Hồng cầu cao bất thường có thể gây nguy hiểm sức khỏe nếu không được thăm khám và can thiệp sớm. Vậy hồng cầu cao là bị gì và đâu là dấu hiệu để nhận biết ban đầu?
Hồng cầu cao (hay còn gọi là đa hồng cầu) là tình trạng số lượng tế bào hồng cầu trong máu vượt cao hơn mức bình thường. Hồng cầu là thành phần quan trọng của máu, nhưng trong máu có quá nhiều hồng cầu sẽ tăng độ cô đặc dẫn đến nguy cơ tắc nghẽn mạch máu và một số vấn đề khác trong hệ tuần hoàn. (1)
Cùng với bạch cầu và tiểu cầu, hồng cầu là một trong những thành phần chính của máu. Hồng cầu có vai trò vận chuyển oxy đi khắp cơ thể và tham gia vào quá trình loại bỏ khí cacbonic, giúp cân bằng axit bazơ, tạo độ nhớt của máu. Lượng hồng cầu bình thường trong cơ thể mỗi người có sự khác biệt, tham khảo thông tin:
Dưới đây là các loại bệnh hồng cầu tăng cao thường gặp: (2)
Tăng hồng cầu nguyên phát liên quan đến tăng quá trình sản xuất của hồng cầu, bạch cầu và tiểu cầu, là một rối loạn tăng sinh tủy mạn tính (myeloproliferative neoplasms – MPNs) – nhóm bệnh ác tính hệ tạo máu tương đối phổ biến. Nguyên nhân gây bệnh thường là do đột biến của tế bào gốc tạo máu.
Tuy nhiên, nguyên nhân sâu xa vẫn chưa được xác định, một số bằng chứng cho thấy người bệnh có dấu hiệu bị đột biến gen JAK2 trong tế bào gốc tủy xương. Tăng hồng cầu nguyên phát làm máu đặc lại, giảm tốc độ lưu thông, có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm như đột quỵ, nhồi máu cơ tim…
Tăng hồng cầu thứ phát chỉ có số lượng hồng cầu tăng lên, không thay đổi số lượng bạch cầu và tiểu cầu. Nguyên nhân gây bệnh tăng hồng cầu thứ phát thường là do các yếu tố bên ngoài như hút thuốc, thiếu oxy động mạch mạn tính, khối u, sử dụng steroid hướng thượng thần, sử dụng erythropoietin… Tăng hồng cầu thứ phát có thể điều trị bằng cách xác định và hướng đến giải quyết nguyên nhân.
Nguyên nhân tăng hồng cầu có thể bao gồm các vấn đề về sinh lý, bệnh lý hoặc do tác động bởi yếu tố bên ngoài.
Nguyên nhân sinh lý thường là một dạng phản ứng thích nghi của cơ thể, thường không gây nguy hiểm:
Một số bệnh lý có thể dẫn đến bệnh tăng hồng cầu:
Các triệu chứng thường gặp của tình trạng này có thể bao gồm:
Thế nhưng, một số trường hợp khác lại không có biểu hiện.
Số lượng hồng cầu tăng cao có thể gây ra nhiều vấn đề sức khỏe, mức độ nguy hiểm tùy thuộc vào nguyên nhân và chỉ số hồng cầu tăng.
Để xác định hồng cầu tăng cao do đâu và mức độ nguy hiểm của tình trạng này, người bệnh cần đến bệnh viện để bác sĩ thăm khám, chỉ định thực hiện các xét nghiệm cần thiết. Riêng đối với trường hợp nghi ngờ hồng cầu cao ở trẻ em, phụ huynh nên đưa bé đi xét nghiệm sớm để có phác đồ điều trị kịp thời, tránh biến chứng.
Để chẩn đoán tình trạng hồng cầu tăng cao, bác sĩ thường chỉ định thực hiện một số phương pháp xét nghiệm sàng lọc. Các xét nghiệm này có thể bao gồm:
Các xét nghiệm kể trên đóng vai trò quan trọng giúp bác sĩ đánh giá số lượng tế bào máu, nồng độ huyết sắc tố và chẩn đoán xác định tình trạng thể tích khối hồng cầu tăng. Dựa trên các chỉ số này, bác sĩ có thể tìm ra nguyên nhân bệnh lý cụ thể và đưa ra phương pháp điều trị thích hợp.
