Tăng huyết áp là bệnh lý mạn tính cần điều trị lâu dài. Ngay cả khi huyết áp đã đạt ngưỡng “mục tiêu”, người bệnh vẫn cần duy trì thuốc thường xuyên theo chỉ định của bác sĩ. Chính vì vậy, nhiều người lo ngại liệu uống thuốc hạ huyết áp lâu năm có hại không? BS.CKI Trần Thị Kim Trúc – Trung tâm Tim mạch, BVĐK Tâm Anh TP.HCM sẽ giải đáp những thắc mắc này trong bài viết dưới đây.
Giải đáp các thắc mắc xoay quanh vấn đề này, BS.CKI Trần Thị Kim Trúc cho biết: Việc sử dụng một số loại thuốc hạ huyết áp trong thời gian dài có thể tiềm ẩn một số rủi ro sức khỏe, nhất là khi người bệnh sử dụng sai chỉ định, quên liều, tự ý ngưng thuốc hoặc sử dụng các loại thuốc ngoài toa điều trị. Tuy nhiên, để kết luận uống thuốc hạ huyết áp lâu năm có hại hay không cần đánh giá dựa trên nhiều yếu tố khác, bao gồm: loại thuốc điều trị, mức độ tăng huyết áp, tình trạng bệnh lý nền, các yếu tố nguy cơ tim mạch kèm theo.
Phụ lục 5, Hướng dẫn CĐ & ĐTTHA của Bộ Y tế cũng nêu rõ về chống chỉ định và những lưu ý thận trọng của từng nhóm thuốc hạ huyết áp như sau:
|
Nhóm thuốc hạ huyết áp |
Chống chỉ định |
Thận trọng |
| Lợi tiểu thiazide | Người mắc bệnh gút. | Hội chứng chuyển hóa, rối loạn dung nạp glucose, thai nghén. |
| Lợi tiểu (loại kháng aldosterone) | Người bị suy thận, nồng độ kali máu cao. | – |
| Ức chế men chuyển | Thai nghén, người bị hẹp động mạch thận hai bên, người có kali máu cao. | Người bị suy thận, bệnh mạch máu ngoại biên. |
| Ức chế thụ thể AT1 của angiotensin II | Thai nghén, người bị hẹp động mạch thận hai bên, người có kali máu cao. | Người bị suy thận, bệnh mạch máu ngoại biên. |
| Chẹn kênh canxi (loại dihydropyridin) | – | Người bị nhịp tim nhanh, suy tim. |
| Chẹn kênh canxi (loại ức chế nhịp tim) | Block nhĩ thất độ 2-3, suy tim. | – |
| Chẹn beta | Hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), block nhĩ thất độ 2-3. | Bệnh mạch máu ngoại vi, hội chứng chuyển hóa, rối loạn dung nạp glucose. |
| Chẹn alpha | Người mắc chứng đái dầm. | Người hạ huyết áp tư thế đứng, suy tim. |
Vì vậy, việc điều trị thuốc cần thực hiện theo đúng chỉ định của bác sĩ để hạn chế các tác dụng không mong muốn, tránh nguy cơ tương tác thuốc hoặc tổn thương các cơ quan. Người bệnh tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc, đổi thuốc hoặc gia giảm liều lượng khi chưa có sự đồng ý từ bác sĩ điều trị.
Nếu bệnh nhân tăng huyết áp đang điều trị đồng thời các bệnh lý khác, cần thông tin rõ về những loại thuốc đang sử dụng, qua đó bác sĩ sẽ lên phác đồ điều trị phù hợp để tối ưu hiệu quả. Ngoài ra, nếu người bệnh có mong muốn sử dụng các loại thực phẩm chức năng, thực phẩm hỗ trợ sức khỏe trong khi uống thuốc hạ huyết áp, cần tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn phù hợp, tránh tương tác thuốc và ảnh hưởng đến quá trình điều trị.
Huyết áp tăng xảy ra khi áp lực dòng máu tác động lên thành mạch tăng cao liên tục và vượt ngưỡng an toàn. Một người được chẩn đoán mắc bệnh khi huyết áp tâm thu ≥ 140 mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương ≥ 90 mmHg. Đây là nguyên nhân gây ra các biến chứng lâu dài, làm tổn thương hệ tim mạch, não bộ, thận, mắt và hệ mạch máu ngoại vi.
