Tác hại khi tự ý ngừng thuốc huyết áp gồm những gì?

Tăng huyết áp là bệnh lý mãn tính, người bệnh cần dùng thuốc lâu dài, trọn đời. Tuy nhiên, rất nhiều người tự ý ngưng thuốc vì tự cảm thấy huyết áp “đã bình thường” hoặc do quên liều, uống thuốc không đủ liều. Việc ngưng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị mà còn gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm. Cùng BS.CKI Trần Thị Kim Trúc điểm qua những tác hại khi tự ý ngừng thuốc huyết áp có thể gặp.

Vì sao người cao huyết áp tự ý bỏ dùng thuốc có nguy cơ tử vong?

Kết quả nghiên cứu hơn 370.000 bệnh nhân dưới 65 tuổi được công bố trên tạp chí Hypertension cho thấy: 23,5% bệnh nhân đã ngừng dùng thuốc trong vòng 9 tháng đầu, 40% trường hợp tiếp tục dùng thuốc nhưng chưa tuân thủ đúng theo hướng dẫn. Đáng chú ý, hơn một nửa bệnh nhân không dùng thuốc theo chỉ định hoặc tự ý ngừng sử dụng thuốc.

Khi bệnh nhân tăng huyết áp không tiếp tục dùng thuốc theo chỉ định, áp lực lên thành mạch máu tăng cao, dễ dẫn đến vỡ mạch hoặc tắc nghẽn, gây đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim. Những biến chứng này thường xảy ra bất ngờ, không có dấu hiệu báo trước. Tự ý ngừng uống thuốc còn khiến tim phải hoạt động quá sức, dẫn đến suy tim cấp tính, rối loạn nhịp tim cùng nhiều biến chứng nguy hiểm khác, làm tăng nguy cơ tử vong.

Một số lý do thường gặp khiến người bệnh dễ tự ý ngưng sử dụng thuốc huyết áp như:

• Chủ quan do tự cảm nhận huyết áp đã ổn định: Nhiều người bệnh sau một thời gian dùng thuốc tự cảm thấy hoặc tự đo thấy huyết áp đã trở về mức bình thường nên chủ quan không tiếp tục uống thuốc nữa. Tuy nhiên, cảm giác khỏe không đồng nghĩa với việc bệnh đã được chữa khỏi hoàn toàn.
• Lo ngại về tác dụng phụ của thuốc: Một số thuốc điều trị tăng huyết áp có thể gây mệt mỏi, chóng mặt hoặc ảnh hưởng đến giấc ngủ. Nhiều người bệnh lo lắng nếu uống lâu dài có thể khiến tác dụng phụ trở nên nghiêm trọng hơn nên chọn ngừng thuốc.
• Gánh nặng chi phí điều trị: Bệnh nhân tăng huyết áp cần uống thuốc lâu dài nên một số trường hợp có thể bị gánh nặng về tài chính, không thể tiếp tục duy trì việc chi trả tiền thuốc.
• Quên hoặc bỏ sót liều: Tình trạng này thường gặp ở người cao tuổi, người làm việc bận rộn. Nếu bỏ qua nhiều liều sẽ làm giảm hiệu quả điều trị và người bệnh vô tình bỏ hẳn thuốc mà không nhận thức được mức độ nguy hiểm.
• Tin vào các phương pháp thay thế thuốc: Một số người tin các biện pháp như ăn uống lành mạnh, tập thể dục hay dùng thảo dược có thể thay thế hoàn toàn việc sử dụng thuốc.

>> Xem thêm: Uống thuốc hạ huyết áp lâu năm có hại không?

Tác hại khi tự ý ngừng thuốc huyết áp

Tự ý ngừng thuốc điều trị tăng huyết áp có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm. Trong một số trường hợp, người bệnh có thể cảm thấy khỏe hơn trong thời gian ngắn, nhưng huyết áp thực tế vẫn âm thầm tăng trở lại và có thể tăng đột ngột, làm gia tăng nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim hoặc suy tim.

• Giảm hiệu quả điều trị: Tự ý ngưng thuốc khiến quá trình kiểm soát huyết áp bị gián đoạn, làm giảm hiệu quả điều trị lâu dài. Huyết áp có thể tăng trở lại nhanh chóng, thậm chí vượt mức ban đầu, khiến cơ thể chưa kịp thích nghi. Bác sĩ có thể phải điều chỉnh phác đồ, tăng liều hoặc phối hợp thêm thuốc, gây khó khăn trong việc ổn định bệnh.
• Đột quỵ: Ngừng thuốc đột ngột khiến huyết áp tăng vọt, mạch máu não có thể bị vỡ hoặc tắc nghẽn. Nếu không được cấp cứu kịp thời, đột quỵ có thể để lại di chứng nặng nề, thậm chí gây tử vong. (1)
• Suy tim: Khi ngưng thuốc, áp lực lên tim tăng nhanh, làm tim suy yếu và không đủ sức bơm máu đi nuôi cơ thể.
• Nhồi máu cơ tim: Huyết áp cao thúc đẩy quá trình hình thành mảng xơ vữa trong động mạch vành. Nếu mảng xơ vữa bị vỡ, cục máu đông sẽ hình thành tại vị trí này sẽ gây tắc nghẽn dòng máu nuôi tim, dẫn đến nhồi máu cơ tim.
• Xuất huyết ngoại vi: Huyết áp tăng cao làm tổn thương các mạch máu nhỏ ở tay chân và các vùng ngoại vi. Khi mạch máu bị vỡ, người bệnh có thể xuất hiện các vết bầm tím, chảy máu dưới da hoặc phù nề.
• Các biến chứng khác: Tự ý ngưng thuốc huyết áp còn gây tổn hại đến các cơ quan khác như thận, mắt…

Để tránh những tác hại khi tự ý ngừng thuốc huyết áp, điều quan trọng nhất là người bệnh phải tuân thủ theo đúng hướng dẫn của bác sĩ điều trị: dùng thuốc đúng liều, đúng thời gian, tuyệt đối không tự ý thay đổi liều hoặc ngưng thuốc. Đồng thời, kết hợp chế độ dinh dưỡng khoa học, vận động, nghỉ ngơi hợp lý, theo dõi huyết áp thường xuyên tại nhà nhằm góp phần kiểm soát bệnh hiệu quả. Cần sự theo dõi và hướng dẫn chỉnh liều từ bác sĩ điều trị trong trường hợp các biện pháp điều trị không dùng thuốc có thể kiểm soát huyết áp một phần.