Viêm mê đạo tai hay còn gọi là viêm mê nhĩ, thường xuất hiện ở người trưởng thành trong độ tuổi 30-60 và phụ nữ có tỷ lệ mắc bệnh cao gấp đôi nam giới.
Viêm mê đạo tai là tình trạng viêm mê đạo màng của tai trong và thường có biểu hiện chóng mặt, buồn nôn, nôn, ù tai và/hoặc mất thính lực. Bệnh thường có nguyên nhân do nhiễm trùng từ vi khuẩn hoặc virus. Tuy nhiên, viêm mê đạo tai cũng có thể là biểu hiện của bệnh tự miễn hệ thống hoặc virus gây suy giảm miễn dịch trong một số trường hợp. Mặc dù hầu hết bệnh nhân hồi phục hoàn toàn, nhưng vẫn có thể bị mất thăng bằng hoặc gặp các vấn đề về thính giác. Điều trị phù hợp với nguyên nhân cũng như kiểm soát triệu chứng giúp người bệnh thoát khỏi nguy cơ điếc và ảnh hưởng đến tiền đình ngoại biên.
Bệnh có thể do virus, vi khuẩn hoặc các bệnh toàn thân gây ra.
Nguyên nhân phổ biến nhất của viêm mê đạo là nguyên nhân thứ phát sau nhiễm trùng đường hô hấp trên do virus. Viêm mê đạo thứ phát do mẹ nhiễm rubella hoặc cytomegalovirus (CMV) là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây điếc bẩm sinh.
Trong giai đoạn sau sinh, quai bị và sởi là nguyên nhân chủ yếu gây mất thính lực do virus.
Hội chứng Ramsay-Hunt, còn được gọi là herpes zoster oticus, xảy ra khi nhiễm virus varicella-zoster tiềm ẩn tái hoạt động, thường là nhiều năm sau khi nhiễm virus ban đầu, triệu chứng bao gồm phát ban mụn nước, thường ở niêm mạc miệng hoặc tai, cùng với liệt dây thần kinh mặt ngoại biên cùng bên tai bị ảnh hưởng.
Virus cũng có thể liên quan đến tình trạng viêm dây thần kinh tiền đình – ốc tai trong 25% trường hợp.
Mặc dù nguyên nhân chính xác của chứng mất thính lực đột ngột (bệnh lý điếc đột ngột) vẫn chưa được xác định, một số nghiên cứu chỉ ra nguyên nhân có thể qua trung gian là các protein gây viêm của cytomegalovirus.
Viêm mê đạo do vi khuẩn thường phát sinh từ viêm màng não do vi khuẩn. Khoảng 20% trẻ em bị viêm màng não do vi khuẩn sẽ phát triển các triệu chứng liên quan thính lực hoặc tiền đình hoặc viêm tai giữa.
Tình trạng viêm có thể xảy ra thông qua hai cơ chế khác nhau:
Trong viêm mê đạo thanh dịch, tình trạng viêm là thứ phát do độc tố vi khuẩn và/hoặc các cytokine và các chất trung gian gây viêm đi vào mê đạo màng qua cửa sổ tròn hoặc cửa sổ bầu dục.
Viêm mê đạo mưng mủ là tình trạng viêm trực tiếp do nhiễm vi khuẩn đi vào tai trong qua cửa sổ bầu dục hoặc cửa sổ tròn, hoặc qua hệ thống thần kinh trung ương qua ống thần kinh tiền đình ốc tai. Cửa sổ tròn là điểm vào phổ biến nhất. Vi khuẩn cũng có thể xâm nhập từ các khiếm khuyết mắc phải và bẩm sinh trong mê đạo xương.
Bệnh viêm mê đạo đã được chứng minh là một biến chứng hiếm gặp của bệnh viêm đa động mạch nút và u hạt với viêm đa mạch (u hạt Wegener).
Cả bệnh giang mai và HIV đều có liên quan đến viêm mê đạo tai. Tuy nhiên, có rất ít nghiên cứu về tình trạng viêm này do ức chế miễn dịch liên quan đến HIV hay do chính virus gây ra.
Các triệu chứng viêm mê đạo tai thường gặp như:
Nếu bệnh nhân có các triệu chứng như chóng mặt, rung giật nhãn cầu, điếc hoặc suy giảm thính lực, xảy ra trong một đợt viêm tai giữa cấp tính, chấn thương vùng tai thái dương hoặc lây lan từ nhiễm trùng mạn tính đã có (như viêm tai giữa mạn tính hay biến chứng của cholesteatoma), bác sĩ có thể nghi ngờ viêm mê đạo tai có mủ và cần thực hiện một số phương pháp chẩn đoán xác định bệnh như:
Tùy theo nguyên nhân và triệu chứng của người bệnh, bác sĩ sẽ chọn phương pháp điều trị viêm mê đạo tai phù hợp.
