Dị ứng thức ăn là tình trạng phổ biến có thể gây khó chịu và ảnh hưởng đến sức khỏe, đặc biệt ở trẻ nhỏ và người có cơ địa nhạy cảm. Đối với các trường hợp dị ứng nhẹ, bạn hoàn toàn có thể áp dụng cách trị dị ứng thức ăn tại nhà đơn giản để giảm triệu chứng như chườm lạnh, uống nhiều nước, dùng thảo dược có tính kháng viêm…
Trong bài viết này, ThS.BS Lương Vũ Thanh Bình, khoa Miễn dịch Lâm sàng, sẽ chia sẻ những phương pháp xử lý hiệu quả, an toàn giúp bạn chủ động chăm sóc sức khỏe ngay tại nhà.
Dị ứng thức ăn có tự khỏi hay không phụ thuộc vào loại thực phẩm gây dị ứng, độ tuổi, cơ địa, cũng như triệu chứng và mức độ dị ứng của từng người. Những trường hợp dị ứng nhẹ, chỉ biểu hiện qua các triệu chứng ngoài da như nổi mẩn, ngứa, tiêu chảy thoáng qua… thường có khả năng cải thiện theo thời gian. Ngược lại, nếu phản ứng dị ứng nặng như sốc phản vệ, khó thở, sưng phù… nguy cơ kéo dài hoặc tái phát cao hơn và cần được kiểm soát chặt chẽ. (1)
Một số thực phẩm gây dị ứng phổ biến ở trẻ nhỏ như sữa bò, trứng, đậu nành hoặc lúa mì có thể tự hết khi trẻ lớn lên, đặc biệt từ 5-6 tuổi trở đi.
Tuy nhiên, có những trường hợp dị ứng với đậu phộng, cá, tôm hoặc hải sản có thể kéo dài và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Vì vậy, có những trường hợp dị ứng thực phẩm có thể giảm dần hoặc biến mất theo thời gian, nhưng phần lớn vẫn cần theo dõi y tế, xét nghiệm định kỳ và tuân thủ chế độ ăn uống nghiêm ngặt để tránh biến chứng nguy hiểm.
Dưới đây là cách trị dị ứng đồ ăn đơn giản, hiệu quả và dễ thực hiện, từ loại bỏ tác nhân gây dị ứng đến sử dụng nguyên liệu tự nhiên và hỗ trợ bằng các liệu pháp chuyên sâu trong một số trường hợp cần thiết. (2)
Khi bạn nhận thấy cơ thể có phản ứng sau khi ăn một loại thực phẩm nào đó, việc đầu tiên cần làm là ngừng ăn ngay thực phẩm đó. Đừng cố ăn lại để “kiểm tra” vì có thể làm triệu chứng nặng hơn. Ngay cả khi triệu chứng ban đầu nhẹ, việc tiếp xúc lặp lại có thể khiến phản ứng trở nên nghiêm trọng hơn. Tốt nhất là tạm dừng thực phẩm gây nghi ngờ khỏi thực đơn để cơ thể có thời gian hồi phục.
Ngay khi có dấu hiệu dị ứng, hãy súc miệng và uống nhiều nước để loại bỏ phần thức ăn còn sót lại. Cách này giúp giảm ngứa rát, hạn chế hấp thu thêm chất gây dị ứng và hỗ trợ đào thải qua đường tiêu hóa.
Thuốc kháng histamin không kê đơn có thể giúp giảm nhanh triệu chứng phát ban, ngứa hoặc nghẹt mũi. Các thuốc phổ biến gồm benadryl (diphenhydramine) và claritin (loratadine). Benadryl có tác dụng nhanh nhưng dễ gây buồn ngủ, trong khi claritin ít gây buồn ngủ hơn. Tuy nhiên, nếu xuất hiện dấu hiệu sốc phản vệ (sưng mặt, khó thở, khàn tiếng, tụt huyết áp…) cần đến cơ sở y tế ngay lập tức.
Sự mất cân bằng vi khuẩn đường ruột có thể liên quan đến nguy cơ dị ứng thực phẩm. Probiotics (lợi khuẩn) giúp khôi phục hệ vi sinh đường ruột và cải thiện sức đề kháng. Bạn có thể bổ sung probiotics qua thực phẩm như sữa chua, kim chi, dưa cải, trà kombucha hoặc tham khảo ý kiến bác sĩ về việc dùng men vi sinh dạng viên.
Ngoài việc dùng làm trà, gừng tươi hoặc gừng khô cũng có thể thêm vào món ăn hoặc nước ép để hỗ trợ tiêu hóa và tăng cường miễn dịch. Gừng còn được cho là có tác dụng tương đương thuốc chống dị ứng claritin trong việc giảm triệu chứng viêm mũi dị ứng. Đây là lựa chọn tự nhiên, an toàn và dễ áp dụng tại nhà.
Chanh rất giàu vitamin C giúp tăng cường miễn dịch và chống viêm. Một số nghiên cứu cho thấy uống nước chanh đều đặn có thể hỗ trợ giảm các triệu chứng dị ứng như hắt hơi, sổ mũi. Bạn có thể vắt 1-2 quả chanh pha loãng với nước và uống trong ngày để tận dụng lợi ích tự nhiên từ loại quả này. Tuy nhiên đối với người có bệnh về dạ dày, rối loạn tiêu hóa chưa điều trị hết cần thận trọng.
