hết viêm họng

Điều trị viêm họng và phòng ngừa ngay cả khi hết bệnh là cách tốt nhất để tránh bệnh viêm họng tái phát.

1. Chăm sóc sau điều trị viêm họng

• Tăng cường khả năng miễn dịch trong chế độ ăn uống, bổ sung thêm vitamin C, tránh ăn đồ ăn cay, chua, quá nóng hoặc quá lạnh. Ngủ đủ giấc.
• Uống đủ nước mỗi ngày.
• Hạn chế sử dụng các chất kích thích như: bia, rượu, thuốc lá, thức uống có ga…
• Tránh nói to, nói nhiều hay la hét quá sức, để cổ họng và thanh quản có thời gian nghỉ ngơi, hồi phục.
• Giữ vệ sinh sạch sẽ, thay bàn chải đánh răng mới định kỳ 3-4 tháng/lần để loại sạch vi khuẩn hoặc virus còn sót lại, ngăn ngừa nấm mốc và vi khuẩn phát triển.
• Hãy luôn giữ ấm cơ thể.

2. Phòng ngừa viêm họng tái phát sau điều trị

Để ngăn ngừa viêm họng tái phát, bạn nên tránh tiếp xúc với các yếu tố có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và gây bệnh: (4)

• Rửa tay thường xuyên trước và sau khi ăn, ít nhất 20 giây mỗi lần.
• Khi ho, hắt hơi nên dùng khuỷu tay hoặc khăn giấy để che không dùng bàn tay.
• Không đưa tay chạm vào mắt, mũi hoặc miệng.
• Tránh tiếp xúc, sử dụng chung đồ cá nhân hay ăn uống chung với người bị bệnh hoặc đang có triệu chứng.
• Giữ cho môi trường sống được gọn gàng, sạch thoáng. Sử dụng máy tạo độ ẩm không khí khi thời tiết hanh khô.
• Vệ sinh và khử trùng thường xuyên nhà cửa và các vị trí mà tay thường chạm tới như: điện thoại, tay nắm cửa, công tắc đèn, điều khiển từ xa, bàn phím máy tính,…

Thắc mắc thường gặp

1. Có nên dùng thuốc kháng sinh để trị viêm họng?

Không. Các cách trị viêm họng thường không được điều trị bằng thuốc kháng sinh. Thay vào đó người bệnh nên tập trung điều trị bằng cách nghỉ ngơi, dùng thuốc giảm đau và các liệu pháp khác để giảm các triệu chứng đau, rát nơi cổ họng.

2. Bệnh viêm họng có tự khỏi không?

Có. Thông thường người bị viêm họng do virus như cảm lạnh hoặc cúm, đều tự khỏi mà không cần điều trị đặc hiệu. Tuy nhiên khi có các triệu chứng đau họng nặng nề, dai dẳng hay nghi ngờ biến chứng, người bệnh cần đến khám ngay để được điều trị kịp thời.

3. Bệnh viêm họng bao lâu thì khỏi?

Các cơn đau họng do nhiễm virus sẽ tự khỏi trong vòng 5-7 ngày mà không cần điều trị đặc hiệu. Tuy nhiên, nếu viêm họng do các loại virus nguy hiểm gây ra hoặc có dấu hiệu chuyển biến nặng, lúc này thời gian phục hồi và các cách trị viêm họng khác có thể kéo dài, tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của bệnh.

Để đẩy nhanh quá trình phục hồi, người bệnh nên kết hợp nghỉ ngơi, chăm sóc sức khỏe tại nhà và tham khảo ý kiến bác sĩ khi cần thiết.

4. Khi nào cần khám bác sĩ?

Khi tình trạng viêm họng không thuyên giảm và xuất hiện các triệu chứng nghiêm trọng hơn, người bệnh cần đi khám bác sĩ ngay để được điều trị kịp thời. Các trường hợp cần chú ý:

• Khó thở.
• Tình trạng đau họng kéo dài hơn 1 tuần.
• Sốt cao trên 38 độ C.
• Có máu trong nước bọt hoặc đờm.
• Khàn, mất giọng, amidan đỏ và sưng to, có các mảng trắng hoặc mủ ở cổ họng.
• Đau họng kèm sưng hạch cổ, đau nhức cổ…

5. Nên chữa viêm họng ở đâu tốt?

Viêm họng là bệnh phổ biến và thường tự khỏi sau một thời gian nhờ các biện pháp điều trị tại nhà. Mặc dù vậy, khi không được điều trị đúng cách, bệnh viêm họng vẫn có nhiều khả năng dẫn đến các biến chứng nguy hiểm hơn như nhiễm trùng lan rộng,.. gây suy giảm chất lượng cuộc sống. Vì vậy, để đảm bảo hiệu quả và chữa dứt điểm bệnh viêm họng, người bệnh nên đến các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám và có cách trị viêm họng chính xác nhất.

Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM và Đơn vị Tai Mũi Họng, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7 là các cơ sở đáng tin cậy trong khám và điều trị các bệnh liên quan đến tai, mũi, họng, thanh quản. Với hệ thống trang thiết bị hiện đại cùng đội ngũ bác sĩ đầu ngành, giàu kinh nghiệm và chuyên môn cao, trung tâm đảm bảo cung cấp các dịch vụ chăm sóc sức khỏe toàn diện và hiệu quả cho người bệnh. Không chỉ chẩn đoán nhanh chóng, chính xác nguyên nhân gây bệnh, mà còn đưa ra các phương pháp điều trị bệnh viêm họng hiệu quả, kịp thời, giúp giảm nguy cơ tái phát và xử lý những biến chứng có thể xảy ra.

Viêm họng tuy rất dễ mắc phải, nhưng hoàn toàn có thể được kiểm soát tốt nếu biết cách phòng tránh và điều trị đúng cách. Ngoài áp dụng các cách trị viêm họng đơn giản, người bệnh cũng cần duy trì lối sống lành mạnh và chăm sóc sức khỏe thường xuyên để hỗ trợ quá trình hồi phục, phòng ngừa những nguy cơ mắc bệnh viêm họng trở lại.