Xạ trị ung thư là quá trình sử dụng bức xạ ion hóa năng lượng cao để tiêu diệt tế bào ung thư. Quá trình này có thể gây ra phản ứng phụ ảnh hưởng đến sức khỏe của người bệnh. Vậy xạ trị ung thư vòm họng nên ăn gì để hỗ trợ điều trị tốt hơn?
Bài viết được tư vấn bởi Trung tâm Thông tin Y khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM
Xạ trị là một trong những phương pháp thường gặp trong điều trị các căn bệnh ung thư. Tuy nhiên, phương pháp này có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể và khả năng hấp thụ dinh dưỡng của cơ thể. Sau xạ trị người bệnh thường gặp tình trạng chán ăn, thay đổi vị giác, khó tiêu, tiêu chảy…, dẫn đến cơ thể không được cung cấp đủ năng lượng và dưỡng chất cần thiết. Điều này có thể khiến người bệnh sụt cân, suy dinh dưỡng, suy giảm sức đề kháng.
Do đó, nhiều người bệnh thắc mắc xạ trị ung thư vòm họng nên ăn gì? Để giảm thiểu các tác dụng phụ nói trên cũng như cải thiện sức khỏe, hỗ trợ hiệu quả điều trị tốt hơn, người bệnh nên chọn lựa các thực phẩm dễ tiêu hóa, giàu dưỡng chất thiết yếu như protein, carbs phức, vitamin, khoáng chất, chất chống oxy hóa… Bên cạnh đó, người bệnh cũng nên hạn chế nhóm thực phẩm có thể làm trầm trọng hơn các tác dụng phụ như đồ chế biến sẵn, thức ăn cay nóng, chất kích thích…
Dinh dưỡng là một phần quan trọng trong quá trình điều trị ung thư vòm họng. Để đảm bảo sức khỏe trong quá trình điều trị, người bệnh nên tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa hoặc bác sĩ dinh dưỡng về chế độ ăn uống hàng ngày. Dưới đây là một số thực phẩm tốt cho người xạ trị vòm họng mà người bệnh có thể tham khảo:
Người bệnh thường gặp khó khăn khi nuốt thức ăn do cổ họng sưng đau và tình trạng này có thể trầm trọng hơn khi thực hiện liệu pháp xạ trị. Việc thường xuyên tiêu thụ các món ăn mềm, dễ nuốt và dễ tiêu hóa như cháo, súp, thịt hầm, sữa chua… không chỉ giúp giảm áp lực lên vòm họng, mà còn cung cấp nguồn năng lượng và dưỡng chất thiết yếu cho cơ thể. (1)
Protein đóng vai trò quan trọng trong xây dựng, sửa chữa các mô và thúc đẩy các phản ứng trao đổi chất trong cơ thể. Protein giúp người bệnh duy trì cân nặng và khối lượng cơ bắp, tránh tình trạng mất cơ, teo cơ. (2)
Tiêu thụ đủ lượng protein cần thiết còn hỗ trợ khả năng làm lành vết thương, hạn chế nguy cơ nhiễm trùng trong quá trình điều trị ung thư. Do đó, người bệnh nên bổ sung protein từ thực phẩm như thịt bò, ức gà bỏ da, đậu, hạt chia, hạt điều, hạt bí…
Ngoài tăng cường tiêu thụ protein, người bệnh cũng cần hạn chế các thực phẩm chứa nhiều chất béo xấu như khoai tây chiên, gà rán, pizza, thịt hộp, bánh ngọt… Những thực phẩm này có thể dẫn đến sản sinh cholesterol xấu và tăng nguy cơ mắc các bệnh lý như tắc nghẽn động mạch, xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu não…
Người xạ trị ung thư thường gặp phải tình trạng sụt cân đột ngột do vấn đề khó nuốt và thay đổi vị giác. Trong giai đoạn này, việc bổ sung thực phẩm giàu chất béo tốt là vô cùng quan trọng để duy trì cân nặng và cân bằng dưỡng chất cho cơ thể. Người bệnh có thể cân nhắc các thực phẩm giàu chất béo tốt như cá béo, dầu oliu, hạnh nhân, hạt chia…
Nước có khả năng duy trì độ ẩm cho niêm mạc họng, giúp hạn chế cảm giác đau và khó chịu trong quá trình nhai nuốt thức ăn. Hơn nữa nước còn hỗ trợ giảm nguy cơ viêm nhiễm nhờ khả năng làm sạch cặn và tạp chất tích tụ trong quá trình xạ trị. Do đó, người bệnh nên uống đủ lượng nước cần thiết trong và sau khi xạ trị.
Ngoài nước lọc, người bệnh có thể bổ sung nước từ các thực phẩm dạng lỏng như sinh tố, súp, sữa, ngũ cốc… nhằm cung cấp các dưỡng chất khác cho cơ thể, hỗ trợ nâng cao hiệu quả điều trị bệnh.
Các loại rau củ quả như bơ, bí ngô, cà rốt, bông cải xanh, măng tây, su hào… là nguồn cung cấp các dưỡng chất thiết yếu như chất xơ, vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa. Các dưỡng chất này mang lại nhiều lợi ích cho quá trình điều trị và hồi phục sau điều trị ung thư vòm họng như:
Người xạ trị ung thư vòm họng nên ăn gì, kiêng gì phụ thuộc vào giai đoạn điều trị và sức khỏe tổng thể của mỗi người. Để đảm bảo an toàn và tránh các tác dụng phụ không mong muốn, người bệnh cần lưu ý hạn chế các nhóm thực phẩm dưới đây:
Trong quá trình xạ trị ung thư, vùng miệng – họng của người bệnh trở nên rất nhạy cảm và dễ bị tổn thương. Việc tiêu thụ các thực phẩm như mì cay, lẩu cay, miến cay, gà sốt cay, bò hầm cay… có thể làm tăng cảm giác đau, khó chịu và làm trầm trọng hơn tình trạng viêm loét ở miệng, niêm mạc họng. Điều này gây cảm giác “sợ” ăn uống, dẫn đến suy dinh dưỡng, sụt cân, mất cơ… Do đó, người bệnh nên hạn chế nhóm thực phẩm này trong quá trình điều trị bệnh.
