Vị trí đau gan thường gặp, cảnh báo bệnh gì?

Quan niệm đau gan là do gan thường không chính xác. Gan là cơ quan nội tạng quan trọng giúp lọc máu và hỗ trợ hệ tiêu hóa. Gan không có dây thần kinh đau. Đau gan chỉ xảy ra khi bao gan bị căng do gan to nhanh, viêm nặng, biến chứng…

Gan là cơ quan lớn nhất trong ổ bụng, có kích thước giống như quả bóng với bề ngang dài khoảng 15 – 20 cm, cao khoảng 8 cm. Vị trí của gan nằm chủ yếu ở bên phải bụng, sau xương sườn, phía dưới cơ hoành và lấn sang phía bên trái ở vùng thượng vị. Vậy đau gan là đau chỗ nào và đau ở đâu? Một số vị trí đau vùng gan có thể gặp gồm:

• Vùng hạ sườn phải
• Đau có thể kéo dài và lan sang vùng vai hoặc phần lưng bên phải.
• Đau cũng có thể lệch sang phía bên trái vùng dưới cơ hoành và dễ bị nhầm lẫn với tình trạng đau dạ dày.

Nguyên nhân gây đau gan cảnh báo bệnh gì?

Hiện tượng đau gan có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác nhau. Tuy nhiên, gan không có dây thần kinh đau, chỉ khi bao gan bị căng (gan to nhanh, viêm nặng, biến chứng) mới có thể gây đau.

1. Gan nhiễm mỡ (NAFLD/MAFLD)

Gan nhiễm mỡ xảy ra khi mỡ tích tụ quá nhiều, thường gặp ở những người thừa cân, béo phì hay tiểu đường. Bệnh hầu như không đau, nếu có thì chỉ cảm thấy đau nhức gan nhẹ vùng hạ sườn phải kèm theo mệt mỏi và chán ăn. Tình trạng này có thể cải thiện được nếu người bệnh giảm cân và ăn uống khoa học.

2. Viêm gan virus (HBV, HCV)

Viêm gan virus là tình trạng gan bị viêm, sưng, có thể gây ra triệu chứng đau tại vị trí của gan. Bệnh thường do các loại virus như viêm gan A, viêm gan B và viêm gan C gây nên. Viêm gan do virus cũng có thể gây đau nhói gan hoặc tức nhẹ vùng hạ sườn phải kèm vàng da, vàng mắt, buồn nôn, mệt mỏi và chán ăn. (1)

Với viêm gan B, C mạn tính, gần như không gây đau sưng gan hay triệu chứng bất thường trong nhiều năm, người bệnh vẫn sinh hoạt bình thường, chỉ phát hiện tình cờ thông qua xét nghiệm, siêu âm… Viêm gan cấp khiến gan to nhanh và căng bao gan. Nếu không được theo dõi và điều trị sớm, viêm gan virus có thể tiến triển nặng và dẫn đến các biến chứng như xơ gan mất bù, ung thư gan hoặc viêm đường mật kèm theo…

3. U, nang hoặc ung thư gan

Nang gan là túi chứa dịch có trong gan, thường lành tính và ít gây nguy hiểm. Nhưng khi nang phát triển to hoặc bị chảy máu, người bệnh có thể cảm thấy đau tức vùng gan và cần được kiểm tra bằng các phương pháp chẩn đoán hình ảnh để xác định mức độ tổn thương.

Ung thư gan ở giai đoạn đầu rất khó nhận biết vì không có triệu chứng rõ ràng. Nếu xuất hiện tình trạng đau bất thường ở vùng gan như cơn đau bụng gan kèm theo sụt cân, chán ăn, vàng da, ngứa, bụng phình to… có thể là cảnh báo gan đang bị tổn thương, người bệnh cần được khám và điều trị sớm.

4. Sỏi mật và bệnh đường mật

Tắc mật do sỏi có thể là một trong những nguyên nhân gây đau tại vùng gan. Sỏi túi mật hoặc sỏi đường mật có thể gây viêm và đau gan. Cơn đau thường khởi phát đột ngột ở vùng bụng trên bên phải sau đó lan ra hạ sườn phải hoặc giữa 2 bả vai kèm theo các triệu chứng như sốt và vàng da.

5. Xơ gan và tăng áp lực tĩnh mạch cửa

Ở giai đoạn đầu, xơ gan thường tiến triển âm thầm và không gây đau. Khi bệnh chuyển sang giai đoạn muộn hơn, người bệnh có thể cảm thấy đau nhức gan âm ỉ. Nguyên nhân là do gan to, căng bao gan kèm theo tình trạng cổ trướng. Nếu không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời, xơ gan có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như viêm phúc mạc hoặc ung thư gan. (2)

6. Ngộ độc rượu, thuốc, hóa chất

Viêm gan do rượu hoặc do dùng thuốc, hóa chất độc hại là tình trạng tế bào gan bị tổn thương và viêm sưng khiến người bệnh đau tức vùng gan. Nguyên nhân do thói quen uống nhiều rượu bia, lạm dụng thuốc hoặc tiếp xúc thường xuyên với hóa chất độc hại. Các triệu chứng phổ biến gồm mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn và đôi khi sốt nhẹ báo hiệu cho tình trạng tổn thương gan nghiêm trọng.

