Tình trạng suy giáp sau điều trị phóng xạ nên xử lý thế nào?

Sau khi điều trị bệnh tuyến giáp bằng iod phóng xạ, đa số người bệnh sẽ bị suy giáp, do tế bào tuyến giáp bị phá hủy quá mức. Vậy đâu là dấu hiệu của suy giáp sau điều trị phóng xạ? Tình trạng này được xử trí ra sao?

Vì sao lại bị suy giáp sau điều trị phóng xạ?

Sau khi điều trị bằng iod gắn đồng vị phóng xạ, người bệnh có thể bị suy giáp do iod phóng xạ được tế bào tuyến giáp hấp thu mạnh. Bức xạ từ đồng vị phóng xạ sẽ phá hủy các mô tuyến giáp hoạt động quá mức, đồng thời ảnh hưởng đến các tế bào tuyến giáp bình thường, dẫn đến teo tuyến giáp. (1)

Lúc này, các mô tuyến giáp mất khả năng sản xuất hormone, gây suy tuyến giáp. Tình trạng này thường xảy ra khi sử dụng liều cao iod gắn đồng vị phóng xạ hoặc người bệnh có tuyến giáp nhỏ.

Tỷ lệ mắc nhược giáp sau điều trị bằng phóng xạ có cao không?

Tỷ lệ mắc suy giáp sau điều trị bằng phóng xạ tương đối cao. Hầu hết người bệnh tuyến giáp điều trị bằng iod phóng xạ đều suy tuyến giáp, mức độ nhược giáp tùy thuộc vào liều iod phóng xạ đã sử dụng. Nguy cơ này càng tăng cao nếu người bệnh điều trị với liều phóng xạ cao, người bệnh mắc Basedow và viêm giáp Hashimoto (có yếu tố tự miễn), người có tuyến giáp nhỏ hoặc đã bị teo trước đó.

Dấu hiệu suy giáp sau điều trị iod phóng xạ

Các triệu chứng nhược giáp sau điều trị bằng iod gắn đồng vị phóng xạ thường không xuất hiện đột ngột mà diễn tiến từ từ sau vài tuần đến vài tháng, gồm:

• Mệt mỏi kéo dài
• Buồn ngủ
• Tăng cân bất thường
• Thường cảm thấy lạnh
• Da khô, rụng tóc
• Rối loạn kinh nguyệt
• Nhịp tim chậm
• Táo bón
• Phù nhẹ ở mặt, mí mắt hoặc chân, tay.

Chẩn đoán nhược giáp sau xạ trị

Để chẩn đoán tình trạng này, bác sĩ cần khám lâm sàng và thực hiện nhiều xét nghiệm đo nồng độ hormone, như:

1. Khám lâm sàng

Khai thác bệnh sử và quan sát các triệu chứng gợi ý như: mệt mỏi, tăng cân, táo bón, chậm chạp, da khô, lạnh, rối loạn kinh nguyệt, trầm cảm nhẹ…

2. Xét nghiệm nồng độ hormone

Người bệnh được chỉ định thực hiện các xét nghiệm máu như: xét nghiệm nồng độ hormone kích thích tuyến giáp (TSH), nồng độ hormone giáp FT4. Nếu TSH tăng và FT4 giảm, người bệnh được chẩn đoán suy tuyến giáp lâm sàng; trường hợp TSH tăng nhẹ và FT4 bình thường, người bệnh được chẩn đoán mắc suy tuyến giáp dưới lâm sàng.

Nhược giáp sau điều trị phóng xạ nên xử lý thế nào?

Suy giáp sau điều trị phóng xạ có thể được kiểm soát ổn định. Bác sĩ sẽ chỉ định người bệnh sử dụng hormone tuyến giáp tổng hợp để bù đắp lượng hormone tuyến giáp thiếu hụt. Liều lượng thuốc sẽ được điều chỉnh dựa trên kết quả xét nghiệm nồng độ hormone TSH sau 6 – 8 tuần.

Ngoài ra, người bệnh cần duy trì lịch tái khám theo hướng dẫn của bác sĩ để theo dõi nồng độ hormone và điều chỉnh liều thuốc. Bên cạnh đó, người bệnh nên chú ý sức khỏe để kịp thời phát hiện các dấu hiệu bất thường về cân nặng, chu kỳ kinh nguyệt, tình trạng da, tóc… để kịp thời thông báo với bác sĩ.

Có thể phòng ngừa nhược giáp sau trị phóng xạ không?

Không thể phòng ngừa hoàn toàn nhược giáp sau điều trị bằng iod phóng xạ. Áp dụng một số biện pháp sau có thể giúp người bệnh giảm nguy cơ xuất hiện biến chứng này sớm:

• Đến bệnh viện để tái khám định kỳ, xét nghiệm hormone TSH và FT4 sau mỗi 4 – 6 tuần trong 6 tháng đầu để phát hiện sớm và điều trị kịp thời tình trạng suy tuyến giáp.
• Có chế độ dinh dưỡng lành mạnh, tăng cường thực phẩm chứa iod, selen, kẽm, vitamin theo hướng dẫn của bác sĩ Nội tiết – Đái tháo đường để hỗ trợ chức năng tuyến giáp.
• Nghỉ ngơi đầy đủ, tránh stress. Không thức khuya.
• Người có nguy cơ nhược giáp cao (cơ địa tự miễn, tiền sử viêm tuyến giáp Hashimoto, phụ nữ lớn tuổi…) cần được theo dõi sát sao hơn.

Suy giáp sau điều trị phóng xạ là tình trạng phổ biến. Người bệnh có thể được theo dõi hoặc dùng hormone tuyến giáp tổng hợp theo chỉ định của bác sĩ, tùy theo mức độ suy tuyến giáp. Bên cạnh đó, người bệnh cần có chế độ dinh dưỡng lành mạnh, đủ chất và lịch sinh hoạt khoa học, điều độ để cải thiện sức khỏe tổng thể.