Cam, quýt, chanh, bưởi, cà chua, quả hạnh, cà phê, đồ uống có ga… là nhóm thực phẩm có tính axit cao, có thể gây kích ứng và làm tổn thương các mô xung quanh khu vực miệng – họng, đặc biệt là khi người bệnh bước vào giai đoạn xạ trị. Do đó, để đảm bảo an toàn, người bệnh nên tham khảo ý kiến của bác sĩ về định lượng phù hợp trong mỗi bữa ăn của nhóm thực phẩm này. Bên cạnh đó, người bệnh cũng có thể cân nhắc các thực phẩm có tính axit thấp hơn như sữa chua, khoai tây, đậu lăng, dầu oliu, các loại hạt…
Xạ trị ung thư vòm họng nên ăn gì, đồ ăn mặn và nhiều muối có tốt không? Tiêu thụ quá nhiều muối có nguy cơ tăng các tác dụng phụ của xạ trị như khô miệng, khó nuốt và đau rát vùng miệng – họng. Điều này khiến người bệnh rơi vào tình trạng mệt mỏi, chán ăn và suy nhược cơ thể.
Ngoài ra, đồ ăn mặn, nhiều muối còn tăng nguy cơ loãng xương, gây áp lực lên thận, tăng nguy cơ cao huyết áp và suy tim, đột quỵ. Do đó, người bệnh nên hạn chế các thực phẩm nhiều muối như cà muối, rong biển, khô bò, cá hộp, snack, mì ăn liền… để bảo vệ sức khỏe tổng thể và tối ưu hiệu quả điều trị bệnh.
Các thực phẩm cứng như bánh mì nướng, bánh quy, kẹo, khoai tây chiên… có thể gây kích ứng và làm tổn thương niêm mạc họng, làm trầm trọng hơn các phản ứng phụ của liệu pháp xạ trị. Để bảo vệ niêm mạc họng và tăng khả năng hồi phục sau xạ trị, người bệnh nên thay các thực phẩm cứng bằng đồ ăn mềm, dễ nuốt như súp, cháo, thịt hầm…
Xạ trị ung thư vòm họng nên ăn gì để tránh tổn thương vòm họng? Sau xạ trị, các tế bào thường trở nên nhạy cảm do tác động của tia phóng xạ. Điều này khiến người bệnh gặp khó khăn hơn trong việc ăn uống. Do đó, người bệnh nên hạn chế những món ăn có nhiệt độ không phù hợp như kem, đá xay, lẩu, bánh đúc nóng, ốc nóng… để tránh tình trạng kích ứng, tổn thương vùng miệng – họng.
Các hợp chất trong rượu bia và chất kích thích có thể làm suy yếu hệ miễn dịch, gây tổn thương mô và làm chậm quá trình hồi phục sau điều trị.
Ngoài ra, chúng còn ảnh hưởng không tốt đến gan, thận, tim mạch và tác động tiêu cực đến tâm lý của người bệnh, gây trầm cảm, stress, giảm tập trung… Để đảm bảo hiệu quả điều trị và tránh các tác dụng phụ không mong muốn, người bệnh cần tránh tiêu thụ rượu bia và chất kích thích. (3)
Thức ăn chế biến sẵn như thịt hộp, pizza, hamburger… không chỉ cung cấp ít dưỡng chất, mà chúng còn chứa rất nhiều chất bảo quản, phụ gia và chất béo xấu. Tiêu thụ quá nhiều nhóm thực phẩm này có thể gây tích tụ lượng lớn cholesterol xấu và tăng chỉ số đường huyết, dẫn đến nguy cơ phát triển và lan rộng tế bào ung thư. Thay vào đó, người bệnh nên ưu tiên thực phẩm tươi, nhiều dinh dưỡng như cá béo, thịt gia cầm, thịt heo, trái cây, rau củ…
Để tối ưu hóa hiệu quả điều trị ung thư vòm họng, người bệnh nên tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để được hướng dẫn các thực phẩm nên ăn, nên kiêng và định lượng phù hợp dựa trên giai đoạn điều trị và tình trạng sức khỏe.
Ngoài xạ trị ung thư vòm họng nên ăn gì và kiêng gì, người bệnh cần tuân thủ các lưu ý từ bác sĩ. Có thể tham khảo các vấn đề dưới đây:
Băn khoăn xạ trị ung thư vòm họng nên ăn gì để vừa đủ dinh dưỡng vừa giảm tác dụng phụ? Chuyên gia dinh dưỡng Bệnh viện Tâm Anh thiết kế thực đơn cá nhân hóa với các món mềm, giàu đạm và vitamin, giúp: giảm khô miệng, tăng sức đề kháng và hồi phục nhanh sau xạ trị. Đăng ký ngay để được tư vấn miễn phí và nhận thực đơn chuẩn y khoa!
Để đặt lịch thăm khám, tư vấn về sức khỏe tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách vui lòng liên hệ trực tiếp qua:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Tóm lại, xạ trị ung thư vòm họng nên ăn gì và kiêng gì phần nào đã được giải đáp. Để đảm bảo hiệu quả điều trị, khả năng phục hồi và hạn chế các phản ứng phụ không mong muốn, người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa hoặc chuyên gia dinh dưỡng về việc xây dựng chế độ dinh dưỡng, tập luyện phù hợp.
