Viêm mũi mạn tính là tình trạng viêm mũi kéo dài trên 3 tháng, tái phát nhiều lần gây ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng cuộc sống và hiệu quả học tập, làm việc của người bệnh. Các phương pháp điều trị viêm mũi mạn tính phổ biến nhất gồm có sử dụng thuốc kết hợp với một số biện pháp hỗ trợ tại nhà. Ở một số bệnh nhân viêm mũi mạn tính không đáp ứng điều trị hoặc có bất thường cấu trúc mũi, bác sĩ có thể chỉ định liệu pháp miễn dịch hoặc phẫu thuật. Mời quý độc giả tham khảo các cách trị viêm mũi mạn tính trong bài viết dưới đây.
Điều trị nội khoa bằng thuốc, kết hợp với các biện pháp hỗ trợ tại nhà là những cách thức được sử dụng phổ biến trong điều trị viêm mũi mạn tính. Liệu pháp miễn dịch hoặc phẫu thuật thường được chỉ định cho một số trường hợp viêm mũi dị ứng nặng không đáp ứng với thuốc hoặc do cấu trúc mũi bất thường.
Các loại thuốc thường được dùng trong điều trị viêm mũi mạn tính gồm có thuốc kháng histamin, corticosteroid dạng xịt, thuốc co mạch và thuốc ức chế leukotriene. Bệnh nhân nên tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi dùng các loại thuốc trị viêm mũi.
Thuốc kháng histamin được chỉ định cho bệnh nhân viêm mũi dị ứng mạn tính, có tác dụng ngăn chặn cơ thể tiếp tục tiết histamin – một chất hóa học tự nhiên do tế bào mast giải phóng và là nguyên nhân gây nên tình trạng hắt hơi liên tục, chảy nước mũi, nghẹt mũi, ngứa mũi…
Khi cơ thể tiếp xúc với những tác nhân gây dị ứng bên ngoài môi trường như phấn hoa, lông thú cưng, bụi bặm… hệ miễn dịch sẽ sản sinh kháng thể IgE, tế bào mast cũng được kích hoạt để sản sinh ra histamin và các chất trung gian gây viêm, dẫn tới bệnh viêm mũi dị ứng.
Các loại thuốc kháng histamin phổ biến trong điều trị viêm mũi mạn tính gồm Loratadine, Cetirizine, Fexofenadine, Levocetirizine, Bilastine…, thuộc nhóm kháng histamin thế hệ hai, có tác dụng giảm triệu chứng hắt hơi, ngứa mũi, chảy nước mũi. Tuy nhiên, một số loại thuốc kháng histamin thế hệ một (như Diphenhydramine, Chlorpheniramine, Promethazine) có thể gây buồn ngủ, ảnh hưởng đến công việc và sinh hoạt hàng ngày. Ngay cả với Cetirizine (thuốc thế hệ hai), một số người vẫn có thể cảm thấy buồn ngủ nhẹ. Do đó, bệnh nhân cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ để chọn loại thuốc phù hợp và tránh tác dụng phụ không mong muốn. (1)
Corticosteroid là thành phần có tác dụng giảm viêm sưng và được sử dụng phổ biến dưới dạng thuốc xịt hoặc thuốc hít trong điều trị viêm mũi mạn tính (bao gồm cả viêm mũi dị ứng và viêm mũi không dị ứng). Thuốc giúp niêm mạc mũi giảm phù nề, từ đó hỗ trợ làm thông thoáng đường thở, giảm nghẹt mũi ở bệnh nhân viêm mũi mạn.
Meseca, Flixonase, Rhinocort, Nasonex, Avamys… là một số loại thuốc Corticosteroid dạng xịt mũi phổ biến trên thị trường hiện nay. Tuy nhiên cần lưu ý thuốc có thể gây một số tác dụng phụ như khô niêm mạc mũi, ho, chảy máu mũi…
Thuốc co mạch (thuốc xịt thông mũi) là nhóm các thuốc làm co mạch máu niêm mạc mũi, giúp mũi giảm nhanh tình trạng sưng viêm, giảm áp lực trong xoang mũi, cải thiện tình trạng nghẹt mũi, làm thông thoáng đường thở.
Tuy nhiên, việc lạm dụng thuốc co mạch xịt mũi có thể khiến mũi sưng viêm trầm trọng hơn. Bên cạnh đó, bệnh nhân có bệnh lý tim mạch, huyết áp hoặc đang mang thai… cần hết sức thận trọng khi dùng thuốc co mạch. Do đó, bệnh nhân cần tuân thủ theo chỉ định của bác sĩ, không nên tự ý mua và sử dụng thuốc co mạch để điều trị viêm mũi tại nhà.
