Đau bụng dưới bên trái ở trẻ em: Triệu chứng và cách điều trị

Trẻ em, đặc biệt là trẻ nhỏ thường sẽ khá khó khăn khi mô tả cơn đau bụng cũng như vị trí đau bụng của trẻ. Xác định được vị trí cơn đau bụng sẽ giúp bố mẹ giới hạn được nguyên nhân gây nên tình trạng này và có các hỗ trợ phù hợp. Vậy đau bụng dưới bên trái ở trẻ em nguyên nhân do đâu? Có nguy hiểm không?

Đau bụng dưới bên trái ở trẻ em là gì?

Đau bụng dưới bên trái ở trẻ em là tình trạng đau xuất hiện ở phần bụng phía bên trái dưới rốn. Cơn đau bụng có thể khởi phát đột ngột hoặc từ từ, âm ỉ hoặc đau quặn, có thể khu trú hoặc lan rộng sang các phần khác.

Trẻ đau bụng dưới bên trái có thể liên quan đến các cơ quan nằm ở khu vực này như: lách, dạ dày, tuyến tụy, thận trái, tuyến thượng thận, gan, đại tràng, ruột non và các dây thần kinh xung quanh khu vực này… Tuy nhiên, không phải tất cả trường hợp đều liên quan đến các cơ quan này. Tình trạng đau bụng dưới bên trái ở trẻ em có thể liên quan đến những rối loạn hoặc bệnh lý của các cơ quan khác trong ổ bụng. (1)

Nguyên nhân đau bụng bên trái dưới rốn ở trẻ em

Có nhiều nguyên nhân gây đau bụng dưới rốn bên trái của trẻ em như: (2)