Một số ít trường hợp người bệnh có thể không cần dùng thuốc hạ huyết áp, tuy nhiên vẫn cần được theo dõi chặt chẽ. BS.CKI Trần Thị Kim Trúc cũng lưu ý, bệnh nhân cần được kiểm soát bằng thuốc theo hướng dẫn và theo dõi định kỳ của bác sĩ, nhằm giảm thiểu nguy cơ biến chứng tim mạch. Việc uống thuốc hạ huyết áp sai chỉ định hoặc sử dụng thuốc lâu dài có thể tiềm ẩn một số vấn đề, bao gồm:
Sử dụng thuốc hạ huyết áp trong thời gian dài hoặc kết hợp nhiều nhóm thuốc điều trị có thể dẫn đến một số tác dụng không mong muốn, bao gồm: chóng mặt, ho, táo bón, đau đầu, mệt mỏi, chuột rút ở chân, tăng đường huyết, phát ban da… Vì vậy, để giảm thiểu các tác dụng phụ và tăng khả năng kiểm soát huyết áp hiệu quả, người bệnh cần tuân thủ những chỉ định của bác sĩ, tuyệt đối không tự ý mua thuốc hạ huyết áp hoặc kết hợp nhiều loại thuốc khi chưa được bác sĩ tư vấn rõ ràng.
Thuốc lợi tiểu, đặc biệt là thuốc lợi tiểu thiazide, có thể gây ra những thay đổi đáng kể về chuyển hóa, bao gồm sự thay đổi nồng độ glucose trong máu – làm trầm trọng thêm bệnh đái tháo đường, và những thay đổi về lipid – làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Vì vậy, việc sử dụng các loại thuốc này trong thời gian dài đòi hỏi phải theo dõi thường xuyên các chỉ số chuyển hóa để giảm thiểu những rủi ro này.
Một số nhóm thuốc hạ huyết áp ảnh hưởng đến hệ thống renin angiotensin-aldosterone được cho là làm tăng nguy cơ tổn thương thận cấp và tăng kali máu. Bao gồm thuốc ức chế men chuyển angiotensin (ACEi), thuốc chẹn thụ thể angiotensin II và thuốc ức chế renin trực tiếp. Các nghiên cứu cho thấy việc sử dụng lâu dài các loại thuốc này gây ảnh hưởng đến tế bào renin trong thận, gây xâm lấn mạch máu thận, khiến chúng dày lên và làm tổn thương thận. (1)
Bên cạnh đó, một số ít nghiên cứu cũng cho thấy nhóm thuốc hạ huyết áp amlodipine (thuốc chẹn kênh canxi di-hydropyridine thế hệ thứ ba) có nguy cơ làm tăng men gan nhẹ, vàng da và gây tổn thương gan sau 1-3 tháng sử dụng (2). Tuy nhiên chưa có báo cáo cho thấy tác động lâu dài của tổn thương gan, tình trạng này có thể nhanh chóng biến mất và không gây ảnh hưởng đáng kể.
Một số nhóm thuốc hạ huyết áp như thuốc chẹn beta, thuốc lợi tiểu có thể gây ra tình trạng rối loạn cương dương ở nam giới. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cũng đưa ra kết luận lối sống ít vận động và không tuân thủ điều trị huyết áp cũng là yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến chức năng cương dương. Nếu rối loạn cương dương có nguyên nhân do thuốc hạ huyết áp, bác sĩ có thể chỉ định đổi sang các loại thuốc ít có nguy cơ hơn như thuốc ức chế men chuyển ACE, thuốc chẹn alpha, thuốc chẹn kênh canxi, thuốc ức chế men chuyển ARB.
Vì cao huyết áp là bệnh lý mạn tính, do đó cần được theo dõi thường xuyên, điều trị đúng, đủ và lâu dài. Mục tiêu của điều trị là giúp đạt mức huyết áp mục tiêu, giảm tối đa nguy cơ biến chứng tim mạch. Tuy nhiên, điều trị không đơn thuần là tuân thủ sử dụng thuốc mà cần phải kết hợp nhiều yếu tố như chế độ dinh dưỡng, tập luyện, kiểm soát bệnh lý nền. Vì vậy, để tối ưu hiệu quả điều trị lâu dài, người bệnh cần lưu ý:
Đặt lịch thăm khám và điều trị tại Trung tâm Tim mạch – BVĐK Tâm Anh, Quý khách hàng vui lòng liên hệ theo thông tin dưới đây:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Với những chia sẻ hữu ích trên đây, BS.CKI Trần Thị Kim Trúc đã giải đáp thắc mắc uống thuốc hạ huyết áp lâu năm có hại không. Việc điều trị huyết áp là quá trình lâu dài, đòi hỏi người bệnh phải kết hợp sử dụng thuốc và điều chỉnh thói quen sinh hoạt hợp lý. Để hạn chế những rủi ro tiềm ẩn của thuốc hạ huyết áp và tối ưu hiệu quả điều trị, người bệnh cần tuân thủ đúng chỉ định, không tự ý đổi hay ngừng thuốc. Đồng thời, khi có những triệu chứng bất thường, cần thông báo ngay cho bác sĩ để điều chỉnh phác đồ điều trị thích hợp.