Một số loại thuốc thông mũi phổ biến thường được kê cho người viêm mũi mạn gồm có: Oxymetazoline (COLDi-B), Xylometazoline (Otrivin), Phenylephrine (Sudafed PE)…
Thuốc ức chế leukotriene (thuốc đối kháng thụ thể leukotriene, thuốc ức chế tổng hợp leukotriene) là nhóm thuốc có tác dụng ngăn chặn tác dụng của leukotriene – một chất do hệ miễn dịch của cơ thể giải phóng trong phản ứng dị ứng và là một trong những nguyên nhân gây nên viêm mũi dị ứng.
Tác dụng phụ đáng lưu ý của thuốc ức chế leukotriene bao gồm đau đầu, thay đổi tâm trạng, đôi khi có phát ban và xuất hiện ảo giác. Khi bệnh nhân có dấu hiệu bất thường, cần liên hệ với bác sĩ điều trị để được hỗ trợ kịp thời.
Bên cạnh việc dùng thuốc, bệnh nhân viêm mũi mạn nên áp dụng một số phương pháp hỗ trợ như sử dụng nước muối sinh lý, bổ sung men vi sinh (lợi khuẩn), ăn uống lành mạnh…
Nước muối sinh lý (hay Natri Clorid 0,9%) là một loại dung dịch lành tính, dịu nhẹ, an toàn với cả trẻ sơ sinh. Bệnh nhân viêm mũi mạn tính có thể dùng nước muối sinh lý để nhỏ mũi hoặc sục rửa khoang mũi họng, giúp loại bỏ một số tác nhân gây viêm ở khoang mũi, làm dịu niêm mạc mũi sưng viêm, hỗ trợ làm thông thoáng đường thở.
Xông hơi mũi bằng hơi nước nóng có thể giúp cải thiện tình trạng nghẹt mũi, hỗ trợ thông thoáng đường thở. Tuy nhiên, cần thận trọng khi xông hơi mũi bởi việc lạm dụng có thể gây khô mũi, bỏng niêm mạc mũi, khiến tình trạng viêm mũi mạn tính trở nên nghiêm trọng hơn.
Lợi khuẩn (hay men vi sinh) bao gồm những vi khuẩn, nấm men có lợi cho sức khỏe con người. Với bệnh nhân viêm mũi mạn tính, lợi khuẩn có khả năng kích thích hệ thống miễn dịch, hỗ trợ nâng cao sức đề kháng tự nhiên của cơ thể, cải thiện tình trạng sưng viêm mũi.
Bệnh nhân viêm mũi mạn tính nên tăng cường bổ sung các thực phẩm giàu vitamin C giúp tăng cường miễn dịch, nâng cao đề kháng, giúp cơ thể chống lại những tác nhân gây bệnh. Ngoài ra, nên ăn các thực phẩm lỏng như cháo, canh, súp nóng, uống nhiều nước ấm…
Với những bệnh nhân viêm mũi dị ứng mạn tính không đáp ứng với thuốc điều trị, hoặc gặp nhiều tác dụng phụ khi dùng thuốc, liệu pháp miễn dịch có thể được chỉ định. Người bệnh được tiêm định kỳ hoặc đặt dưới lưỡi một lượng nhỏ chất gây dị ứng, để cơ thể làm quen dần từ đó giảm dần các phản ứng dị ứng khi tiếp xúc với những yếu tố này.
Với những bệnh nhân viêm mũi dị ứng mạn tính không đáp ứng với thuốc điều trị hoặc gặp nhiều tác dụng phụ khi dùng thuốc, bác sĩ có thể chỉ định liệu pháp miễn dịch đặc hiệu (Allergen Immunotherapy – AIT). Phương pháp này giúp giảm dần phản ứng dị ứng bằng cách đưa vào cơ thể một lượng nhỏ chất gây dị ứng theo hai cách:
Phương pháp này không phù hợp với tất cả bệnh nhân, mà thường chỉ định cho những người xác định rõ tác nhân gây dị ứng và có triệu chứng kéo dài, ảnh hưởng lớn đến cuộc sống.
