Chỉ số tâm trương thể hiện áp lực của máu lên thành động mạch khi tim giãn giữa mỗi nhịp co bóp. Chỉ số này tăng cao là nguyên nhân dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm như nhồi máu cơ tim, suy tim, phình động mạch chủ bụng, suy thận, giảm thị lực, tăng nguy cơ đột quỵ,… nhất là ở những người sau tuổi 40. Vậy điều trị huyết áp tâm trương cao như thế nào thì đúng cách và hiệu quả? Nên điều trị ở đâu thì tốt? Tìm hiểu những thông tin này trong bài viết dưới đây.
Mức huyết áp tâm trương bình thường ở người trưởng thành dao động trong khoảng 80-84 mmHg. Khi chỉ số tăng vượt quá mức này có thể gây ra các tổn thương tim mạch và ảnh hưởng đến nhiều cơ quan khác.
Cách điều trị huyết áp tâm trương được xác định dựa vào chỉ số huyết áp và tình trạng bệnh cảnh ở mỗi người. Người trưởng thành có chỉ số tâm trương từ 90 mmHg trở lên (tăng huyết áp độ 1) cần tích cực thay đổi lối sống và điều trị bằng thuốc.
Tuy nhiên ở những người có yếu tố nguy cơ tim mạch, tổn thương cơ quan đích, mắc hội chứng chuyển hóa, đái tháo đường, bệnh thận mạn,… cần được điều trị ngay từ giai đoạn tiền tăng huyết áp (chỉ số tâm trương từ 85-89 mmHg) hoặc thậm chí sớm hơn. Nếu huyết áp tâm trương tăng trên 120 mmHg là tình trạng khẩn cấp, người bệnh cần được nhập viện cấp cứu kịp thời.
Việc điều trị huyết áp tâm trương cao cần thực hiện đúng, đủ và lâu dài theo chỉ định của bác sĩ nhằm đảm bảo các mục tiêu dưới đây.
Nguyên tắc chung trong điều trị huyết áp tâm trương cao là giúp người bệnh đạt ngưỡng mục tiêu:
>> Xem thêm: Huyết áp tâm trương cao trên 100 có sao không?
Lưu ý: Ngay khi đã đạt mức huyết áp tâm trương mục tiêu, người bệnh vẫn phải duy trì phác đồ điều trị theo chỉ định của bác sĩ. Đồng thời theo dõi chặt chẽ các chỉ số huyết áp để có phương pháp điều chỉnh kịp thời.
Khi huyết áp tâm trương tăng cao, tim phải làm việc nhiều hơn bình thường, điều này khiến tăng khả năng phì đại thất trái và suy tim. Bên cạnh đó, việc hạ huyết áp tâm trương còn giúp ngăn ngừa tối đa các biến chứng tim mạch do tình trạng tăng huyết áp tâm trương đơn độc, bao gồm cơn đau tim, nhồi máu cơ tim, thiếu máu, phình động mạch, rung nhĩ,…
Các cơ quan đích như não, hệ mạch máu, thận rất dễ bị tổn thương do chỉ số tâm trương tăng cao. Các tình trạng có thể gặp phải như suy thận, thiếu máu não, tăng nguy cơ đột quỵ, suy giảm thị lực, xuất huyết võng mạc, bệnh mạch máu ngoại vi,… Điều trị tình trạng này nhằm kịp thời phát hiện tổn thương, ngăn ngừa ảnh hưởng đến các cơ quan đích.
Huyết áp tâm trương cao thường không biểu hiện triệu chứng cụ thể, khiến nhiều người bỏ lỡ việc theo dõi điều trị. Khi tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn, người bệnh có thể gặp phải các dấu hiệu như đau đầu dữ dội, rối loạn nhịp tim, đau thắt ngực, chảy máu mũi, đổ mồ hôi, chóng mặt, hụt hơi, suy giảm thị lực,… gây ảnh hưởng không nhỏ đến sinh hoạt hàng ngày. Việc chủ động theo dõi huyết áp giúp người bệnh chủ động điều trị, an tâm sống khỏe và cải thiện chất lượng cuộc sống. (1)
Cách điều trị huyết áp tâm trương cao bao gồm điều chỉnh lối sống, sử dụng thuốc hạ huyết áp và điều trị nguyên nhân.
Các phương pháp điều trị tăng huyết áp không dùng thuốc chủ yếu ở việc điều chỉnh lối sống, thay đổi chế độ ăn, luyện tập thể thao, kiểm soát cân nặng,…
DASH (Dietary Approaches to Stop Hypertension) là phương pháp ăn kiêng lành mạnh giúp ngăn ngừa tăng huyết áp. Chế độ ăn DASH không yêu cầu các loại thực phẩm đặc biệt, mà thay vào đó:
Ăn quá nhiều muối là một trong những nguyên nhân khiến chỉ số tâm trương tăng cao. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo mỗi người chỉ nên sử dụng tối đa 5g muối/ngày. Đồng thời chú ý đọc nhãn sản phẩm để tránh thêm quá nhiều muối vào chế độ ăn. Người bị tình trạng này nên hạn chế ăn các loại thức ăn chế biến sẵn, thực phẩm đóng gói vì chúng chứa nhiều muối.
