Bên cạnh điều trị y tế và chế độ chăm sóc, dinh dưỡng cũng đóng vai trò rất quan trọng đối với quá trình hồi phục sau chấn thương sọ não. Người bệnh nên ưu tiên thực đơn giàu chất chống oxy hóa, magie, creatine, kẽm…;hạn chế muối, thực phẩm nhiều chất béo, chất kích thích. Vậy chấn thương sọ não nên kiêng gì và ăn gì?
Sau chấn thương sọ não, dinh dưỡng đóng vai trò vô cùng quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng phục hồi. Ở thời điểm này, não bộ cần nguồn năng lượng dồi dào và các dưỡng chất thiết yếu để hỗ trợ tái tạo tế bào thần kinh, giảm viêm và chống stress oxy hóa.
Chế độ ăn hợp lý, đầy đủ sẽ góp phần cải thiện chức năng nhận thức và khả năng tập trung, qua đó giúp kiểm soát các biến chứng lâu dài như suy giảm trí nhờ, mệt mỏi, hoặc rối loạn tâm lý.
Người bệnh thường cần tăng cường protein, vitamin, khoáng chất và chất béo lành mạnh để hỗ trợ tái tạo mô thần kinh. Đồng thời, chế độ ăn nên tránh các thực phẩm giàu chất béo bão hòa, đường tinh luyện và các chất kích thích vì có thể gây áp lực cho não bộ và cơ thể, gây ảnh hưởng đến hiệu quả phục hồi. (1)
Vậy chấn thương sọ não nên kiêng gì và ăn gì?
Bên cạnh việc tuân thủ theo điều trị của bác sĩ, người bị chấn thương sọ não nên xây dựng chế độ ăn cân bằng dinh dưỡng, giàu dưỡng chất để hỗ trợ thần kinh và kiểm soát viêm. Gợi ý các nhóm thực phẩm quan trọng nên bổ sung trong thực đơn hàng ngày của người bệnh, bao gồm:
Chất chống oxy hóa giúp ngăn ngừa tổn thương tế bào não do gốc tự do và stress oxy hóa, đồng thời hỗ trợ phục hồi các mô thần kinh bị tổn thương. Vì vậy, người bệnh cần bổ sung các loại thực phẩm sau đây vào thực đơn hàng ngày:
BCAA bao gồm leucine, isoleucine và valine, là những axit amin thiết yếu giúp tái tạo protein và hỗ trợ phục hồi chức năng thần kinh sau chấn thương não. Nguồn dưỡng chất này giúp cải thiện khả năng nhận thức và trí nhớ, hỗ trợ phục hồi cơ bắp và giảm mệt mỏi. Nguồn thực phẩm giàu BCAA là thịt nạc, cá, trứng, sữa và các sản phẩm từ sữa.
Choline là chất dinh dưỡng quan trọng giúp tái tạo màng tế bào thần kinh và sản xuất acetylcholine (chất dẫn truyền thần kinh cần thiết cho trí nhớ và học tập). Thiếu choline có thể làm chậm phục hồi nhận thức và tăng nguy cơ suy giảm trí nhớ. Nguồn thực phẩm giàu choline gồm trứng (đặc biệt là lòng đỏ), gan động vật, các loại hạt, đậu và một số loại rau như bông cải xanh…
Creatine là hợp chất giúp tăng năng lượng tế bào thần kinh, hỗ trợ chức năng não sau chấn thương. Sử dụng creatine có thể giúp cải thiện trí nhớ và khả năng học tập, giảm mệt mỏi thần kinh và hỗ trợ phục hồi nhận thức. Nguồn thực phẩm giàu creatine là thịt đỏ, cá và các sản phẩm từ thịt. Ngoài ra, creatine cũng có thể bổ sung qua thực phẩm chức năng theo hướng dẫn của bác sĩ.
Magie đóng vai trò quan trọng trong cơ chế duy trì dẫn truyền thần kinh và bảo vệ tế bào não khỏi tổn thương oxy hóa sau chấn thương. Thiếu magiê có thể khiến các triệu chứng sau chấn động kéo dài hơn, bao gồm đau đầu, mất ngủ và căng thẳng thần kinh. Nguồn thực phẩm giàu magiê gồm: hạt bí, hạnh nhân, rau lá xanh đậm, đậu đen và ngũ cốc nguyên hạt.
