Rụng trứng là quá trình trứng trưởng thành được phóng thích từ buồng trứng, diễn ra giữa chu kỳ kinh nguyệt. Dưới tác động của hormone LH, trứng rời buồng trứng, di chuyển vào ống dẫn trứng và có thể thụ tinh trong 12-24 giờ. Nếu không thụ tinh, trứng sẽ thoái hóa và bị đào thải trong kỳ kinh nguyệt. Hiểu rõ quá trình này giúp chị em theo dõi sức khoẻ tổng thể và hỗ trợ việc lập kế hoạch mang thai hoặc phòng tránh thai.
Rụng trứng là quá trình mà một nang trứng trưởng thành trong buồng trứng vỡ ra, giải phóng một trứng trưởng thành để chuẩn bị cho sự thụ tinh. Quả trứng được giải phóng này sẽ rời khỏi buồng trứng, được loa vòi tử cung đón nhận di chuyển xuống ống dẫn trứng để chờ đợi thời điểm thích hợp gặp tinh trùng, thực hiện quá trình thụ tinh.
Quá trình rụng trứng diễn ra trong chu kỳ kinh nguyệt của phụ nữ, thường xảy ra vào khoảng ngày 14 của chu kỳ kinh nguyệt đối với những chu kỳ kéo dài 28 ngày. Với những chu kỳ ngắn hơn khoảng 21 ngày hoặc dài hơn khoảng 35 ngày thời điểm trứng rụng có thể dao động từ 12 – 16 ngày trước kỳ kinh tiếp theo. (1)
Sự rụng trứng được điều chỉnh và chịu tác động bởi một loạt hormone, bao gồm hormone kích thích nang trứng (FSH), hormone Luteinizing (LH) được sản xuất bởi tuyến yên cùng với hormone Estrogen và Progesterone được sản xuất từ buồng trứng.
Hiện tượng này không chỉ là một sự kiện sinh lý mà còn phản ánh sự cân bằng phức tạp giữa các hormone trong cơ thể. Các rối loạn trong ngày rụng trứng có thể dẫn đến nhiều vấn đề sức khỏe khác nhau, gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe sản phụ khoa của phụ nữ bao gồm rối loạn chu kỳ kinh nguyệt và vô sinh.
Quá trình rụng trứng thường được chia thành ba giai đoạn chính là giai đoạn nang trứng, giai đoạn trứng rụng và giai đoạn hoàng thể. Mỗi giai đoạn đều có những đặc điểm và vai trò riêng biệt trong chu kỳ kinh nguyệt. Cụ thể: (2)
Giai đoạn nang trứng được bắt đầu từ ngày đầu tiên của kỳ kinh nguyệt và kéo dài cho đến khi trứng rụng. Dưới tác động của hormone kích thích nang trứng (FSH) do tuyến yên tiết ra, một số nang trứng trong buồng trứng bắt đầu phát triển. Thông thường, chỉ một nang trứng phát triển thành nang trứng trưởng thành trong khi các nang còn lại sẽ thoái hóa.
Nang trứng trưởng thành sẽ tiết ra Estrogen, một hormone quan trọng giúp làm dày niêm mạc tử cung, chuẩn bị cho quá trình thụ tinh. Sự tăng cường sản xuất Estrogen cũng có tác dụng kích thích sự phát triển của các tế bào trong niêm mạc tử cung, khiến nó dày lên và màu mỡ hơn, sẵn sàng cho việc làm tổ của phôi thai nếu quá trình thụ tinh diễn ra thuận lợi.
Khi nồng độ hormone Estrogen đạt đến một ngưỡng nhất định, sẽ kích thích tuyến yên tiết ra một lượng lớn hormone Luteinizing (LH), làm vỡ nang trứng trưởng thành và giải phóng trứng ra ngoài buồng trứng. Hiện tượng này thường xảy ra vào khoảng giữa chu kỳ kinh nguyệt, thường khoảng vào ngày thứ 14 của chu kỳ 28 ngày, nhưng thời gian này có thể khác nhau tùy thuộc vào cơ thể và chu kỳ kinh nguyệt của từng phụ nữ.