Điều trị viêm mê đạo tai do virus chủ yếu là nâng đỡ tổng trạng và điều trị triệu chứng.
Kháng sinh là liệu pháp đầu tay trong điều trị viêm mê đạo do vi khuẩn, phụ thuộc vào nguồn gây bệnh.
Phẫu thuật
Can thiệp phẫu thuật chỉ cần thiết trong một số ít trường hợp như:
Đối với trường hợp viêm mê đạo tự miễn dịch, việc sử dụng corticosteroid là liệu pháp đầu tay. Nếu bệnh nhân kháng với liệu pháp corticosteroid, có thể xem xét các chất điều hòa miễn dịch khác, chẳng hạn như azathioprine, etanercept hoặc cyclophosphamide.
Với trường hợp này, bác sĩ sẽ điều trị triệu chứng thích hợp và chuyển đến bác sĩ chuyên khoa tiếp tục theo dõi.
Viêm mê đạo tai cấp tính đã khỏi vẫn có thể để lại các triệu chứng tiền đình dai dẳng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống. Người bệnh có thể cần tập phục hồi chức năng tiền đình để cải thiện dần triệu chứng bệnh.
Chóng mặt cấp tính do viêm mê đạo tai sẽ hết trong vài ngày, tuy nhiên các triệu chứng nhẹ hơn có thể tồn tại trong vài tuần. Tiên lượng thường tốt nếu bệnh nhân không để lại di chứng nặng nề về thần kinh. Tuy nhiên, các biến chứng thần kinh có thể cần can thiệp thêm và tiên lượng trở nên thận trọng hơn.
Những bệnh nhân được điều trị kéo dài bằng thuốc benzodiazepin và/hoặc thuốc kháng histamin để điều trị chứng chóng mặt có thể chậm phục hồi chức năng tiền đình.
Trường hợp viêm mê đạo mưng mủ có nhiều khả năng gây suy giảm thính lực vĩnh viễn.
Viêm mê đạo tai có thể gây ra các biến chứng sau:(1)
Đây là một biến chứng suy nhược liên quan đến viêm mê đạo hai bên, thường gặp nhất là do viêm màng não có nguyên nhân từ nhiễm vi khuẩn. Nó có thể dẫn đến suy giảm thị lực và suy giảm nhận thức, thường khiến bệnh nhân phụ thuộc vào các thiết bị hỗ trợ di chuyển.
Nếu viêm mê đạo nghiêm trọng, một số bệnh nhân có thể bị giảm thính lực hoặc ù tai. Những trường hợp này có thể dùng máy trợ thính hoặc liệu pháp điều trị ù tai nhằm giúp cải thiện triệu chứng này.
Đây là một biến chứng hiếm gặp của viêm mê đạo hai bên, thường do viêm màng não do vi khuẩn gây ra.
Nếu viêm mê đạo do vi khuẩn không được điều trị hiệu quả có nguy cơ phát triển thành viêm xương chũm. Tình trạng này thường đáp ứng tốt với kháng sinh đường tĩnh mạch, tuy nhiên những trường hợp nghiêm trọng có thể cần phẫu thuật cắt bỏ xương chũm kết hợp tạo hình màng nhĩ trong.
Các triệu chứng của viêm mê đạo tai có thể gây căng thẳng cho người bệnh. Do đó, việc thực hiện lối sống lành mạnh có thể giúp đối phó tình trạng này, chẳng hạn như:
Để giảm bớt căng thẳng, người bệnh có thể thực hiện các liệu pháp thư giãn, như: Hít thở sâu, thiền, Yoga…
Viêm mê đạo tai thường do nhiễm trùng tai. Bản thân nhiễm trùng tai không lây nhiễm, nhưng virus và vi khuẩn gây bệnh thì có thể lây lan. Để phòng ngừa nhiễm trùng tai, mỗi người hãy thực hành vệ sinh tốt bằng cách:
Để đặt lịch khám, tư vấn, điều trị bệnh viêm mê đạo tai và các bệnh lý về tai mũi họng tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng có thể liên hệ:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Chẩn đoán sớm và quản lý hiệu quả những bệnh lý nhiễm trùng như viêm tai giữa, viêm mũi xoang hay viêm màng não giúp ngăn ngừa hoặc giảm thiểu rủi ro do sự phát triển của bệnh viêm mê đạo tai hoặc ít nhất là giảm thiểu nguy cơ biến chứng lâu dài. Bên cạnh đó, người dân cần tiêm đầy đủ các loại vắc xin phòng bệnh sởi, quai bị, rubella. Bệnh nhân chóng mặt nên đến bệnh viện thăm khám bác sĩ để được hướng dẫn một số bài tập chuyên biệt phục hồi chức năng tiền đình và cải thiện các triệu chứng bệnh.