Trong một số trường hợp bệnh nhân viêm mũi vận mạch mạn tính do bất thường ở dây thần kinh giao cảm, hoặc bị quá phát cuốn mũi (phì đại cuốn mũi), lệch vách ngăn mũi cùng một số bất thường cấu trúc mũi khác, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật để cải thiện tình trạng viêm mũi, bao gồm:
Bệnh nhân viêm mũi mạn tính nên tăng cường ăn các thực phẩm giàu vitamin C và các món cháo, canh, súp ấm, uống nhiều nước ấm, bổ sung men vi sinh (lợi khuẩn) trong khẩu phần ăn. Vitamin C và lợi khuẩn có tác dụng củng cố hệ miễn dịch của cơ thể, các món ăn lỏng giúp làm loãng dịch nhầy, thông thoáng đường thở tắc nghẽn ở bệnh nhân viêm mũi mạn tính. Chú ý nên hạn chế các thực phẩm có tính kích thích hoặc dễ gây dị ứng như thủy hải sản, đồ ăn cay nóng (tiêu, ớt, mù tạt, wasabi…), cà phê, đồ uống có cồn…
Không. Việc sử dụng thuốc xịt mũi chứa corticosteroid kéo dài có thể gây khô mũi, kích ứng họng, ho và chảy máu mũi, đặc biệt nếu không sử dụng đúng cách. Ngoài ra, lạm dụng thuốc co mạch xịt mũi như oxymetazoline, xylometazoline trong thời gian dài (quá 3-5 ngày) có thể gây viêm mũi do thuốc, làm niêm mạc mũi sưng viêm nặng hơn, suy giảm khả năng co mạch tự nhiên và gây giãn mạch bù trừ, khiến tình trạng nghẹt mũi kéo dài. Do đó, người bệnh cần sử dụng thuốc đúng theo hướng dẫn của bác sĩ để tránh tác dụng phụ và biến chứng không mong muốn. (2)
Tình trạng viêm mũi dị ứng mạn tính có thể thuyên giảm và chấm dứt khi bệnh nhân không tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng, đồng thời áp dụng các phương pháp điều trị phù hợp. Một số trường hợp được ghi nhận có thể giảm hoặc khỏi hẳn bệnh viêm mũi mạn khi cơ thể thích nghi với các tác nhân dị ứng theo thời gian.
Với các bệnh lý viêm mũi không do dị ứng (như viêm mũi do vi khuẩn, virus, viêm mũi vận mạch, viêm mũi do bất thường cấu trúc ở mũi), việc điều trị bằng thuốc và các liệu pháp khác cũng có hiệu quả tích cực trong việc cải thiện tình trạng viêm mũi.
Trong trường hợp bệnh nhân tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng, nhiễm vi khuẩn hoặc virus gây viêm, hoặc lạm dụng thuốc xịt mũi… đều có thể khiến bệnh viêm mũi mạn tính tái phát sau điều trị.
Để hạn chế tái phát, cần tránh khói bụi, ô nhiễm, giữ môi trường sống sạch sẽ. Vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý hàng ngày giúp loại bỏ dịch nhầy và tác nhân gây viêm.
Hạn chế dùng thuốc xịt mũi co mạch quá 3-5 ngày để tránh viêm mũi do thuốc. Tăng cường sức đề kháng bằng chế độ ăn uống hợp lý và tập luyện thể thao.
Nếu có dấu hiệu nhiễm khuẩn kéo dài, cần khám bác sĩ để được điều trị đúng cách. Liệu pháp miễn dịch có thể được chỉ định cho viêm mũi dị ứng mạn tính không đáp ứng thuốc. Điều trị đúng và duy trì lối sống lành mạnh giúp kiểm soát bệnh hiệu quả.
Khoa Tai – Mũi – Họng Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh là một trong những cơ sở y tế uy tín trong việc chẩn đoán và điều trị bệnh lý viêm mũi mạn tính và các bệnh lý tai – mũi – họng.
Viêm mũi mạn tính có thể kéo dài và tái phát liên tục nếu không được điều trị kịp thời, chính xác và phù hợp với từng bệnh nhân. Tại khoa Tai – Mũi – Họng BVĐK Tâm Anh, với đội ngũ bác sĩ giỏi chuyên môn, giàu kinh nghiệm, bệnh nhân sẽ được thăm khám và chẩn đoán nguyên nhân gây viêm mũi mạn tính, từ đó có biện pháp chữa viêm mũi mạn phù hợp.
Để đặt lịch khám và chữa viêm mũi tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, quý khách có thể liên hệ:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Viêm mũi mạn tính tuy không nguy hiểm đến tính mạng song lại gây ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống, gây nhiều bất tiện trong sinh hoạt, học tập và làm việc. Để điều trị viêm mũi mạn tính có hiệu quả, bệnh nhân nên thăm khám tại các cơ sở chuyên khoa nhằm xác định chính xác nguyên nhân gây viêm mũi, từ đó có phương pháp điều trị và chăm sóc phù hợp, tránh nguy cơ tái phát bệnh.