7. Bệnh lý khác vùng bụng dễ nhầm với đau gan (dạ dày, tụy, cơ hoành)

Nhiều người khi bị đau vùng hạ sườn phải thường nghĩ ngay đến gan. Tuy nhiên, đây không phải là nguyên nhân gây ra hiện tượng đau tức vùng gan. Vậy đau hạ sườn phải do đâu? Các nguyên nhân thường gặp gồm:

• Dạ dày – tá tràng: Viêm loét hoặc rối loạn tiêu hóa có thể gây đau ở vùng thượng vị lan sang hạ sườn phải khiến mỗi người nhầm là đau vùng gan.
• Đại tràng góc gan: Đoạn đại tràng nằm sát gan bị rối loạn hoặc viêm, người bệnh cảm thấy đau tức vùng hạ sườn phải.
• Cơ – thần kinh liên sườn: Đau do căng cơ, viêm khớp liên sườn hoặc dây thần kinh liên sườn. Trong những trường hợp này, gan thường bị hiểu nhầm là nguyên nhân gây đau.

Vì vậy, khi đau vùng hạ sườn phải kéo dài, người bệnh nên đi khám tại bệnh viện hoặc cơ sở y tế gần nhất để được chẩn đoán và điều trị phù hợp.

Chẩn đoán đau gan trong y khoa

Bác sĩ sẽ khai thác về triệu chứng, tiền sử bệnh và thói quen sinh hoạt của người bệnh. Những thông tin này giúp gợi ý nguyên nhân gây đau tức ở vùng gan. Một số xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh có thể được bác sĩ chỉ định:

• Xét nghiệm men gan để kiểm tra và đánh giá chức năng gan.
• Siêu âm bụng là phương pháp phổ biến để phát hiện tình trạng gan to, gan nhiễm mỡ hoặc khối bất thường.
• Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm Marker virus, CT scan hoặc MRI để làm rõ hơn nguyên nhân gây đau tức vùng gan.

Đau gan có nguy hiểm không?

Đau gan hay đau tại vị trí của gan có thể chỉ là dấu hiệu nhẹ và thoáng qua trong một số trường hợp. Tuy nhiên, nếu cơn đau liên tục, tăng dần kèm theo vàng da, sụt cân, nôn ói thì có thể đó là dấu hiệu bệnh chuyển biến, người bệnh cần đi khám để được điều trị, phòng ngừa các biến chứng như xơ gan, ung thư gan,…

Cách xử trí và biện pháp hỗ trợ tại nhà

Khi xuất hiện cơn đau tại vị trí của gan như đau bụng gan, người bệnh nên:

• Nghỉ ngơi đầy đủ, tránh lao động nặng hoặc gắng sức
• Thực hiện chế độ ăn uống khoa học, lành mạnh
• Tránh ăn các món chiên xào, dầu mỡ
• Duy trì cân nặng ổn định
• Hạn chế rượu bia và các chất kích thích

Nếu tình trạng không thuyên giảm hoặc xuất hiện các dấu hiệu bất thường, người bệnh cần đến bệnh viện hoặc cơ sở y tế gần nhất để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Phòng ngừa đau gan tái phát

Người bệnh có thể tham khảo các cách phòng ngừa sau đây để giảm thiểu tình trạng đau tại vùng gan:

• Hạn chế rượu bia và thuốc gây hại cho gan: Rượu và một số loại thuốc có thể gây ra các biểu hiện và bệnh lý như viêm gan, xơ gan…
• Tiêm phòng viêm gan B và tầm soát viêm gan C: Đây là những bệnh lý phổ biến có thể gây đau bụng do gan và nhiều biến chứng nguy hiểm.
• Duy trì lối sống lành mạnh và kiểm soát cân nặng hợp lý: Người bệnh nên thực hiện chế độ ăn uống khoa học kèm theo tập luyện thường xuyên giúp phòng ngừa gan nhiễm mỡ và bệnh lý liên quan đến gan.
• Khám sức khỏe định kỳ: Giúp phát hiện sớm các bất thường ở gan, từ đó có hướng điều trị kịp thời nhằm bảo vệ sức khỏe.

Các hiện tượng như đau gan hay đau tức vùng gan, gan có cảm giác đau nhói, cơn đau bụng gan… cần được xác định đúng nguyên nhân và các dấu hiệu liên quan để có hướng điều trị phù hợp. Do đó, người bệnh không nên chủ quan mà cần đi khám sớm khi có triệu chứng đau bất thường, bao gồm đau tại vị trí gan.