Hiện chưa có phương pháp điều trị dứt điểm. Tuy nhiên, can thiệp kịp thời, an toàn và đúng đắn có thể giúp kiểm soát tình trạng bệnh.
Nguyên tắc đầu tiên trong điều trị tình trạng tăng hồng cầu là xác định nguyên nhân và can thiệp dựa trên nguyên nhân đó. Các phương pháp điều trị có thể bao gồm:
Trong trường hợp cần thiết, bác sĩ có thể chỉ định một số phương pháp can thiệp y khoa để cải thiện tình trạng hồng cầu tăng cao:
>> Xem thêm: Chỉ định rút máu điều trị đa hồng cầu áp dụng khi nào?
Các trường hợp tăng hồng cầu nguyên phát gần như không có cách phòng ngừa do có liên quan đến tính chất gen và di truyền. Còn trường hợp tăng hồng cầu thứ phát thường do các yếu tố bên ngoài gây ra, có thể phòng ngừa bằng cách:
Nhìn chung, phòng ngừa tình trạng hồng cầu tăng cao chủ yếu tập trung vào việc thay đổi và duy trì lối sống khoa học. Điều này đặc biệt quan trọng đối với người có yếu tố nguy cơ do bệnh lý hoặc có tiền sử gia đình liên quan đến tăng hồng cầu.
>> Xem thêm: Ăn gì để giảm hồng cầu trong máu? Một số thực phẩm cần kiêng
Một số câu hỏi thường gặp khác có liên quan đến tình trạng này bao gồm:
Hồng cầu cao có thể tự khỏi nếu nguyên nhân gây bệnh là do những yếu tố tạm thời như mất nước hoặc sống ở vùng cao. Ngược lại, khi nguyên nhân là bệnh lý, tình trạng này không tự khỏi và cần được bác sĩ thăm khám, điều trị.
Người bệnh không cần kiêng ăn quá nhiều khi bị tình trạng này, chỉ cần xây dựng chế độ ăn uống cân bằng và lối sống khoa học theo gợi ý của bác sĩ để hỗ trợ quá trình điều trị. Trong thực đơn, người bệnh nên bổ sung các loại trái cây và rau xanh, nhóm thực phẩm giàu omega-3, vitamin C và các khoáng chất thiết yếu khác.
Tăng hồng cầu nguyên phát là một dạng ung thư máu. Tuy nhiên, việc chỉ số hồng cầu tăng không đồng nghĩa người bệnh mắc ung thư, vì còn nhiều nguyên nhân khác. Muốn xác định chính xác, người bệnh cần được bác sĩ thăm khám và làm xét nghiệm chuyên sâu.
Tình trạng tăng hồng cầu thường tiến triển chậm kéo dài nhiều năm, có thể từ 5-20 năm. Trong khoảng thời gian này, cơ thể người bệnh thường không có biểu hiện bất thường. Nếu phát hiện sớm và được điều trị tích cực, người bệnh có thể duy trì lượng hồng cầu ổn định trong nhiều năm.
Khi cơ thể xuất hiện các dấu hiệu bất thường nghi ngờ số lượng hồng cầu tăng cao, người bệnh nên đi khám càng sớm càng tốt tại các cơ sở uy tín như BVĐK Tâm Anh. Sau khi thực hiện xét nghiệm và được chẩn đoán xác định, việc tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ là rất quan trọng để kiểm soát bệnh hiệu quả.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Hồng cầu cao có thể gây ảnh hưởng nguy hiểm cho sức khỏe nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời. Nếu có dấu hiệu nghi ngờ, người bệnh nên đến bệnh viện để thăm khám ngay. Xây dựng chế độ ăn uống cân bằng và lối sống khoa học, khám bệnh định kỳ giúp giảm thiểu nguy cơ tăng chỉ số hồng cầu, phòng ngừa một số vấn đề sức khỏe khác.