Trứng sau khi rụng và rời khỏi buồng trứng sẽ tiếp tục di chuyển vào ống dẫn trứng. Tại đây, nếu có sự hiện diện của tinh trùng, quá trình thụ tinh có thể diễn ra. Trứng chỉ có thể tồn tại trong khoảng từ 12 đến 24 giờ sau khi rụng, do đó, việc quan hệ tình dục vào thời điểm này sẽ tăng khả năng mang thai cao hơn.
Sau khi trứng rụng, nang trứng vỡ sẽ biến thành hoàng thể, tiết ra hormone Progesterone. Hormone này giúp duy trì niêm mạc tử cung và chuẩn bị cho quá trình làm tổ của phôi thai nếu trứng được thụ tinh. Nếu không có sự thụ tinh, hoàng thể sẽ thoái hóa, nồng độ hormone Progesterone sẽ giảm xuống, lớp niêm mạc tử cung sẽ bong tróc ra và bắt đầu chu kỳ kinh nguyệt tiếp theo.
Tùy thuộc vào cơ thể của từng chị em mà khi rụng trứng sẽ xuất hiện một số dấu hiệu và triệu chứng đi kèm. Cụ thể: (3)
Thời điểm trứng rụng thường rơi vào giữa chu kỳ kinh nguyệt. Đối với chu kỳ 28 ngày, hiện tượng này thường xảy ra vào khoảng ngày thứ 14, nhưng thời gian có thể thay đổi ở từng người. Các yếu tố như tuổi tác, stress, thay đổi cân nặng và sức khỏe tổng thể của phụ nữ đều có thể ảnh hưởng đến thời điểm rụng trứng. Phụ nữ có chu kỳ kinh nguyệt không đều (chu kỳ 21 hoặc 35 ngày) có thể khó khăn hơn trong việc xác định chính xác thời gian.
Để theo dõi ngày rụng trứng, phụ nữ có thể sử dụng các biện pháp sau:
Rụng trứng là một quá trình tự nhiên của cơ thể nữ giới. Tuy nhiên không phải lúc nào quá trình này cũng diễn ra thuận lợi, suôn sẻ mà đôi lúc có thể gặp phải một số bất thường. Cụ thể:
Rụng trứng muộn là tình trạng không hiếm gặp ở phụ nữ, xảy ra khi trứng không rụng vào đúng thời điểm dự kiến. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này có thể là do căng thẳng quá mức, có sự thay đổi trong cân nặng, chế độ ăn uống không hợp lý hoặc các vấn đề sức khỏe khác. Tình trạng này có thể ảnh hưởng đến khả năng mang thai, gây khó khăn cho việc lên kế hoạch sinh con hoặc ngừa thai hiệu quả.
Một số phụ nữ có thể gặp phải tình trạng không rụng trứng trong chu kỳ kinh nguyệt, dẫn đến khả năng bị vô sinh cao. Tình trạng này thường liên quan đến các vấn đề về hormone, buồng trứng đa nang hoặc các rối loạn chức năng của tuyến giáp. Nếu quá trình này không diễn ra, việc mang thai sẽ không thể xảy ra. Vì thế, đây là tình trạng nghiêm trọng mà phụ nữ cần lưu tâm và phải theo dõi, điều trị kịp thời để tránh những ảnh hưởng nghiêm trọng về sức khỏe sinh sản.
Rụng trứng chảy máu nhẹ cũng là tình trạng xảy ra khá phổ biến ở một số phụ nữ, thường chỉ kéo dài trong một vài giờ hoặc một vài ngày. Hiện tượng này không quá nghiêm trọng cũng không ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe của chị em. Tuy nhiên, nếu nữ giới thường xuyên bị chảy máu khi trứng rụng với số lượng nhiều và thời gian kéo dài thì cần thăm khám và xin ý kiến của bác sĩ để tránh gặp phải các vấn đề sức khỏe khác hay các bệnh lý phụ khoa nghiêm trọng.
