Phù kết mạc khiến mắt trở nên phồng rộp, khó chịu, thậm chí gây cản trở tầm nhìn. Vậy đâu là nguyên nhân phổ biến gây bệnh và làm thế nào để điều trị hiệu quả? Hãy cùng tìm hiểu qua chia sẻ dưới đây của thạc sĩ bác sĩ Phạm Huy Vũ Tùng, Trung tâm Mắt Công nghệ cao, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM.
Phù kết mạc (Chemosis) là tình trạng sưng phồng ở kết mạc. Đây là dấu hiệu của kích ứng mắt, khiến bề mặt ngoài của mắt trông như có mụn nước lớn hoặc chứa chất lỏng bên trong.
Ở mức độ nhẹ, phù kết mạc chỉ là 1 vùng nhỏ lồi lên hoặc phồng rộp, thường có màu hơi ngả vàng. Nếu sưng ở mặt trong của mí mắt, mí mắt có thể trông sưng húp hoặc phù nề. Khi tình trạng nghiêm trọng, người bệnh sẽ khó khăn khi nhắm mắt. Tình trạng này khó nhận thấy nếu không quan sát kỹ. Ở những trường hợp rõ rệt, người bệnh có thể cảm thấy cộm, khó chịu hoặc ảnh hưởng đến tầm nhìn.
Phù kết mạc xảy ra khi kết mạc bị kích thích hoặc tổn thương, khiến cơ thể phản ứng bằng cách tăng cường đưa chất lỏng và tế bào miễn dịch đến vị trí bị kích thích.
Vi khuẩn và virus có thể tấn công kết mạc, gây ra viêm kết mạc (mắt đỏ) [1]. Ngoài ra, phù kết mạc mắt cũng có thể xuất hiện khi bạn bị nhiễm trùng ở các vùng xung quanh mắt, chẳng hạn như viêm mô tế bào hốc mắt.
Phấn hoa, lông động vật, các loại thực phẩm và chất gây dị ứng khác có thể kích thích kết mạc, gây sưng và phù nề.
Tổn thương kết mạc do va chạm, cọ xát hoặc tiếp xúc với móng tay, dằm gỗ, vụn kim loại có thể gây sưng và phù nề. Việc bảo vệ mắt bằng cách đeo kính bảo hộ khi làm việc, đặc biệt trong môi trường có nhiều bụi, mảnh vỡ là rất quan trọng để ngăn ngừa tổn thương cho mắt.
Khói, bụi hoặc các chất ô nhiễm trong không khí có thể bám vào kết mạc, gây kích ứng ở mắt. Nếu tiếp xúc với hóa chất mạnh, chẳng hạn như chất tẩy rửa gia dụng, mắt có thể bị tổn thương nghiêm trọng hơn, dẫn đến phù kết mạc.
Một số phẫu thuật vùng mắt, như phẫu thuật mí mắt có thể gây phù nề do phản ứng viêm hoặc tích tụ dịch sau phẫu thuật.
Các bệnh tự miễn có thể khiến hệ miễn dịch tấn công các mô khỏe mạnh, bao gồm cả mắt, dẫn đến viêm và phù kết mạc. Ví dụ như khi bị bệnh Graves hệ miễn dịch sẽ tấn công tuyến giáp, đồng thời có thể gây ảnh hưởng đến mắt.
Tổn thương dây thần kinh ngoại biên (dây thần kinh kiểm soát chuyển động của mắt) có thể gây ra chứng phù nề.
Một số loại thuốc, đặc biệt là thuốc nhỏ mắt hoặc thuốc mỡ tra mắt có thể gây phù kết mạc và được xem như là tác dụng phụ, đặc biệt ở những người nhạy cảm hoặc dị ứng với thành phần trong thuốc.
Khi tim không còn đủ sức bơm máu hiệu quả, cơ thể sẽ giữ lại nhiều dịch hơn bình thường. Lượng dịch dư thừa này có thể tích tụ ở nhiều nơi, gây ra tình trạng phù nề. Một trong những nơi dịch có thể ứ đọng là kết mạc, khiến mắt bị sưng húp hoặc phù nề. Do đó, tình trạng này có thể là một dấu hiệu cho thấy cơ thể đang gặp vấn đề về tim mạch.
Phù kết mạc có thể gây ra nhiều mức độ sưng và khó chịu khác nhau. Một số trường hợp chỉ gây kích ứng nhẹ, trong khi những trường hợp nghiêm trọng có thể ảnh hưởng đến khả năng nhìn và nhắm mắt. Dưới đây là các triệu chứng thường gặp và dấu hiệu nguy hiểm cần chú ý:
Các triệu chứng phổ biến nhất của chứng phù nề mắt bao gồm: kích ứng mắt, mí mắt sưng húp, ngứa và chảy nước mắt [2]. Ngoài ra, nhiều người còn cảm thấy có dị vật hoặc thứ gì đó trong mắt. Dấu hiệu đặc trưng của phù kết mạc mắt là sưng ở phần trắng của mắt trông giống như mụn nước màu hồng hoặc đỏ. Tình trạng sưng này là do chất lỏng tích tụ trong mắt.
Gọi cho bác sĩ nếu bạn bị đau mắt hoặc có triệu chứng của phản ứng dị ứng nghiêm trọng, bao gồm: thay đổi nhịp thở hoặc nhịp tim, thở khò khè và sưng môi hoặc lưỡi.
Bác sĩ nhãn khoa thường có thể chẩn đoán bị phù kết mạc thông qua khám mắt lâm sàng. Trong quá trình thăm khám, bác sĩ có thể:
Việc cung cấp thông tin chi tiết về triệu chứng, tiền sử dị ứng sẽ giúp bác sĩ xác định nguyên nhân và đưa ra phương pháp điều trị phù hợp.
