Viêm giác mạc sợi là một dạng tổn thương mạn tính của bề mặt giác mạc, xảy ra khi các sợi nhỏ bất thường hình thành và bám vào giác mạc, gây ra cảm giác đau, cộm, chảy nước mắt và nhìn mờ. Nếu không được điều trị kịp thời, tình trạng này có thể ảnh hưởng đến thị lực và gây khó chịu kéo dài cho người bệnh. Dưới đây là một số thông tin liên quan đến nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị bệnh lý này.
Viêm giác mạc dạng sợi (Filamentary Keratitis) là tình trạng xuất hiện các “sợi” nhỏ bám trên bề mặt giác mạc, những sợi này được hình thành từ các tế bào biểu mô giác mạc thoái hóa kết hợp với chất nhầy. Chúng gây ra cảm giác đau, cộm như có dị vật trong mắt và thường đi kèm với chảy nước mắt hoặc nhìn mờ.
Nguyên nhân của viêm giác mạc sợi chủ yếu liên quan đến sự thay đổi trong thành phần của màng phim nước mắt hoặc các bất thường trên bề mặt giác mạc. Tình trạng này thường là biểu hiện của nhiều bệnh lý khác nhau liên quan đến bề mặt nhãn cầu, đặc biệt là khô mắt mạn tính. (1)
Có nhiều nguyên nhân và yếu tố nguy cơ dẫn tới tình trạng viêm giác mạc dạng sợi, chủ yếu liên quan đến bất thường ở màng phim nước mắt hoặc bề mặt giác mạc. Các nguyên nhân thường gặp bao gồm:
Một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn tới giác mạc sợi bị viêm là tình trạng khô mắt mạn tính – thường gặp ở bệnh nhân viêm kết – giác mạc khô hoặc người mắc hội chứng Sjögren. Các bệnh lý trên gây thiếu nước ở màng phim nước mắt, từ đó có thể làm bề mặt giác mạc dễ tổn thương và dẫn đến tình trạng này.
Các bệnh lý thần kinh ví dụ như tổn thương dây thần kinh số VII gây liệt mặt có thể dẫn đến hở giác mạc và giảm phản xạ chớp mắt, khiến bề mặt nhãn cầu dễ bị khô và tổn thương, dẫn đến viêm giác mạc hình sợi.
Những bất thường về cấu trúc mí mắt như sụp mí hoặc hở mí cũng góp phần làm tăng nguy cơ viêm giác mạc. Các rối loạn này ảnh hưởng đến khả năng phân bố đồng đều nước mắt và làm tăng sự bốc hơi nước mắt, gây tổn thương bề mặt giác mạc.
Các bệnh lý toàn thân như bệnh tuyến giáp hoặc đái tháo đường, đặc biệt là những bệnh tự miễn như lupus ban đỏ hệ thống, viêm khớp dạng thấp… có thể gây ảnh hưởng gián tiếp đến mắt, gây khô mắt kéo dài và có thể dẫn tới viêm giác mạc dạng sợi.
Sử dụng kéo dài các loại thuốc tra tại mắt có chất bảo quản, cũng có thể gây khô mắt và kích ứng giác mạc. Tình trạng này khiến giác mạc dễ bị tổn thương hơn, tạo điều kiện cho viêm giác mạc dạng sợi xuất hiện.
Người thường xuyên làm việc trong môi trường điều hòa, không khí khô, hoặc tiếp xúc với gió, khói bụi, dễ bị bay hơi nước mắt, dẫn đến tình trạng khô mắt kéo dài. Những yếu tố này làm giảm độ ẩm tự nhiên trên bề mặt nhãn cầu, khiến giác mạc dễ bị kích ứng, mỏi mắt và tổn thương nếu không được bảo vệ hoặc chăm sóc đúng cách.
Thói quen sống thiếu lành mạnh cũng góp phần gây khô mắt và tổn thương giác mạc. Việc sử dụng thiết bị điện tử liên tục, ngủ không đủ giấc, uống ít nước hay ăn uống thiếu dưỡng chất như vitamin A, omega-3 đều là những yếu tố làm tăng nguy cơ viêm giác mạc. Bên cạnh đó, lạm dụng kính áp tròng hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc cũng khiến mắt dễ bị kích ứng và tổn thương hơn.