Đau bụng là tình trạng có thể xuất hiện trong thời điểm rụng trứng, thường là những cơn đau bụng nhẹ hoặc vừa và chỉ kéo dài từ vài phút đến vài giờ. Tuy nhiên, nếu phụ nữ gặp phải tình trạng đau bụng nghiêm trọng hoặc kéo dài với thời gian lâu hơn thì cần đến gặp bác sĩ để được thăm khám ngay nhằm đảm bảo không có vấn đề sức khỏe nghiêm trọng nào xảy ra. Đau bụng kéo dài có thể là dấu hiệu của một số bệnh lý nguy hiểm như lạc nội mạc tử cung, u nang buồng trứng,…
Nếu phụ nữ gặp phải bất kỳ dấu hiệu bất thường nào như rụng trứng muộn, quá trình rụng trứng không diễn ra, đau bụng nghiêm trọng hoặc có dấu hiệu chảy máu bất thường trong thời gian trứng rụng thì chị em nên tìm đến bác sĩ để được thăm khám và điều trị kịp thời.
Ngoài ra, nếu phụ nữ gặp khó khăn trong quá trình mang thai sau một năm quan hệ không dùng biện pháp tránh thai (hoặc sáu tháng đối với phụ nữ trên 35 tuổi) thì chị em cũng nên thăm khám và xin ý kiến tư vấn từ các bác sĩ chuyên khoa.
Việc thăm khám định kỳ và theo dõi sức khỏe sinh sản sẽ giúp phụ nữ nắm được tình trạng sức khỏe của mình. Từ đó có những quyết định đúng đắn và chính xác hơn trong việc chăm sóc sức khỏe.
Sau khi rụng trứng, nếu không có sự thụ tinh diễn ra, chu kỳ kinh nguyệt sẽ bắt đầu lại khoảng 14 ngày sau đó, khi hoàng thể đã thoái hóa và nồng độ các hormone giảm dần. Thời gian này có thể thay đổi tùy theo chu kỳ kinh nguyệt của từng phụ nữ.
Quá trình này thường chỉ kéo dài trong khoảng từ 24 đến 48 giờ. Tuy nhiên, các dấu hiệu rụng trứng như đau bụng dưới, đau vùng chậu, dịch tiết âm đạo,… có thể kéo dài hơn, tùy thuộc vào thể trạng của từng người.
Có thể có hiện tượng rụng nhiều trứng trong một chu kỳ, dẫn đến mang thai đôi hoặc đa thai. Tuy nhiên, đây là một hiện tượng tự nhiên và không gây ra nguy hiểm. Điều này thường xảy ra ở những phụ nữ có tiền sử sinh đôi trong gia đình.
Quan hệ vào ngày rụng trứng có khả năng mang thai rất cao, vì đây là thời điểm trứng có mặt trong ống dẫn trứng sẵn sàng cho quá trình thụ tinh nếu có sự gặp gỡ với tinh trùng. Bên cạnh đó, nếu phụ nữ quan hệ vào khoảng thời gian trước hoặc sau đó vài ngày cũng có thể mang lại cơ hội thụ thai cao, do tinh trùng có thể sống trong cơ thể phụ nữ từ 3 đến 5 ngày.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Hiện tượng rụng trứng là một phần quan trọng trong chu kỳ sinh sản của phụ nữ, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng mang thai và sức khỏe sinh sản. Việc hiểu rõ về quá trình này không chỉ giúp phụ nữ theo dõi sức khỏe của mình tốt hơn mà còn hỗ trợ chị em một cách hiệu quả trong việc lập kế hoạch có con hoặc tránh thai.