Các bài tập luyện như đi bộ, đạp xe, bơi lội, tập yoga hay aerobic đều giúp điều hòa huyết áp hiệu quả. Người bị huyết áp tâm trương tăng cao cần tập luyện thể thao, vận động thể lực thường xuyên với cường độ vừa sức. Người mới bắt đầu có thể tập luyện 10-15 phút mỗi ngày, sau đó tăng dần tối thiểu 30 phút/ngày và 5 ngày/tuần.
Thừa cân, nhất là là béo bụng yếu tố có nguy cơ làm gia tăng tình trạng làm huyết áp tâm trương tăng cao. Do đó, việc kiểm soát cân nặng, duy trì chỉ số BMI lý trưởng trong khoảng 18.5-22.0 kg/m3 là điều cực kỳ quan trọng. Đối với nam, nên kiểm soát vòng bụng ở mức dưới 90cm và ở nữ là dưới 80 cm.
>> Xem thêm: Huyết áp tâm trương cao trên 90 có nguy hiểm không?
Căng thẳng và stress thường xuyên khiến tính trạng huyết áp tâm trương tăng cao đột ngột gây nguy hiểm, dẫn đến các cơn đau tim, thậm chí là đột quỵ. Nên kiểm soát căng thẳng bằng các biện pháp giải tỏa tinh thần như hít thở sâu, đi dạo, chăm sóc cây, thiền định,…
Nghỉ ngơi hợp lý và ngủ đủ giấc từ 6-8 tiếng mỗi đêm giúp ổn định huyết áp và phòng ngừa các biến chứng tim mạch.
Điều trị huyết áp tâm trương cao bằng thuốc là biện pháp được sử dụng khi việc điều chỉnh lối sống trong 3-6 tháng không có hiệu quả. Điều trị thuốc là quá trình lâu dài và do bác sĩ chỉ định, một số thuốc thường dùng như:
Thuốc ức chế men chuyển được ưu tiên chỉ định trong các trường hợp suy tim, rối loạn chức năng thất trái, sau nhồi máu cơ tim, phì đại thất trái, bệnh thận do đái tháo đường, có protein hoặc microalbumin niệu, rung nhĩ, hội chứng chuyển hóa, xơ vữa động mạch cảnh.
Thuốc lợi tiểu trong điều trị huyết áp cao có 3 loại:
Thuốc chẹn kênh canxi được chia thành 2 loại:
Thuốc chẹn beta được ưu tiên chỉ định cho bệnh nhân bị đau thắt ngực, sau nhồi máu cơ tim, suy tim, nhịp tim nhanh, tăng nhãn áp hoặc tăng huyết áp ở phụ nữ có thai. Không sử dụng cho các trường hợp hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, block nhĩ thất độ 2-3.
Khoảng 85% trường hợp tăng huyết áp không có nguyên nhân cụ thể. Các trường hợp còn lại được gọi là tăng huyết áp thứ phát với các nguyên nhân cụ thể như: chứng ngưng thở khi ngủ, bệnh mạch máu thận, cường aldosterone nguyên phát. Điều trị các tình trạng này giúp phòng ngừa hiệu quả tăng huyết áp tâm trương.
Thuốc huyết áp phù hợp với tình trạng sức khỏe của người bệnh là thuốc tốt nhất. Mỗi loại thuốc đều có chống chỉ định và lưu ý riêng, do đó việc sử dụng thuốc phải được bác sĩ chỉ định dựa trên tình trạng cụ thể, người bệnh không tự ý sử dụng thuốc khi không có chỉ định y khoa.
Có. Điều trị huyết áp tâm trương cao là quá trình lâu dài, đa số người bệnh cần uống thuốc cả đời hoặc theo chỉ định của bác sĩ. (2)
Không. Ngay cả khi tình trạng huyết áp đã ổn định lại, người bệnh không được tự ý ngừng thuốc nếu không được bác sĩ chỉ định. Điều trị huyết áp cao là quá trình lâu dài và liên tục, do đó người bệnh cần phải tuân thủ đúng phác đồ, không tự ý ngừng thuốc, thay đổi thuốc hoặc kết hợp các loại thuốc với nhau khi không có chỉ định của bác sĩ.
Với nhiều ưu thế nổi bật, Trung tâm Tim mạch – BVĐK Tâm Anh tự hào đem đến giải pháp tối ưu “cá thể hóa” giúp tối ưu hiệu quả trong việc chẩn đoán và điều trị các bất thường liên quan đến huyết áp, giúp nâng cao hiệu quả khám chữa bệnh:
Liên hệ Trung tâm Tim mạch – BVĐK Tâm Anh để được thăm khám, chẩn đoán và điều trị tình trạng huyết áp tâm trương cao, huyết áp tăng/giảm bất thường và các biến chứng tim mạch liên quan đến huyết áp theo thông tin dưới đây.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Điều trị huyết áp tâm trương cao là quá trình liên tục và lâu dài, trong đó việc duy trì lối sống lành mạnh đóng vai trò rất quan trọng. Khi có dấu hiệu nghi ngờ huyết áp bất thường, người bệnh cần chủ động theo dõi và thăm khám ngay tại Trung tâm Tim Mạch – BVĐK Tâm Anh khi chỉ số tăng cao đột ngột, nhất là những người có yếu tố nguy cơ tim mạch, bệnh thận mạn hoặc đã từng tổn thương tim.
