Tiêu chảy là tình trạng thường gặp ở trẻ nhỏ và dễ gây mất nước nếu không xử trí đúng cách. Bên cạnh bù nước và điện giải, bổ sung kẽm được chứng minh giúp trẻ nhanh hồi phục hơn. Vậy tại sao bổ sung kẽm lại giúp trẻ nhanh hết tiêu chảy? Bố mẹ nên bổ sung kẽm cho trẻ tiêu chảy như thế nào để đảm bảo an toàn và hiệu quả?
Kẽm là vi chất cần thiết cho sự phát triển biệt hóa và chuyển hóa của tế bào, góp phần quan trọng trong việc duy trì cấu trúc và chức năng của hàng rào niêm mạc ruột. Sự thiếu hụt kẽm sẽ hạn chế sự phát triển của trẻ em và làm giảm sức đề kháng chống lại nhiễm trùng. Dưới đây là một số lợi ích khi bổ sung kẽm đúng cách cho trẻ bị tiêu chảy: (1)
Tiêu chảy không chỉ gây mất nước, điện giải mà còn khiến cơ thể mất một lượng kẽm đáng kể qua phân. Quá trình viêm ruột tăng tính thấm niêm mạc, giảm hấp thu kẽm từ thức ăn và kích hoạt mất kẽm nội sinh, tạo vòng lặp tiêu chảy – thiếu kẽm. Thiếu kẽm làm suy yếu hàng rào niêm mạc ruột, tăng nguy cơ tiêu chảy dai dẳng và tái phát.
Kẽm giúp thúc đẩy quá trình tái tạo tế bào biểu mô ruột bằng cách hỗ trợ tăng sinh tế bào, tăng cường chức năng của các liên kết giữa các tế bào biểu mô ruột, giảm tính thấm, cải thiện hấp thu nước và điện giải. Ngoài ra, kẽm đóng vai trò quan trọng trong hệ thống miễn dịch, điều hòa sự sản xuất cytokine, giảm phản ứng viêm quá mức và cải thiện chức năng của các tế bào sản xuất các chất kháng khuẩn tự nhiên trong ruột, hỗ trợ điều trị tiêu chảy ra máu.
Bổ sung kẽm cho trẻ tiêu chảy giúp:
Trẻ bị tiêu chảy, bố mẹ nên đưa trẻ đến bệnh viện để bác sĩ khám, xác định nguyên nhân và tư vấn điều trị phù hợp. Bổ sung kẽm cho trẻ cần tuân theo đúng chỉ định của bác sĩ để đảm bảo an toàn và hiệu quả.
Tùy vào tình trạng sức khỏe cụ thể, liều lượng kẽm bổ sung có thể thay đổi. Dưới đây là liều lượng khuyến nghị theo độ tuổi:
Thời gian bổ sung kẽm thường kéo dài từ 10-14 ngày, bất kể trẻ đã hết tiêu chảy sớm hay chưa. Đây là khoảng thời gian cần thiết để bù đủ lượng kẽm đã mất và phục hồi trữ lượng kẽm trong cơ thể, cải thiện nồng độ kẽm huyết thanh và duy trì mức kẽm thích hợp trong giai đoạn phục hồi sau tiêu chảy.
Mặc dù các triệu chứng lâm sàng như đi ngoài lỏng có thể hết sau 3-5 ngày, nhưng niêm mạc ruột cần thời gian dài hơn để phục hồi hoàn toàn cấu trúc và chức năng. Kẽm tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong quá trình tái tạo tế bào biểu mô, củng cố các liên kết chặt giữa tế bào và phục hồi hàng rào miễn dịch niêm mạc trong suốt giai đoạn này. Từ đó, tăng cường hệ miễn dịch toàn thân và niêm mạc, cải thiện khả năng chống nhiễm trùng đường tiêu hóa, dự phòng tiêu chảy trong 2-3 tháng tiếp theo.
Uống kẽm lúc đói làm tăng nguy cơ nôn và khó chịu dạ dày. Do vậy, bố mẹ nên cho trẻ uống kẽm cùng với bữa ăn hoặc ngay sau bữa ăn để giúp giảm thiểu các tác dụng phụ tiêu hóa có thể xảy ra như buồn nôn, đau bụng… Bởi thức ăn trong dạ dày giúp làm dịu niêm mạc và giảm tác động trực tiếp của kẽm lên thành dạ dày.
Ngoài ra, nếu trẻ nôn nhiều hoặc có dấu hiệu mất nước nặng, ưu tiên bù nước điện giải trước. Sau khi trẻ đã ổn định và có thể uống được, mới bắt đầu cho kẽm.
Lưu ý, không bổ sung kẽm cùng lúc với sắt. Nếu trẻ đang bổ sung sắt, nên uống kẽm và sắt cách nhau ít nhất 2-3 giờ để đảm bảo hấp thu tối ưu cả hai vi chất.
Lựa chọn loại kẽm phù hợp ảnh hướng lớn đến hiệu quả điều trị tiêu chảy ở trẻ và ngân sách của gia đình. Các muối kẽm khác nhau có đặc tính hấp thu, dung nạp và chi phí khác nhau.
Mặc dù kẽm là vi chất thiết yếu, nhưng bổ sung quá liều vẫn có thể gây ra những tác động bất lợi cho sức khỏe trẻ như gây nôn, ợ nóng, rối loạn vị giác. Một số trường hợp ít gặp, dùng kẽm quá liều có thể sốt, đau họng, loét miệng, suy yếu và mệt mỏi.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Hy vọng với những thông tin trên từ BVĐK Tâm Anh, quý phụ huynh đã hiểu rõ hơn về tác dụng của việc bổ sung kẽm cho trẻ tiêu chảy. Kẽm là vi chất quan trọng không chỉ góp phần cải thiện, hỗ trợ hệ tiêu hóa mà còn giúp tăng cường miễn dịch. Tuy nhiên, để đảm bảo hiệu quả, bổ sung kẽm cho trẻ cần tuân theo đúng chỉ định của bác sĩ.
