Tình trạng ho có đờm kéo dài (ho có đờm lâu ngày) cần được khám, chẩn đoán, điều trị sớm để tránh diễn tiến nặng, gây ra các biến chứng nghiêm trọng. Vậy ho có đờm kéo dài là bệnh gì? Bị ho có đờm lâu ngày không khỏi chữa trị như thế nào?
Ho có đờm kéo dài thường là triệu chứng của một số bệnh lý, chẳng hạn như viêm phế quản cấp tính và mạn tính, lao phổi, viêm phổi, phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD),… Một số yếu tố về môi trường, lối sống cũng có thể dẫn đến tình trạng ho kéo dài có đờm. Đờm là chất nhầy có nguồn gốc từ phổi, cổ họng, hơi đặc hơn chất nhầy được tạo ra từ mũi và xoang.
Nhìn chung, chứng ho lâu kéo dài có đờm có thể biểu hiện thông qua các tình trạng như: ho ra đờm có màu xanh lá cây, đờm màu vàng, đờm trong, đờm trắng, đờm đen, đờm màu nâu hoặc đờm có đốm nâu, đờm đỏ, đờm hồng, đờm có máu.
Triệu chứng kèm theo của tình trạng ho có đờm kéo dài có thể bao gồm: đau ngực, đau đầu, đau cơ thể nhẹ, thiếu năng lượng, mệt mỏi, sốt, thở khò khè, đau họng, tím tái môi và ngón tay, hụt hơi, ợ nóng, đau họng, khó nuốt, khàn giọng, đổ mồ hôi đêm, hắt hơi, mất cảm giác thèm ăn, ớn lạnh, sụt cân không rõ lý do, ngứa cổ, khô cổ, cổ họng nóng rát… (1)
Ho lâu ngày có đờm có thể xảy ra do một số nguyên nhân, cụ thể:
Các nguyên nhân bệnh lý dẫn đến tình trạng ho lâu ngày không khỏi có đờm gồm:
Ở bệnh COPD, đường thở và các túi khí trong phổi bị tổn thương hoặc viêm và không hoạt động như bình thường. COPD khiến phổi tiết ra nhiều chất nhầy hơn, thường dẫn đến tình trạng ho không khỏi (bao gồm cả triệu chứng ho có đờm kéo dài) – đó là cách cơ thể đang cố gắng làm sạch phổi.
Bệnh lao (TB) là bệnh xảy ra bởi tình trạng nhiễm trùng do vi khuẩn, thường ảnh hưởng đến phổi. Một người có thể bị lao không hoạt động (lao tiềm ẩn) hoặc lao hoạt động. Bệnh lao hoạt động có thể biểu hiện triệu chứng ho có đờm kéo dài.
Viêm họng mạn tính là tình trạng viêm kéo dài ở họng, xảy ra do viêm họng cấp tính lặp đi lặp lại, không thuyên giảm và không đáp ứng tốt với các cách chữa trị thông thường. Ho có đờm lâu ngày có thể là một trong những triệu chứng của bệnh viêm họng mạn tính.
Viêm phổi (nhiễm trùng phổi) có thể khiến túi khí chứa đầy mủ hoặc dịch. Vi khuẩn thường là tác nhân gây bệnh viêm phổi. Thế nhưng tình trạng nhiễm trùng do virus, nấm cũng có thể dẫn đến viêm phổi.
Tình trạng ho (bao gồm cả ho có đờm) liên quan đến hen suyễn có thể xảy ra và biến mất theo mùa, có thể xuất hiện sau khi bị nhiễm trùng đường hô hấp trên hoặc trở nên nặng hơn khi tiếp xúc với không khí lạnh hay một số hóa chất, hương thơm. Ở bệnh hen suyễn dạng ho (một loại của hen suyễn), ho là triệu chứng chính.
Trào ngược axit là tình trạng axit dạ dày trào ngược lên thực quản (ống dẫn thức ăn). Một người thường gặp tình trạng này có thể được bác sĩ chẩn đoán mắc bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD). GERD có thể xảy ra do tình trạng rối loạn chức năng tại cơ thắt thực quản dưới, rối loạn chức năng ở thực quản hoặc thoát vị khe thực quản. (2)
Ung thư phổi thường không biểu hiện triệu chứng cho đến khi lan rộng. Thế nhưng một số người bệnh có thể gặp triệu chứng sớm. Ung thư phổi là tác nhân ít phổ biến hơn, dẫn đến tình trạng ho có đờm (mà không cảm thấy bị bệnh). Nhiều triệu chứng của ung thư phổi cũng tương tự với các bệnh lý khác như nhiễm trùng phổi. Người bệnh ung thư phổi có thể gặp tình trạng ho ra đờm lẫn máu. (3)
Một số yếu tố về môi trường, lối sống cũng có thể dẫn đến tình trạng ho có đờm kéo dài, chẳng hạn như: hút thuốc, uống đồ uống chứa cồn hoặc caffeine, mất nước, ở lâu tại nơi có không khí khô, hít bụi than…
Tình trạng ho có đờm kéo dài có thể là dấu hiệu cảnh báo của các bệnh lý nguy hiểm như viêm phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), hen suyễn… Do đó, người bệnh không nên chủ quan, cần đến cơ sở y tế thăm khám sớm. Các bệnh lý tiềm ẩn dẫn đến triệu chứng ho có đờm kéo dài ở người lớn và cả trẻ em nếu không được điều trị đúng cách, kịp thời có thể dẫn đến những biến chứng nặng, ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe.
