Áp xe quanh amidan là tình trạng cấp cứu nguy hiểm nhưng thường bị nhầm lẫn với bệnh viêm họng thông thường. Vậy nguyên nhân do đâu? Dấu hiệu nhận biết có thể cảnh báo điều gì đến sức khỏe?
Áp xe quanh amidan là hiện tượng viêm tấy, hóa mủ tổ chức liên kết lỏng lẻo nằm quanh giữa amidan và thành bên họng. Đây là một trong những bệnh lý cấp cứu của chuyên khoa Tai Mũi Họng. Là biến chứng nghiêm trọng đến từ nhiều nguyên nhân, trong đó thường xảy ra sau một đợt viêm amidan cấp không được điều trị triệt để.
Bệnh thường gặp ở trẻ em và người lớn. Tỷ lệ mắc áp xe quanh amidan ước tính hàng năm là 30/100.000 người, từ 5 đến 59 tuổi. Tại Mỹ, có khoảng 0.5-1 triệu trường hợp phải phẫu thuật cắt amidan mỗi năm, trong đó hơn 50.000 trường hợp viêm amidan biến chứng áp xe hóa. Vì vậy, việc tìm hiểu về bệnh cũng như tuân thủ đúng phác đồ điều trị kháng sinh của bác sĩ có thể giúp người bệnh phòng ngừa viêm tấy và áp xe quanh amidan. (1 )
Nguyên nhân dẫn đến áp xe quanh amidan có thể bao gồm:
Để xác định tác nhân gây bệnh, mủ từ ổ áp xe sẽ được lấy và mang đi nuôi cấy. Kết quả có thể cho thấy sự hiện diện của các loại vi khuẩn như tụ cầu, liên cầu, xoắn khuẩn, vi khuẩn kỵ khí và hiếu khí, trong đó có liên cầu khuẩn tan huyết nhóm A là phổ biến nhất. (2)
Viêm amidan là bệnh hay xuất hiện khi thời tiết chuyển mùa, vì vậy số ca áp xe amidan cũng tăng lên trong giai đoạn thay đổi khí hậu. Bệnh có thể diễn tiến cấp hoặc mạn tính, rất dễ tái phát và có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm, đặc biệt trong những đợt cấp.
Một số dấu hiệu điển hình của áp xe quanh amidan:
Chẩn đoán chủ yếu dựa vào khám lâm sàng và đánh giá các triệu chứng liên quan. Khi nghi ngờ bác sĩ có thể thực hiện một số bước sau:
Câu trả lời là có, đặc biệt khi bệnh không được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Tình trạng này có thể dẫn đến nhiều nguy cơ và biến chứng như:
Một số báo cáo ghi nhận tỷ lệ viêm tấy, áp xe quanh amiđan cao ở nhóm nông dân. Nguyên nhân có thể liên quan đến mức sống thấp và việc tiếp cận các dịch vụ khám chữa bệnh còn hạn chế ở vùng nông thôn, khiến người bệnh ít có cơ hội được chăm sóc sức khỏe kịp thời. Viêm amidan không được điều trị tốt sẽ dễ tái phát và có thể gây biến chứng áp xe.
Tuy nhiên, nếu được điều trị đúng cách, hầu hết các trường hợp áp xe có thể hồi phục hoàn toàn và nguy cơ tái phát thấp nếu người bệnh không bị ở giai đoạn mạn tính. Do đó, khi có dấu hiệu người bệnh nên đến cơ sở y tế có chuyên khoa Tai Mũi Họng để được khám, chẩn đoán và điều trị sớm.
Áp xe quanh amidan là một tình trạng cấp cứu của chuyên khoa Tai Mũi Họng, cần được can thiệp kịp thời để ngăn ngừa biến chứng nghiêm trọng. Tùy theo mức độ bệnh, bác sĩ sẽ cân nhắc lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
Giai đoạn chuyển tiếp giữa viêm amidan cấp và áp xe quanh amidan được gọi là viêm tấy quanh amidan. Lúc này, chỉ cần điều trị bằng kháng sinh và thuốc chống viêm liều cao đường uống hoặc tiêm, kết hợp thuốc hạ sốt và giảm đau theo chỉ định của bác sĩ. Tình trạng bệnh có thể cải thiện sau khoảng một tuần.
Khi khối áp xe đã hình thành, bác sĩ tiến hành dẫn lưu áp xe amidan dùng kim 18 để chọc dò vào vị trí nghi ngờ áp xe và tiến hành hút mủ làm kháng sinh đồ nhằm xác định tác nhân gây bệnh và lựa chọn kháng sinh phù hợp. Trong một số trường hợp, có thể không cần thực hiện rạch và dẫn lưu thêm.
Với các ổ mủ lớn, bác sĩ sẽ tiến hành rạch và dẫn lưu trong miệng dưới gây tê hoặc gây mê, giúp mủ thoát ra dễ dàng và hỗ trợ quá trình hồi phục nhanh hơn.
Người bệnh sẽ được điều trị nội khoa bằng kháng sinh đường tiêm hoặc uống theo kháng sinh đồ để tiêu diệt cả vi khuẩn hiếu khí và kỵ khí gây bệnh. Đồng thời, bác sĩ cũng có thể kê thêm thuốc súc họng, hạ sốt, giảm đau và chống viêm cho người bệnh.
Đối với người bệnh viêm amidan tái phát thường xuyên hoặc có biến chứng như áp xe, viêm tấy quanh amidan, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật cắt amidan sau khi tình trạng viêm tại chỗ và toàn thân đã ổn định.
Việc lựa chọn phương pháp điều trị áp xe quanh amidan tùy thuộc vào thể trạng người bệnh, tình trạng nhiễm trùng tại chỗ, toàn thân, mức độ bệnh, cũng như mức độ nghiêm trọng của bệnh. Bác sĩ có thể chỉ định nhập viện nếu bệnh nhân có nhiều bệnh lý kèm theo, hệ miễn dịch suy yếu hoặc là trẻ nhỏ…
Xem thêm: Quy trình chích áp xe quanh amidan diễn ra như thế nào?
Mặc dù không có cách nào đảm bảo ngăn ngừa hoàn toàn áp xe quanh amidan, nhưng có thể giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh bằng một số biện pháp như sau:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Áp xe quanh amidan là tình trạng nhiễm trùng nghiêm trọng, có thể gây ra nhiều biến chứng nếu không được can thiệp kịp thời. Hiểu rõ nguyên nhân, dấu hiệu có thể giúp phát hiện bệnh từ sớm và xử lý hiệu quả. Nếu nghi ngờ hãy đến bệnh viện, cơ sở y tế uy tín để được chẩn đoán và điều trị đúng cách.
