Chỉ số hồng cầu trong nước tiểu bao nhiêu là bình thường?

Sự xuất hiện của hồng cầu trong nước tiểu là dấu hiệu bất thường khiến nhiều người lo lắng. Vậy tình trạng này ở mức bao nhiêu được xem là bình thường và khi nào trở thành bất thường? Chỉ số hồng cầu trong nước tiểu là gì và khi nào cần đi khám?

Hồng cầu trong nước tiểu là gì?

Hồng cầu trong nước tiểu là tình trạng các tế bào hồng cầu – thành phần chính của máu xuất hiện trong nước tiểu. Bình thường trong nước tiểu có hồng cầu không? Câu trả lời là có, nhưng chỉ với số lượng rất ít. Nếu số lượng tăng cao, nước tiểu có thể chuyển sang màu hồng hoặc đỏ. Điều này có thể do viêm nhiễm, sỏi thận, chấn thương hoặc các bệnh lý nghiêm trọng như ung thư đường tiết niệu gây ra. Đôi khi, tiểu máu không gây đau và chỉ được phát hiện khi làm xét nghiệm. Vì vậy, nếu nghi ngờ có máu trong nước tiểu, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân và điều trị kịp thời. (1)

Hồng cầu trong nước tiểu bao nhiêu là bình thường?

Mức hồng cầu trong nước tiểu bình thường là 0–1 hồng cầu/vi trường hoặc dưới 3 hồng cầu/ml. Nếu vượt quá ngưỡng này, có thể được coi là tiểu máu. Tình trạng này có thể do nhiều nguyên nhân, từ lành tính đến nghiêm trọng. Để đánh giá chính xác, bác sĩ có thể yêu cầu xét nghiệm nước tiểu và cặn Addis. Việc phát hiện hồng cầu có trong nước tiểu từ sớm có ý nghĩa quan trọng trong chẩn đoán và điều trị, góp phần ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm.

Phân loại tình trạng có hồng cầu có trong nước tiểu

Tình trạng có hồng cầu xuất hiện trong nước tiểu có thể được phân loại thành hai dạng chính:

1. Vi thể

Tiểu máu vi thể xảy ra khi có máu hiện diện trong nước tiểu nhưng không thể nhận biết bằng mắt thường. Lượng máu quá ít nên chỉ có thể phát hiện qua kính hiển vi khi xét nghiệm nước tiểu. Tình trạng này thường không có triệu chứng rõ ràng và chỉ được phát hiện tình cờ trong kiểm tra sức khỏe định kỳ.

2. Đại thể

Tiểu máu đại thể là khi lượng hồng cầu đủ lớn để làm thay đổi màu sắc nước tiểu, có thể thấy bằng mắt thường. Nước tiểu có thể chuyển sang màu hồng nhạt hoặc đỏ tươi.

Dù là tiểu máu vi thể hay đại thể, việc hồng cầu có trong nước tiểu là dấu hiệu bất thường và cần được bác sĩ kiểm tra để xác định nguyên nhân.

Nguyên nhân có hồng cầu trong nước tiểu

Tình trạng hồng cầu xuất hiện trong nước tiểu có thể xảy ra khi máu rò rỉ từ thận hoặc các cơ quan thuộc hệ tiết niệu vào nước tiểu. Một số nguyên nhân khác nhau có thể gây ra hiện tượng này, bao gồm: (2)