• Táo bón: Táo bón là nguyên nhân gây đau bụng phổ biến ở trẻ, khiến trẻ đi ngoài khó khăn với tình trạng phân cứng, tần suất đi tiêu ít hơn bình thường. Trẻ đau bụng dưới bên trái do táo bón thường do sự tắc nghẽn phân ở phần cuối của đại tràng.
• Viêm ruột thừa: Viêm ruột thừa cấp khiến trẻ đau dữ dội, kéo dài ở phía dưới bên trái bụng, có thể kèm theo triệu chứng sốt, buồn nôn, nôn, táo bón… Trẻ viêm ruột thừa nếu không được can thiệp kịp thời có thể dẫn đến thủng túi thừa, xuất huyết, viêm phúc mạc, tắc ruột.
• Viêm dạ dày ruột hoặc ngộ độc thực phẩm: Cơn đau bụng có thể xảy ra ở bất kỳ vị trí nào ở phần bụng, kèm theo các triệu chứng như tiêu chảy, buồn nôn, nôn, đau bụng quặn thắt. Thông thường, trẻ sẽ cảm thấy dễ chịu hơn sau khi đi tiêu hoặc nôn ói.
• Rối loạn tiêu hóa hoặc không dung nạp lactose: Sau khi uống sữa hoặc các sản phẩm có lactose, trẻ gặp phải các rối loạn tiêu hóa như đầy hơi, đau bụng, đi ngoài phân lỏng. Tình trạng này có thể kéo dài trong vài ngày, thậm chí vài tuần sau khi trẻ đã nôn mửa hoặc tiêu chảy. Khi nhiễm trùng và các tổn thương ở niêm mạc ruột hồi phục, trẻ dần ổn định hơn.
• Viêm hạch treo: Tình trạng này xảy ra khi trẻ nhiễm các virus thường gặp như virus gây cảm lạnh, khiến các hạch bên trong bụng bị viêm, sưng gây đau bụng. Lúc này trẻ sẽ có biểu hiện đau bụng bên trái kèm theo các triệu chứng khác của cảm lạnh như sổ mũi, đau họng…
• Xoắn tinh hoàn: Đây là tình trạng tinh hoàn bị xoắn trong bìu, thường gặp ở nam thiếu niên. Xoắn tinh hoàn gây nên những cơn đau đột ngột, dữ dội, có thể xuất hiện ở cả hai bên bụng dưới, thậm chí lan rộng hết phần bụng. Tình trạng này ảnh hưởng khả năng lưu thông máu đến tinh hoàn, nguy cơ cao dẫn đến bội nhiễm, hoại tử hoặc mất chức năng của tinh hoàn nếu không được can thiệp phù hợp. (3)
• Bệnh Celiac: Bệnh Celiac là tình trạng cơ thể có phản ứng với Gluten – chất thường có mặt trong bánh mì và mì ống. Điều này khiến trẻ đi phân nhạt màu, có mùi, dính; đau bụng; chững cân, thậm chí sụt cân; chậm phát triển. Cơn đau có tái đi tái lại nhiều lần, có thể xuất hiện ở bất kỳ vị trí nào ở vùng bụng, không chỉ riêng phần bụng dưới bên trái.
• Căng thẳng và lo âu: Không như người lớn, khi căng thẳng, áp lực hay lo lắng quá mức, trẻ không bị đau đầu mà có thể là đau bụng. Cơn đau này thường là thoáng qua và có thể xảy ra ở bất kỳ vị trí nào ở vùng bụng.
• Hội chứng ruột kích thích: Trẻ mắc phải hội chứng ruột kích thích thường có biểu hiện đau bụng tái đi tái lại, thay đổi thói quen đi tiêu, chướng bụng, khó chịu ở vùng bụng.
• Chướng bụng đầy hơi: Thường xuyên ăn những thực phẩm khó tiêu, nhiều dầu mỡ khiến trẻ gặp phải tình trạng chướng bụng, đầy hơi, đau bụng.
• Sỏi tiết niệu: Sỏi đường tiết niệu ở trẻ em tuy không phổ biến nhưng đây cũng có thể là nguyên nhân gây đau bụng dưới bên trái ở trẻ em. Ngoài ra, trẻ còn có biểu hiện tiểu lắt nhắt, nhiều lần, đau rát khi đi tiểu…
• Viêm nhiễm đường tiết niệu: Trẻ sốt, đau bụng dưới, đi tiểu nhiều lần, nước tiểu có mùi nồng, tiểu lắt nhắt có thể là dấu hiệu của viêm đường tiết niệu.
• Viêm tụy cấp: Viêm tụy cấp ở trẻ không phổ biến nhưng cũng có thể là nguyên nhân gây đau bụng bên trái ở trẻ. Tình trạng này xảy ra sau khi trẻ bị chấn thương ở vùng tụy hoặc do di truyền. Cơn đau xuất hiện đột ngột, không kéo dài. Bên cạnh đó, trẻ có biểu hiện buồn nôn, nôn, sốt, tăng nhịp tim, chướng bụng.
• Thoát vị bẹn: Thoát vị bẹn là bệnh bẩm sinh do còn tồn tại ống phúc tinh mạc (ống kéo dài từ bụng đến bộ phận sinh dục của trẻ), tạo một lỗ hổng khiến ruột trẻ có xu hướng trượt xuống. Thoát vị bẹn thường chỉ xảy ra ở một bên, có khoảng 10% xảy ra ở cả hai bên. Bệnh có thể xảy ra ở cả trẻ em và người lớn, phổ biến hơn ở trẻ dưới 6 tuổi, trẻ sơ sinh và trẻ sinh non. Phát hiện và điều trị chậm trễ, thoát vị bệnh có thể gây biến chứng thoát vị kẹt, thoát vị nghẹt.
• Viêm đại tràng: Trẻ bị viêm loét đại tràng thường có các triệu chứng tiêu chảy phân có máu, biếng ăn, mệt mỏi, sụt cân… Viêm đại tràng có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm do mất nước, thiếu máu, kém hấp thu dưỡng chất.
• Tắc ruột: Tình trạng này xảy ra thường do một bệnh lý đường ruột khác, như viêm ruột thừa, ung thư ruột kết.
• Đau bụng kinh: Đau bụng ở bé gái trong lứa tuổi dậy thì có thể là đau bụng kinh. Đối với trường hợp này, sau khi loại trừ các nguyên nhân, bệnh lý, nghi ngờ đau bụng kinh, trẻ sẽ được chuyển qua Sản khoa để được các bác sĩ kiểm tra và tư vấn phù hợp.
• U nang buồng trứng: U nang buồng trứng là một túi dịch bất thường phát triển bên trong buồng trứng của bé gái, thường lành tính. Tình trạng này có thể gây đau, khó chịu ở vùng bụng dưới, vùng chậu nếu u nang có kích thước lớn.
• Xoắn buồng trứng: Triệu chứng xoắn buồng trứng ở bé gái thường dữ dội và nghiêm trọng hơn nhiều so với u nang buồng trứng. Trẻ buồn nôn, nôn, đau bụng dữ dội, đột ngột, thậm chí ngất.

Triệu chứng trẻ em đau bụng bên trái dưới rốn

Khi đau bụng bên trái, trẻ sẽ thường xuyên phàn nàn về tình trạng này. Một số trường hợp, cơn đau có thể lan rộng xuống bìu (ở bé trai) hoặc bẹn. Bên cạnh đau bụng, trẻ có thể kèm theo các triệu chứng khác như:

• Buồn nôn, nôn;
• Tiêu chảy;
• Táo bón;
• Mệt mỏi;
• Biếng ăn;
• Sốt.

Chăm sóc trẻ tại nhà, bố mẹ tuyệt đối không chủ quan khi trẻ bị đau bụng, đặc biệt khi tình trạng này diễn ra thường xuyên hoặc trẻ có các bất thường kèm theo như:

• Cơn đau dữ dội khiến trẻ không thể cử động, không thể ngồi, đi lại hay sinh hoạt bình thường.
• Trẻ táo bón.
• Trẻ bị sốt.
• Trẻ nôn mửa, tiêu chảy.
• Cơn đau bụng của trẻ kéo dài, không được kiểm soát hay cải thiện sau khi điều trị theo chỉ định của bác sĩ.
• Trẻ đau bụng kéo dài không rõ nguyên nhân.
• Trẻ sụt cân, trông nhợt nhạt bất thường.

