Soi đáy mắt là thủ thuật khám mắt phổ biến để bác sĩ phát hiện bất thường ở đáy mắt, từ đó chẩn đoán bệnh và lên phác đồ điều trị thích hợp. Bài viết sau đây sẽ chia sẻ về các chỉ định, quy trình, phương pháp và kết quả soi đáy mắt.
Soi đáy mắt là một bài kiểm tra mà bác sĩ nhãn khoa sử dụng để nhìn đáy mắt, võng mạc (vùng cảm nhận ánh sáng và hình ảnh), đĩa thị giác (nơi dây thần kinh thị giác đưa thông tin đến não) và các mạch máu.
Soi đáy mắt thường được sử dụng thường quy khi khám mắt [1]. Soi đáy mắt cũng được dùng để kiểm tra mắt nhằm phát hiện và đánh giá các triệu chứng bong võng mạc hoặc các bệnh nhãn khoa như bệnh tăng nhãn áp, các dấu hiệu hoặc triệu chứng của bệnh cao huyết áp, tiểu đường, hoặc các bệnh khác ảnh hưởng đến mạch máu. [2]
Có 2 loại kính soi đáy mắt:
Tùy theo tình trạng sức khỏe và cơ địa từng người mà bác sĩ sẽ xếp người bệnh vào nhóm đối tượng chỉ định hoặc không chỉ định khi soi đáy mắt.
Các đối tượng được chỉ định soi đáy mắt bao gồm người bệnh gặp vấn đề về võng mạc, giác mạc, dây thần kinh thị giác, đĩa thị giác, hoàng điểm….
Đối tượng chống chỉ định soi đáy mắt bao gồm các trường hợp gặp tác dụng phụ do thuốc giãn đồng tử gây ra:
Ngoài ra, người bệnh tăng nhãn áp góc đóng cấp tính, đục giác mạc, đục thủy tinh thể hoặc mắt bị kích thích nhiều cũng không nên thực hiện soi đáy mắt.
Soi đáy mắt có thể phát hiện nguyên nhân tiềm ẩn của các bệnh sau:
Kết quả soi đáy mắt có độ chính xác lên đến 90% – 95%, giúp phát hiện giai đoạn đầu của nhiều bệnh nghiêm trọng.
Có 3 phương pháp soi đáy mắt được sử dụng phổ biến hiện nay: soi đáy mắt trực tiếp, soi đáy mắt gián tiếp và nội soi đèn khe.
Bác sĩ nhãn khoa sẽ thực hiện bài kiểm tra bằng cách cho người bệnh ngồi trong một căn phòng tối và chiếu một chùm ánh sáng qua đồng tử bằng kính soi đáy mắt. Kính soi đáy mắt có kích thước bằng một chiếc đèn pin gồm 1 nguồn sáng và các thấu kính nhỏ khác nhau cho phép bác sĩ nhìn thấy rõ đáy mắt.
Người bệnh sẽ nằm hoặc ngồi ở tư thế nửa nghiêng, bác sĩ sẽ giữ mắt mở và chiếu luồng ánh sáng cực chói vào mắt bằng dụng cụ đeo trên đầu giống đèn của thợ mỏ, từ đó nhìn rõ đáy mắt thông qua một thấu kính được đặt gần mắt. Người bệnh sẽ được yêu cầu nhìn theo nhiều hướng khác nhau. Phương pháp này cho phép bác sĩ nhìn rõ hơn toàn bộ võng mạc, bao gồm cả những phần phía trước khó nhìn thấy bằng các phương pháp khác
Người bệnh sẽ được yêu cầu tựa cằm và trán lên một giá đỡ của đèn khe, để giữ phần đầu ổn định. Bác sĩ nhãn khoa sẽ sử dụng phần kính hiển vi của đèn khe và một thấu kính nhỏ đặt sát phía trước mắt để kiểm tra. Kỹ thuật này tương đối giống soi đáy mắt gián tiếp, tuy nhiên có độ phóng đại cao hơn và trường nhìn hẹp hơn.