• Nhiễm trùng đường tiết niệu (UTI): Vi khuẩn xâm nhập vào niệu đạo và bàng quang, gây viêm và chảy máu khiến hồng cầu xuất hiện trong nước tiểu.
• Nhiễm trùng thận (viêm bể thận): Xảy ra khi vi khuẩn lan đến thận, gây viêm nặng hơn, có thể kèm theo sốt, đau lưng hoặc hông.
• Sỏi thận hoặc sỏi bàng quang: Các viên sỏi di chuyển hoặc cọ xát vào thành niệu đạo có thể gây chảy máu.
• Phì đại tuyến tiền liệt: Thường gặp ở nam giới tuổi trung niên, gây chèn ép niệu đạo, làm tổn thương mạch máu nhỏ và dẫn đến tiểu máu.
• Viêm cầu thận: Là bệnh lý ở thận làm ảnh hưởng đến khả năng lọc máu, khiến máu rò rỉ vào nước tiểu.
• Ung thư: Ung thư thận, bàng quang hoặc tuyến tiền liệt có thể gây ra tiểu máu, đặc biệt ở giai đoạn tiến triển.
• Bệnh di truyền: Thiếu máu hồng cầu hình liềm hoặc hội chứng Alport làm tổn thương thận, có thể dẫn đến hồng cầu có trong nước tiểu.
• Chấn thương thận: Những chấn thương do tai nạn, thể thao đối kháng có thể khiến máu xuất hiện trong nước tiểu.
• Tác dụng phụ của thuốc: Một số loại thuốc như aspirin, heparin, penicillin hoặc thuốc điều trị ung thư cũng có thể liên quan đến máu trong nước tiểu.
• Vận động quá sức: Tập luyện cường độ cao có thể gây tiểu ra máu do tổn thương bàng quang hoặc các lý do khác không liên quan đến chấn thương.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ hồng cầu xuất hiện trong nước tiểu cao

Mặc dù ai cũng có thể gặp tình trạng này, nhưng một số yếu tố sau có thể làm tăng nguy cơ vượt quá chỉ số hồng cầu bình thường trong nước tiểu:

• Tuổi tác: Nam giới trên 50 tuổi có nguy cơ cao do phì đại tuyến tiền liệt hoặc các bệnh lý ác tính như ung thư bàng quang, thận, tuyến tiền liệt…
• Giới tính: Phụ nữ dễ bị nhiễm trùng đường tiết niệu hơn, có thể dẫn đến tiểu máu.
• Tiền sử gia đình: Nguy cơ tiểu ra máu có thể tăng lên nếu một hoặc nhiều thành viên trong gia đình mắc bệnh thận.
• Dùng thuốc kéo dài: Một số thuốc giảm đau, thuốc làm loãng máu và thuốc kháng sinh có thể gây tiểu ra máu.
• Tập luyện nặng: Người chạy marathon hoặc chơi thể thao va chạm mạnh có thể gặp phải tiểu máu do tổn thương tạm thời ở bàng quang hoặc thận.

Cần làm gì khi phát hiện hồng cầu trong nước tiểu cao?

Tình trạng hồng cầu cao trong nước tiểu có thể là dấu hiệu cảnh báo các vấn đề về thận, bàng quang hoặc hệ tiết niệu nói chung. Khi chỉ số này vượt quá mức bình thường, người bệnh không nên chủ quan.

1. Thăm khám bác sĩ

Việc đầu tiên và quan trọng nhất là đến các cơ sở y tế, bệnh viện uy tín để được bác sĩ kiểm tra, đánh giá. Quá trình khám có thể bao gồm:

Khám lâm sàng

Bác sĩ sẽ hỏi về tiền sử bệnh lý, các triệu chứng liên quan (tiểu buốt, đau lưng, sốt…) và thăm khám vùng bụng, lưng hoặc cơ quan sinh dục để đánh giá nguy cơ tổn thương thực thể.

Xét nghiệm nước tiểu

Xét nghiệm nước tiểu giúp xác định số lượng hồng cầu, bạch cầu, protein, vi khuẩn… trong nước tiểu. Từ đó, bác sĩ có thể đánh giá được chỉ số hồng cầu xuất hiện trong nước tiểu là bao nhiêu, có vượt ngưỡng bình thường hay không.

Cấy nước tiểu

Thủ thuật này giúp phát hiện một số vi khuẩn gây nhiễm trùng đường tiết niệu, hỗ trợ chẩn đoán chính xác nguyên nhân tiểu máu và lựa chọn kháng sinh phù hợp.