Cách điều trị bệnh phù kết mạc sẽ tùy thuộc vào nguyên nhân gây ra tình trạng này. Để giảm sưng và giúp mắt phục hồi nhanh chóng, bác sĩ có thể chỉ định một số phương pháp sau:
Nếu tình trạng phù nề của bạn liên quan đến dị ứng không nghiêm trọng, dùng thuốc dị ứng như diphenhydramine có thể giúp điều trị tình trạng này.
Thuốc nhỏ mắt có thể làm tăng độ bôi trơn và độ ẩm cho mắt, giúp làm giảm một số triệu chứng.
Để giảm sưng phù kết mạc, hãy chuẩn bị 1 túi rau củ đông lạnh đã được rửa sạch và bọc trong khăn hoặc túi chườm lạnh, sau đó chườm lên mặt trong 20 phút. Nhưng hãy nhớ không được chườm đá trực tiếp lên da hoặc chườm quá 20 phút [3].
Đối với tình trạng phù nề rất nghiêm trọng, bác sĩ nhãn khoa sẽ đề xuất thực hiện phẫu thuật, bằng cách dẫn lưu dịch ra khỏi mắt với 1 đường rạch nhỏ. Đây là thủ thuật nhanh chóng giúp giảm áp lực lên mắt người bệnh. Nếu bạn bị phù nề mạn tính sau phẫu thuật mí mắt, bác sĩ có thể cần phải thực hiện ca phẫu thuật thứ 2 để định vị lại mí mắt.
Phù kết mạc được ngăn ngừa bằng cách duy trì thói quen vệ sinh tốt và bảo vệ mắt khỏi các tác nhân bên ngoài. Dưới đây là các biện pháp giúp bạn bảo vệ mắt và giảm nguy cơ mắc phải tình trạng này:
Rửa tay thường xuyên giúp ngăn chặn vi khuẩn, virus và các chất kích ứng xâm nhập vào mắt. Nhiều người có thói quen dụi mắt hoặc chạm tay lên mặt mà không nhận ra rằng tay có thể mang theo bụi bẩn và vi khuẩn. Vì vậy, rửa tay thường xuyên giúp ngăn chặn vi khuẩn, virus và các chất kích ứng xâm nhập vào mắt. Đây là cách đơn giản nhưng hiệu quả để phòng ngừa bị phù kết mạc.
Bạn nên chú ý bảo vệ mắt để tránh những chấn thương không đáng có. Đặc biệt bạn nên đeo kính bảo hộ khi chơi một số môn thể thao và làm việc trong môi trường nhiều bụi, hóa chất, mảnh vụn kim loại, gỗ… dễ gây tổn thương mắt.
Hạn chế tiếp xúc với các tác nhân gây dị ứng như phấn hoa, lông động vật và sử dụng thuốc chống dị ứng nếu cần.
Tránh sử dụng chung khăn mặt, kính mắt hoặc kính áp tròng để giảm nguy cơ lây nhiễm.
Viêm kết mạc do vi khuẩn hoặc virus có thể lây lan qua tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp. Vì vậy, để hạn chế nguy cơ nhiễm bệnh, bạn nên tránh tiếp xúc gần với người mắc bệnh, đặc biệt là không chạm vào mắt hoặc dùng chung đồ cá nhân của họ.
Dụi mắt có thể làm tổn thương kết mạc hoặc khiến vi khuẩn, bụi bẩn xâm nhập, làm tăng nguy cơ phù nề.
Thời gian phù kết mạc ở mỗi người không giống nhau và tùy vào nguyên nhân gây nên. Một số trường hợp, bệnh sẽ tự khỏi trong vòng vài ngày. Tuy nhiên, những trường hợp khác có thể kéo dài nhiều tuần hoặc lâu hơn.
Phù kết mạc và viêm kết mạc đều ảnh hưởng đến kết mạc, tuy nhiên, chúng có nguyên nhân và biểu hiện khác nhau:
Nói đơn giản, phù kết mạc chủ yếu liên quan đến sưng do tích tụ dịch, còn viêm kết mạc là tình trạng viêm nhiễm kèm theo đỏ, ngứa và chảy dịch ở mắt.
Phù kết mạc không phải tình trạng nguy hiểm, thông thường tình trạng này có thể tự khỏi trong khoảng 1 tuần. Tuy nhiên, nếu bệnh đi kèm với các triệu chứng khác như đau mắt, thay đổi thị lực hoặc khó chịu, bạn nên đến gặp bác sĩ nhãn khoa để được khám và tư vấn.
Nếu bạn cần tư vấn và điều trị các bệnh về mắt hay tật khúc xạ, hãy đến Trung tâm Mắt Công nghệ cao tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh. Với đội ngũ bác sĩ giỏi, nhiều năm kinh nghiệm cùng hệ thống thiết bị hiện đại, trung tâm đảm bảo quy trình thăm khám chính xác, điều trị hiệu quả, giúp bạn nhanh chóng lấy lại thị lực tốt và duy trì sức khỏe đôi mắt.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Chỉ cần nghĩ đến việc mắt bị sưng tấy hay phồng rộp cũng đủ khiến nhiều người cảm thấy lo lắng và mệt mỏi. May mắn thay, hầu hết các trường hợp phù kết mạc đều do những “nguyên nhân tạm thời” gây ra và không quá nghiêm trọng. Trong một số ít trường hợp, tình trạng này có thể liên quan đến các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng hơn như bệnh về tuyến giáp hoặc tim mạch.