Quy trình soi đáy mắt gồm 3 bước: trước khi soi, tiến hành soi và sau khi có kết quả.
Người bệnh hoàn toàn có thể ăn uống bình thường trước khi soi đáy mắt. Tuy nhiên, những trường hợp sau cần thảo luận trước với bác sĩ:
Trước khi soi đáy mắt, bác sĩ có thể nhỏ thuốc làm giãn đồng tử, đôi khi gây cay mắt.
Soi đáy mắt thường được tiến hành cùng lúc với các bài test thị lực khác và là một phần của quy trình khám sức khỏe tổng quát. Bác sĩ sẽ tiến hành soi đáy mắt theo 1 trong 3 cách: soi đáy mắt trực tiếp, soi đáy mắt gián tiếp và nội soi đèn khe.
Trong quá trình soi đáy mắt, người bệnh có thể cảm thấy áp lực hoặc khó chịu do nguồn sáng hơi chói, tuy nhiên sẽ không đau mắt. Trường hợp cần nhỏ thuốc giãn đồng tử nên tham khảo tư vấn chuyên môn từ bác sĩ xem bao lâu mắt phục hồi trạng thái bình thường. Trường hợp thuốc chưa hết tác dụng, người bệnh có thể đeo kính râm và không tự lái xe về nhà mà cần có người đi cùng.
Nên tham khảo ý kiến bác sĩ nhãn khoa nếu gặp bất kỳ triệu chứng bất thường nào sau khi rời khỏi phòng khám bao gồm:
Sau khi có kết quả soi đáy mắt, bác sĩ sẽ thảo luận với người bệnh bất cứ triệu chứng nào khác thường. Kết quả bình thường cho thấy [3]:
Kết quả bất thường cho thấy mắt gặp vấn đề hoặc tình trạng sức khỏe mắt cần điều trị:
Các tình trạng sau thường phổ biến ở trẻ em nhưng có thể gặp ở người lớn:
Kết quả cũng giúp phát hiện một số bệnh nghiêm trọng để bác sĩ lên phác đồ điều trị kịp thời:
Không. Luồng sáng mạnh được sử dụng trong quá trình soi đáy mắt có thể gây khó chịu, tuy nhiên chúng hoàn toàn không gây đau đớn cho mắt. Tương tự với áp lực từ thủ thuật soi đáy mắt gián tiếp có khả năng làm mắt cảm thấy khó chịu nhưng cũng không làm đau mắt. Trường hợp sử dụng thuốc nhỏ mắt có thể làm mắt châm chích trong thời gian ngắn khi nhỏ, hoặc người bệnh cũng có thể cảm thấy miệng có vị lạ.
Soi đáy mắt thường chỉ kéo dài 5 – 10 phút, tuy nhiên đây chỉ là phần nhỏ trong số các bài kiểm tra mắt.
Các bệnh viện uy tín được trang bị công nghệ máy móc hiện đại và tay nghề bác sĩ cao sẽ giúp quá trình soi đáy mắt diễn biến nhanh chóng và đem lại kết quả chính xác nhất.
Trung tâm Mắt Công nghệ cao, BVĐK Tâm Anh được trang bị đèn khe model 700GL nhập khẩu chính hãng từ Nhật Bản. Hệ thống tân tiến giúp tăng độ sáng và độ sắc nét, tạo ra hình ảnh rõ hơn so với áp dụng các nguồn sáng thông thường vì không bị tác động nhiều bởi các yếu tố ngoại vi, hình ảnh rõ ràng giúp bác sĩ quan sát đáy mắt và các phân đoạn của mắt, với độ chính xác cao làm người bệnh hoàn toàn yên tâm trong suốt quá trình thăm khám.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Soi đáy mắt không chỉ phát hiện sớm các vấn đề về mắt mà còn phòng ngừa các bệnh nguy hiểm, vì vậy chúng ta nên tích cực chủ động trong việc khám sức khỏe định kỳ, cũng như đi khám mắt nếu mắt đột nhiên xuất hiện triệu chứng bất thường.