Chẩn đoán hình ảnh

Bác sĩ có thể yêu cầu siêu âm, chụp CT hoặc MRI để kiểm tra cấu trúc của thận, bàng quang và niệu đạo. Trong một số trường hợp, nội soi bàng quang có thể được bác sĩ chỉ định để hỗ trợ phát hiện polyp, sỏi hoặc khối u.

2. Điều trị nguyên nhân

Việc điều trị sẽ phụ thuộc vào nguyên nhân gây ra tình trạng này:

• Nhiễm trùng đường tiết niệu hoặc thận: Dùng thuốc kháng sinh theo chỉ định của bác sĩ.
• Sỏi thận hoặc sỏi bàng quang: Tùy theo kích thước sỏi, bác sĩ có thể chỉ định dùng thuốc tan sỏi, tán sỏi ngoài cơ thể hoặc phẫu thuật lấy sỏi.
• Phì đại tuyến tiền liệt: Dùng thuốc điều trị phì đại tuyến tiền liệt hoặc phẫu thuật nếu cần.
• Viêm cầu thận: Điều trị bằng thuốc ức chế miễn dịch, thuốc điều chỉnh huyết áp hoặc kiểm soát nguyên nhân gây viêm như bệnh tự miễn.
• Ung thư đường tiết niệu: Cần can thiệp chuyên sâu như phẫu thuật, xạ trị hoặc hóa trị, tùy vào giai đoạn bệnh.
• Bệnh di truyền hoặc bệnh mạn tính như hồng cầu hình liềm, hội chứng Alport: Điều trị theo phác đồ lâu dài, thường kết hợp giữa dùng thuốc và theo dõi sức khỏe định kỳ.

Sau điều trị, bác sĩ sẽ theo dõi để đảm bảo lượng hồng cầu có trong nước tiểu đã trở lại mức bình thường.

3. Thay đổi lối sống

Ngoài việc điều trị theo phác đồ của bác sĩ, thay đổi lối sống cũng là yếu tố quan trọng góp phần hỗ trợ hồi phục và ngăn ngừa tái phát:

• Uống nhiều nước giúp làm loãng nước tiểu, hỗ trợ đào thải vi khuẩn và các chất cặn bã, giảm nguy cơ hình thành sỏi hoặc nhiễm trùng.
• Hạn chế muối và thực phẩm chứa oxalate giúp ngăn ngừa sỏi thận.
• Tránh lạm dụng thuốc giảm đau, kháng sinh không cần thiết bởi một số thuốc có thể gây hại cho thận hoặc làm tăng nguy cơ tiểu máu.
• Giữ vệ sinh vùng kín sạch sẽ giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng đường tiết niệu.
• Tập thể dục vừa phải, tránh luyện tập quá sức bởi tập luyện cường độ cao có thể gây tổn thương tạm thời đường tiết niệu, dẫn đến tiểu máu.
• Không hút thuốc, hạn chế rượu bia vì những thói quen này có thể làm tăng nguy cơ ung thư bàng quang và tổn thương thận.

Người bệnh nên khám sức khỏe định kỳ và xét nghiệm nước tiểu thường xuyên nếu đã từng có tiền sử chỉ số hồng cầu cao trong nước tiểu, đặc biệt với người lớn tuổi, người có bệnh lý thận hoặc có tiền sử gia đình liên quan.

Để đặt lịch thăm khám, điều trị bệnh tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách vui lòng liên hệ:

Hồng cầu trong nước tiểu là tình trạng không nên bỏ qua, dù không phải lúc nào cũng là biểu hiện của bệnh lý nghiêm trọng. Việc chủ động thăm khám, chẩn đoán chính xác nguyên nhân và điều trị kịp thời, kết hợp với thay đổi lối sống khoa học sẽ giúp người bệnh kiểm soát tốt sức khỏe hệ tiết niệu, phòng tránh các biến chứng nguy hiểm về sau.