Curcumin là hoạt chất chống viêm mạnh mẽ có trong nghệ, giúp giảm sưng viêm và bảo vệ tế bào thần kinh khỏi tổn thương do stress oxy hóa. Ngoài ra, curcumin còn hỗ trợ tái tạo mô não và cải thiện trí nhớ ngắn hạn ở người bị chấn thương não nhẹ.
Curcumin có thể bổ sung thông qua nghệ tươi, bột nghệ hoặc viên curcumin chiết xuất. Tuy nhiên, với lựa chọn thứ ba, tốt hơn hết nên chọn loại kết hợp với piperine (chiết xuất tiêu đen) để tăng khả năng hấp thu.
Omega-3, đặc biệt là DHA và EPA, giúp xây dựng màng tế bào thần kinh và thúc đẩy quá trình hồi phục sau tổn thương não. Nhiều nghiên cứu cho thấy, bổ sung omega-3 có thể cải thiện khả năng tập trung, ghi nhớ và giảm phản ứng viêm trong não. Nguồn thực phẩm giàu omega-3 bao gồm: cá hồi, cá thu, cá trích, hạt lanh, hạt chia và quả óc chó.
Kẽm là khoáng chất thiết yếu giúp hỗ trợ quá trình tái tạo mô thần kinh và điều hòa phản ứng miễn dịch. Sau chấn thương não, cơ thể thường tiêu hao nhiều kẽm, dẫn đến mệt mỏi, giảm khả năng tập trung và suy giảm trí nhớ. Người bệnh có thể bổ sung kẽm từ thịt bò, hải sản (đặc biệt là hàu), đậu xanh, hạt bí và ngũ cốc nguyên cám.
Chấn thương sọ não nên kiêng gì? Chế độ ăn uống và lối sống đóng vai trò quan trọng trong quá trình hồi phục sau chấn thương não. Bên cạnh bổ sung các dưỡng chất hỗ trợ chức năng não, người bệnh cũng cần tránh các yếu tố có thể làm chậm quá trình phục hồi hoặc gây tổn thương thêm cho não bộ. Dưới đây là những lưu ý quan trọng:
Chấn thương sọ não kiêng gì? Tiêu thụ quá nhiều muối có thể tăng huyết áp và làm gia tăng áp lực nội sọ, ảnh hưởng đến lưu thông máu não và làm chậm quá trình hồi phục sau chấn thương. Vì vậy, người bệnh lưu ý nên cắt giảm thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhanh, snack và nước chấm mặn, thay vào đó ưu tiên thực phẩm tươi, ít muối, và sử dụng gia vị thảo mộc thay thế muối.
Rượu, thuốc lá và các chất kích thích như cà phê, nước tăng lực có thể gây độc cho tế bào thần kinh, làm rối loạn giấc ngủ và chức năng nhận thức, tăng nguy cơ biến chứng thần kinh. Do đó, người bị chấn thương não nên tránh hoàn toàn hoặc hạn chế tối đa tiêu thụ các chất này trong quá trình hồi phục.
Các loại thực phẩm nhiều chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa có thể gây viêm, ảnh hưởng đến mạch máu não và làm giảm khả năng hồi phục thần kinh. Người bệnh lưu ý nên hạn chế ăn thực ăn nhanh, đồ chiên rán, bánh kẹo ngọt, thịt chế biến sẵn và các loại snack nhiều dầu mỡ. Thay vào đó, thực đơn nên ưu tiên chất béo lành mạnh từ cá, dầu oliu, hạt và quả hạch, giúp hỗ trợ chức năng não và giảm viêm.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Bài viết đã góp phần giải đáp thắc mắc chấn thương sọ não nên kiêng gì và ăn gì. Người bệnh nên cân nhắc xây dựng chế độ ăn hợp lý, kết hợp sinh hoạt lành mạnh và tuân thủ thăm khám định kỳ tại các bệnh viện, điều trị theo chỉ định của bác sĩ để đạt hiệu quả phục hồi tối ưu.
1. Li, M. (2025, March 6). 10 activities to avoid during concussion Recovery – Emerson Health. Emerson Health. https://emersonhealth.org/10-activities-to-avoid-during-concussion-recovery/