Chẩn đoán trẻ đau bụng dưới bên trái

Để chẩn đoán trẻ đau bụng dưới bên trái thì đầu tiên, bác sĩ sẽ khám lâm sàng cho trẻ và cần bố mẹ cung cấp thêm một số thông tin về bệnh sử, các triệu chứng như tình trạng này bắt đầu từ khi nào? Trẻ có sốt trước đó hay không? Tần suất đi ngoài ra sao? Phân trẻ trông thế nào? Trước đó trẻ có ăn gì lạ không? Bố mẹ đã giúp trẻ giảm đau bụng bằng cách nào chưa?… Tiếp đó, một số cận lâm sàng liên quan có thể được chỉ định như:

• Xét nghiệm máu: Kiểm tra lượng bạch cầu, xác định xem trẻ có đang nhiễm trùng không.
• Siêu âm ổ bụng: Thông qua hình ảnh siêu âm, bác sĩ sẽ kiểm tra các cơ quan bên trong ổ bụng, loại trừ nguyên nhân gây đau bụng.
• Chụp CT: Chụp CT được chỉ định khi nghi ngờ trẻ đau bụng dưới bên trái do các bệnh lý nặng, cần can thiệp phẫu thuật, ung thư. Qua hình ảnh CT, bác sĩ xác định được cấu trúc bên trong ổ bụng, vị trí chính xác của khối u, tắc nghẽn…
• MRI ổ bụng: Trẻ đau bụng dữ dội nhưng không phát hiện bất thường qua kết quả CT, bác sĩ sẽ chỉ định MRI ổ bụng cho trẻ.
• Nội soi: Thông qua nội soi, bác sĩ có thể kiểm tra, đánh giá trạng bên trong dạ dày của trẻ.

Cách điều trị đau bụng dưới bên trái ở trẻ em

Tùy vào nguyên nhân, độ tuổi, tình trạng và mức độ đau của trẻ, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Trẻ có thể được điều trị bằng thuốc uống theo chỉ định của bác sĩ hoặc cần can thiệp phẫu thuật.

Bên cạnh đó, đối với những trường hợp trẻ đau bụng bên trái nhẹ, không nguy hiểm, bác sĩ sẽ hướng dẫn chăm sóc trẻ phù hợp:

• Tránh cho trẻ ăn những thực phẩm không tốt cho sức khỏe, khó tiêu, nhiều dầu mỡ, gia vị.
• Không ép trẻ ăn.
• Khuyến khích trẻ uống nhiều nước, đặc biệt khi trẻ xảy ra các tình trạng nôn mửa, tiêu chảy, sốt.
• Khuyến khích trẻ đi tiêu thường xuyên hơn, nhất là khi trẻ táo bón.
• Cho trẻ nghỉ ngơi nhiều hơn.

Phòng ngừa đau bụng dưới bên trái ở trẻ em

Chăm sóc trẻ an toàn, đúng cách là cách tốt nhất để phòng ngừa đau bụng dưới bên trái ở trẻ cũng như các vấn đề về tiêu hóa khác:

• Cho trẻ bú sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời để hệ tiêu hóa phát triển hoàn thiện, giảm nguy cơ mắc bệnh tiêu hóa về sau.
• Xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh, cân bằng và đủ chất cho trẻ: Bên cạnh 4 nhóm dinh dưỡng thiết yếu (chất đạm, chất béo, chất bột đường, vitamin và khoáng chất), bố mẹ khuyến khích trẻ ăn nhiều rau xanh và các loại trái cây tươi. Lựa chọn thực phẩm cho khẩu phần ăn hàng ngày của trẻ, bố mẹ ưu tiên thực phẩm giàu dinh dưỡng và năng lượng, dễ tiêu hóa.
• Tạo thói quen ăn uống đúng thời gian, đều đặn và không bỏ bữa.
• Hướng dẫn trẻ “Ăn chậm, nhai kỹ”.
• Cho trẻ uống đủ nước mỗi ngày.
• Tránh cho trẻ ăn những thực phẩm không tốt cho sức khỏe như thức ăn nhanh, đồ ăn cay nóng, nhiều dầu mỡ, không đảm bảo vệ sinh…
• Lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, đảm bảo vệ sinh trong chế biến thực phẩm và khi cho trẻ ăn.
• Tạo cho trẻ thói quen tập thể dục đều đặn, vận động vừa phải để cơ thể phát triển khỏe mạnh, giảm nguy cơ đau bụng.
• Dạy trẻ rửa tay sạch sẽ trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh để tránh nhiễm khuẩn đường ruột.
• Cho trẻ đến bệnh viện để được bác sĩ kiểm tra, tư vấn chăm sóc, điều trị phù hợp nếu trẻ có biểu hiện đau bụng, rối loạn tiêu hóa, chững cân.

Hy vọng với những thông tin trên, quý phụ huynh đã hiểu rõ hơn về tình trạng đau bụng dưới bên trái ở trẻ em. Đau bụng ở trẻ có thể do nhiều nguyên nhân không chỉ riêng về các vấn đề tiêu hóa. Do đó, khi trẻ hay than phiền về tình trạng đau bụng, bố mẹ nên đưa trẻ đến bệnh viện để được bác sĩ kiểm tra và tư vấn phù hợp.