Đơn cử như bệnh viêm phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) có thể gây ra biến chứng tràn khí màng phổi, suy tim, suy hô hấp, khiến người bệnh giảm tuổi thọ…
Người bệnh cần đến gặp bác sĩ thăm khám nếu bị ho có đờm lâu ngày không khỏi (kéo dài hơn 2 tuần), không thuyên giảm dù đã áp dụng nhiều biện pháp tại nhà, ho kéo dài có đờm kèm theo các dấu hiệu bất thường khác như: lẫn máu trong đờm, đờm có màu không trong suốt (vàng, xanh lá, nâu, đen, trắng, đỏ), bị sốt, khó thở hoặc thở khò khè, đau nhức…
Khi một người bị ho kéo dài có đờm, bác sĩ sẽ đánh giá, xem xét để chẩn đoán nguyên nhân gây ra triệu chứng này. Bác sĩ có thể hỏi người bệnh về thời gian xuất hiện triệu chứng, liệu có tác nhân nào kích hoạt triệu chứng hay không, màu sắc và kết cấu của đờm như thế nào…
Bác sĩ sẽ kiểm tra tình trạng dị ứng hay những vấn đề hô hấp khác, ví dụ như hen suyễn. Nếu nghi ngờ bệnh trào ngược dạ dày thực quản là nguyên nhân, bác sĩ có thể chỉ định cho người bệnh nội soi đường tiêu hóa trên. Thực hiện các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh (tại ngực) hoặc xét nghiệm máu đôi khi cần thiết để giúp bác sĩ loại trừ những tác nhân bệnh lý khác nhau. Người bệnh cũng có thể cần làm xét nghiệm đờm để chẩn đoán bệnh về phổi…
Tùy vào nguyên nhân gây ho lâu ngày có đờm, bác sĩ sẽ lựa chọn áp dụng phương pháp chữa trị phù hợp. Ví dụ, nếu ho lâu ngày không khỏi có đờm do tác nhân nhiễm trùng, bác sĩ có thể chỉ định cho dùng thuốc kháng sinh trị ho có đờm (4). Nếu nguyên nhân là do dị ứng, bác sĩ có thể chỉ định sử dụng thuốc kháng histamin, thuốc thông mũi, corticosteroid. Trong trường hợp ho có đờm kéo dài do trào ngược dạ dày thực quản, người bệnh có thể được chỉ định dùng thuốc kháng axit hoặc các loại thuốc khác để góp phần làm giảm triệu chứng trào ngược axit…
Xem thêm: Cách trị ho có đờm tại nhà an toàn và hiệu quả.
Một số lưu ý dành cho người bị ho có đờm lâu ngày không khỏi để góp phần cải thiện triệu chứng, nâng cao sức khỏe tổng thể:
Mỗi người có thể áp dụng một số biện pháp để góp phần phòng tránh nguy cơ mắc bệnh dẫn đến tình trạng ho có đờm kéo dài, chẳng hạn như:
Một số câu hỏi có liên quan đến chứng ho lâu kéo dài có đờm, gồm:
Trong đờm, dịch tiết hô hấp có thể chứa virus, vi khuẩn gây ra một số bệnh đường hô hấp. Vì vậy, người bị ho có đờm kéo dài cần chủ động áp dụng các biện pháp phòng tránh lây nhiễm cho cộng đồng như đeo khẩu trang, hạn chế đến nơi đông người, dùng khăn sạch che mũi và miệng khi ho… Một số bệnh về đường hô hấp có thể lây truyền dễ dàng từ người sang người, đặc biệt là những người có hệ miễn dịch yếu như người già, trẻ nhỏ…
Nếu vi khuẩn là tác nhân gây bệnh dẫn đến triệu chứng bị ho có đờm lâu ngày không khỏi thì bác sĩ có thể chỉ định cho người bệnh dùng thuốc kháng sinh. Việc sử dụng loại thuốc kháng sinh nào, liều dùng ra sao cần có chỉ định của bác sĩ. Người bệnh không được tự ý dùng kháng sinh để tránh gặp tác dụng phụ.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Tóm lại, ho có đờm kéo dài có thể xảy ra do nguyên nhân bệnh lý hoặc nguyên nhân không do bệnh lý (yếu tố về môi trường, lối sống). Tình trạng ho có đờm lâu ngày ở người lớn và trẻ em cần được thăm khám, chẩn đoán, tiến hành chữa trị sớm.