Quá trình lão hóa cùng với sự thay đổi nội tiết tố, đặc biệt là ở phụ nữ sau mãn kinh cũng là yếu tố nguy cơ có thể dẫn tới viêm giác mạc dạng sợi. Theo thời gian, tuyến lệ hoạt động kém đi, lượng nước mắt tiết ra giảm, khiến mắt dễ khô và dễ bị tổn thương hơn.
Những triệu chứng thường gặp ở bệnh nhân mắc bệnh:
Viêm giác mạc nhiễm trùng là một biến chứng tiềm ẩn, đặc biệt là khi sử dụng kính áp tròng băng để điều trị hoặc khi các sợi thủy tinh bị đứt để lại các tổn thương biểu mô.
Để xác định chính xác viêm kết giác mạc sợi, bác sĩ sẽ dựa vào nhiều yếu tố kết hợp giữa thăm khám lâm sàng và các xét nghiệm hỗ trợ. Quá trình chẩn đoán bao gồm các bước sau:
Ngoài ra, bác sĩ có thể chỉ định thêm các xét nghiệm khác để hỗ trợ chẩn đoán khi có nghi ngờ về các bệnh lý toàn thân, hoặc để phân biệt với những bệnh lý khác ở mắt.
Điều trị viêm giác mạc sợi có thể khó khăn và thường là mạn tính. Điều quan trọng nhất trong điều trị tổng thể là quản lý các tình trạng tiềm ẩn như hội chứng khô mắt, ngộ độc thuốc và sụp mí mắt.
Dựa trên tình trạng của từng bệnh nhân mà bác sĩ có thể áp dụng một hoặc nhiều phương pháp điều trị bao gồm: thuốc nhỏ mắt, thuốc mỡ bôi trơn, kính áp tròng bandage, thuốc uống. Phẫu thuật có thể được chỉ định trong trường hợp các phương pháp điều trị nội khoa không có hiệu quả.
Thuốc nhỏ mắt và thuốc mỡ bôi trơn giúp cung cấp độ ẩm cho giác mạc, làm dịu cảm giác khó chịu và hỗ trợ làm lành tổn thương mắt. Đây là phương pháp điều trị cơ bản và phổ biến nhất trong trường hợp giác mạc sợi bị viêm.
Trong những trường hợp tổn thương nặng hoặc dai dẳng, kính áp tròng Bandage (kính áp tròng dạng băng) có thể được sử dụng để bảo vệ giác mạc, giảm ma sát và hỗ trợ quá trình phục hồi biểu mô giác mạc.
Tùy theo tình trạng cụ thể của từng bệnh nhân, bác sĩ có thể chỉ định thêm thuốc kháng viêm, ức chế miễn dịch hoặc điều chỉnh loại thuốc nhỏ mắt cũng như liều lượng cho phù hợp.
Trong một số trường hợp nặng không đáp ứng với điều trị nội khoa, có thể cần can thiệp phẫu thuật nhằm cải thiện những bất thường liên quan đến cấu trúc mi mắt, hoặc các thủ thuật tái tạo giác mạc.
Sau khi điều trị viêm giác mạc dạng sợi, bệnh nhân vẫn cần duy trì việc chăm sóc mắt hàng ngày, giữ ẩm mắt và tránh các yếu tố kích thích (khói, bụi, điều hòa quá lạnh…) nhằm ngăn ngừa bệnh tái phát.
Do tình trạng này có thể tái phát hoặc tiến triển mạn tính, người bệnh cần tuân thủ lịch tái khám theo hướng dẫn của bác sĩ, thường là mỗi 2-4 tuần trong giai đoạn điều trị ban đầu. Việc theo dõi định kỳ giúp bác sĩ kịp thời điều chỉnh phác đồ điều trị, phát hiện sớm các biến chứng và đảm bảo hiệu quả lâu dài.
Dưới đây là một số biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả giúp bảo vệ mắt và giảm nguy cơ mắc bệnh lý này.