Trà xanh chứa nhiều chất chống oxy hóa và hợp chất quercetin có khả năng ngăn chặn quá trình giải phóng histamin, nguyên nhân gây nên các triệu chứng dị ứng. Ngoài ra, trà xanh còn có tiềm năng hỗ trợ giảm viêm, chống oxy hóa và giúp bảo vệ tim mạch. Tuy nhiên, nếu bạn từng có tiền sử dị ứng với trà xanh, hãy thận trọng khi sử dụng.
Nước ép cà rốt chứa nhiều vitamin A, C, K và beta-carotene, các chất giúp tăng số lượng và hoạt động của tế bào miễn dịch. Dù không phổ biến như các biện pháp khác, nhưng cà rốt vẫn là lựa chọn bổ dưỡng giúp hỗ trợ cơ thể chống lại phản ứng dị ứng.
Đối với những trường hợp dị ứng thức ăn trung bình đến nặng hoặc dị ứng kéo dài tái đi tái lại và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống, ngoài cách chữa dị ứng thức ăn tại nhà, bạn có thể cân nhắc điều trị bằng các phương pháp y học hiện đại dưới sự hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa. (3)
Omalizumab (tên thương mại Xolair®) là một loại thuốc sinh học thường được tiêm 1 lần mỗi tháng. Bác sĩ có thể thực hiện tiêm hoặc hướng dẫn bạn cách tự tiêm tại nhà. Loại thuốc dị ứng đồ ăn này giúp giảm nguy cơ phản ứng dị ứng khi bạn vô tình ăn phải thực phẩm gây dị ứng.
Liệu pháp miễn dịch đường uống (OIT) là phương pháp tăng dần liều lượng chất gây dị ứng qua đường ăn uống trong thời gian dài, giúp cơ thể làm quen dần và hạn chế phản ứng. Mục tiêu là giúp bạn không còn phản ứng nghiêm trọng nếu vô tình ăn phải một lượng nhỏ thực phẩm dị ứng.
Liệu pháp miễn dịch dưới lưỡi (Sublingual Immunotherapy – SLIT) là phương pháp nhỏ một lượng nhỏ dung dịch gây dị ứng dưới lưỡi thay vì ăn trực tiếp thực phẩm dị ứng. Cách này giúp cơ thể tăng dần khả năng dung nạp dị nguyên. Tuy nhiên, quá trình điều trị cần được giám sát bởi nhân viên y tế để đảm bảo an toàn.
Thời gian dị ứng thức ăn kéo dài bao lâu tùy thuộc vào cơ địa và mức độ phản ứng của từng người. Trường hợp nhẹ như nổi mẩn, ngứa da thường cải thiện trong vài giờ, có thể kéo dài 2-3 ngày. Nếu trẻ có dấu hiệu nặng như khò khè, khó thở, sốt, sưng phù, buồn nôn, nôn, đầy bụng, tiêu chảy… cần đến cơ sở y tế ngay để xử lý kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm.
Dị ứng thức ăn có thể xảy ra ở bất kỳ độ tuổi nào, nhưng hoàn toàn có thể giảm thiểu rủi ro nếu bạn chủ động phòng ngừa từ sớm. Dưới đây là những cách giúp hạn chế nguy cơ gặp phải phản ứng dị ứng thực phẩm:
Dị ứng thức ăn có thể tiến triển nhanh và trở nên nguy hiểm nếu không xử lý kịp thời. Bạn nên đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:
Dị ứng thức ăn là một trong những biểu hiện thường gặp của hệ miễn dịch phản ứng quá mức với một số loại thực phẩm, điển hình như sữa, trứng, đậu phộng, hải sản… Để chẩn đoán và điều trị hiệu quả, người bệnh nên được thăm khám tại các đơn vị chuyên sâu về dị ứng và miễn dịch.
Khoa Miễn dịch Lâm sàng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM là địa chỉ uy tín tại khu vực phía Nam, chuyên tiếp nhận và điều trị các bệnh liên quan đến rối loạn miễn dịch và dị ứng, trong đó có dị ứng thức ăn ở cả người lớn và trẻ em.
Khoa quy tụ đội ngũ bác sĩ đầu ngành, giàu kinh nghiệm thực tiễn, được đào tạo bài bản trong và ngoài nước. Cùng với đó là hệ thống máy móc hiện đại, hỗ trợ thực hiện đầy đủ các xét nghiệm chuyên sâu như test dị nguyên, test da, miễn dịch tế bào, giúp xác định chính xác nguyên nhân dị ứng và đưa ra phác đồ điều trị cá nhân hóa.
Với sự phối hợp chặt chẽ cùng các chuyên khoa như Hô hấp, Tiêu hóa, Nhi, Da liễu… khoa Miễn dịch Lâm sàng mang đến hướng điều trị toàn diện, hiệu quả cao và an toàn cho người bệnh mắc dị ứng thức ăn cũng như các bệnh tự miễn, suy giảm miễn dịch đi kèm.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Các cách trị dị ứng thức ăn tại nhà chỉ áp dụng với trường hợp nhẹ. Nếu xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như khó thở, sưng phù, nôn ói nhiều, phát ban lan rộng hoặc choáng váng, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được xử lý kịp thời.