Với bệnh nhân khô mắt kéo dài, hoặc mắc các bệnh lý tự miễn gây khô mắt, nên thường xuyên dưỡng ẩm cho mắt bằng cách nhỏ nước mắt nhân tạo theo chỉ định của bác sĩ. Nước mắt nhân tạo giúp giữ ẩm cho bề mặt nhãn cầu, đặc biệt khi cảm thấy khô rát, cộm hoặc sau thời gian dài làm việc trước màn hình máy tính. Ngoài ra, sử dụng máy tạo độ ẩm trong phòng làm việc hoặc sinh hoạt cũng giúp cải thiện môi trường sống, hạn chế tình trạng khô mắt do thiếu độ ẩm không khí.
Đảm bảo ngủ đủ giấc từ 7 đến 8 tiếng mỗi đêm giúp mắt có thời gian phục hồi và tái tạo lớp màng nước mắt tự nhiên, đồng thời giảm nguy cơ khô mắt và mỏi mắt kéo dài.
Trong những môi trường độc hại như khói bụi, hóa chất, gió mạnh hoặc không khí quá khô, mắt dễ bị kích ứng và tổn thương, làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Với những người thường xuyên phải làm việc trong điều kiện như vậy, nên đeo kính bảo hộ để che chắn, kết hợp với chăm sóc và nghỉ ngơi hợp lý.
Khi đi ra ngoài, đặc biệt là vào những ngày nắng gắt hoặc nhiều gió, việc sử dụng kính bảo hộ hoặc kính mát đạt chuẩn giúp hạn chế tiếp xúc với tia cực tím (UV) và các yếu tố gây kích ứng khác. Đây là một thói quen đơn giản nhưng có thể mang lại hiệu quả lâu dài trong việc bảo vệ sức khỏe mắt.
Bệnh nhân nên bổ sung các thực phẩm giàu vitamin A như cà rốt, gan động vật, trứng, sữa và các loại rau xanh đậm màu giúp nuôi dưỡng giác mạc và tăng cường sức đề kháng cho mắt. Vitamin A là vi chất thiết yếu trong việc duy trì chức năng biểu mô giác mạc và góp phần ngăn ngừa viêm giác mạc dạng sợi.
Nếu không được điều trị kịp thời, viêm giác mạc sợi có thể gây tổn thương bề mặt giác mạc, làm giảm thị lực và tăng nguy cơ biến chứng như loét giác mạc.
Không. Viêm giác mạc dạng sợi không phải là bệnh truyền nhiễm, nên không lây từ người này sang người khác. Tuy nhiên, bệnh này có thể lây nhiễm khi có nguyên nhân bội nhiễm tác nhân vi khuẩn, vì vậy có thể lây từ người này sang người khác nếu không vệ sinh đúng cách.
Trung tâm Mắt Công nghệ cao Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh là đơn vị chuyên khoa Mắt uy tín trong điều trị các bệnh lý về mắt, trong đó có viêm giác mạc dạng sợi. Với đội ngũ chuyên gia đầu ngành, các bác sĩ chuyên khoa dày dặn kinh nghiệm, cùng hệ thống máy móc thiết bị tiên tiến hàng đầu, tại Trung tâm Mắt Công nghệ cao Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, bệnh nhân sẽ được thăm khám, chẩn đoán chính xác và điều trị bằng phác đồ cá nhân hóa, giúp cải thiện triệu chứng bệnh và duy trì thị lực.
Để đặt lịch tư vấn, thăm khám tại Trung tâm Mắt Công nghệ cao Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, mời quý khách liên hệ:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Viêm giác mạc sợi tuy không phải là bệnh truyền nhiễm, nhưng nếu không được phát hiện và điều trị đúng cách, bệnh có thể gây khó chịu kéo dài, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và tiềm ẩn nguy cơ tổn thương thị lực. Khi có những dấu hiệu bất thường như đỏ mắt, cộm mắt, nhìn mờ… bệnh nhân nên chủ động thăm khám sớm tại các cơ sở chuyên khoa uy tín, tuân thủ điều trị, chăm sóc mắt đúng cách và tái khám định kỳ, nhằm kiểm soát bệnh hiệu quả và ngăn ngừa biến chứng lâu dài.
