Viêm da tiếp xúc ở mí mắt: Xử lý thế nào để đảm bảo an toàn?

Vùng da mí mắt mỏng manh và cực kỳ nhạy cảm, vì vậy rất dễ trở thành “nạn nhân” của các phản ứng viêm khi tiếp xúc với tác nhân gây kích ứng hoặc dị ứng. Tình trạng viêm da tiếp xúc ở mí mắt không chỉ gây ngứa rát, sưng đỏ khó chịu mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến thẩm mỹ và thị lực. Vậy làm thế nào để xác định chính xác nguyên nhân của tình trạng này? Đâu là cách xử trí an toàn, hiệu quả, hạn chế tái phát? Hãy cùng tìm hiểu qua những chia sẻ của bác sĩ trong bài viết dưới đây.

Viêm da tiếp xúc ở mí mắt là như thế nào?

Viêm da tiếp xúc ở mí mắt là tình trạng da mí mắt bị đỏ, ngứa, sưng, có vảy hoặc nứt nẻ do phản ứng với chất kích ứng (xà phòng, mỹ phẩm, thuốc nhỏ mắt) hoặc dị nguyên (kim loại, niken). Biểu hiện thường gặp gồm đỏ da, ngứa, sưng, bong vảy hoặc nứt nẻ, kèm cảm giác châm chích, nóng rát. Nếu tình trạng kéo dài, da mí có thể dày lên và lão hóa sớm. Bệnh có thể xuất hiện ở một hoặc cả hai mắt, dễ nhầm với viêm bờ mi, nhưng nguyên nhân chủ yếu là do tiếp xúc trực tiếp với tác nhân ngoại lai gây kích ứng hoặc dị ứng. (1)

Nguyên nhân gây viêm da tiếp xúc vùng mắt

Viêm da tiếp xúc vùng mắt xảy ra do hai cơ chế chính: kích ứng (tổn thương trực tiếp) hoặc dị ứng. Các tác nhân phổ biến bao gồm: (2)

• Dị ứng mỹ phẩm: Các sản phẩm tiếp xúc gần mắt như kem mắt, mascara, phấn mắt hoặc keo dán mi giả.
• Kích ứng từ xà phòng/hóa chất vệ sinh: Các chất tẩy rửa mạnh có trong dầu gội, sữa tắm, sữa rửa mặt vô tình lan đến vùng mắt.
• Hóa chất từ môi trường: Tiếp xúc với khói bụi, chất tẩy rửa công nghiệp hoặc các hạt phấn hoa trong không khí.
• Thuốc: Phản ứng với một số loại thuốc nhỏ mắt hoặc thuốc bôi được sử dụng quanh mắt.
• Dị ứng kim loại: Phản ứng dị ứng với niken hoặc các kim loại khác có trong gọng kính hoặc trang sức đeo gần mắt.
• Tiếp xúc tay bẩn: Thói quen chà xát mắt bằng tay hoặc móng tay mang theo vi khuẩn hoặc chất kích ứng.
• Yếu tố nguy cơ khác: Bất kỳ tác nhân vật lý hoặc hóa học nào gây phá vỡ hàng rào bảo vệ tự nhiên của da mí mắt.

Ai có nguy cơ cao bị viêm da tiếp xúc mí mắt?

Mặc dù viêm da tiếp xúc ở mí mắt có thể xảy ra ở bất kỳ ai, nhưng một số nhóm người có nguy cơ cao hơn:

• Người có làn da nhạy cảm: Tình trạng này phổ biến hơn ở những người có nền da mỏng manh, dễ phản ứng.
• Tiền sử dị ứng/cơ địa: Những người có tiền sử mắc các bệnh dị ứng như bệnh chàm (viêm da cơ địa), hen suyễn và sốt cỏ khô (viêm mũi dị ứng) có nguy cơ cao hơn.
• Hàng rào da bị suy yếu: Bất kỳ tình trạng viêm da nào có từ trước đều có thể làm suy yếu “hàng rào” bảo vệ của da, khiến da dễ bị viêm da tiếp xúc kích ứng hơn. Chức năng của hàng rào này cũng có thể bị suy giảm do yếu tố di truyền.

Dấu hiệu và hình ảnh nhận biết viêm da tiếp xúc mí mắt

Dấu hiệu nhận biết viêm da tiếp xúc mí mắt thường tương tự nhau, bất kể nguyên nhân là gì. Vùng da mí mắt mỏng nên các triệu chứng thường biểu hiện rõ ràng và nhanh chóng:

• Triệu chứng sớm: Người bệnh thường cảm thấy ngứa dữ dội, kèm theo cảm giác châm chích hoặc nóng rát khó chịu ở vùng mí mắt.
• Dấu hiệu thực thể: Mí mắt trở nên đỏ, sưng tấy và có thể xuất hiện tình trạng đóng vảy hoặc rỉ dịch (trong giai đoạn cấp tính).
• Viêm kéo dài: Khi tình trạng viêm da kéo dài, da mí mắt có thể bị tổn thương lâu dài, dày lên và xuất hiện nhiều vết hằn sâu (gọi là lichen hóa). Viền mí mắt cũng có thể bị ảnh hưởng, dẫn đến tình trạng viêm bờ mi.

Chẩn đoán viêm da tiếp xúc mắt

Chẩn đoán bệnh được thực hiện dựa trên việc xác định các đặc điểm lâm sàng điển hình và quá trình khai thác tiền sử tiếp xúc của người bệnh.

• Bác sĩ sẽ kiểm tra tình trạng phát ban ngứa, nổi mẩn (thường là mụn nước, vết đỏ hoặc mảng vảy).
• Người bệnh cũng cần thông tin cho bác sĩ biết về các yếu tố tiếp xúc, đặc biệt là những chất gây kích ứng hoặc dị ứng (như mỹ phẩm, xà phòng hoặc kim loại). Điều này sẽ hỗ trợ bác sĩ xác định nguyên nhân gây viêm da và có hướng điều trị phù hợp.
• Tình trạng da nhạy cảm hoặc tiền sử bệnh chàm dị ứng đã có từ trước là yếu tố củng cố chẩn đoán.
• Để phân biệt giữa dị ứng và kích ứng, bác sĩ có thể sử dụng xét nghiệm miếng dán (patch test) đối với các chất nghi ngờ gây dị ứng. Trong trường hợp viêm da tiếp xúc kích ứng, kết quả xét nghiệm này thường sẽ âm tính.

Phương pháp điều trị viêm da tiếp xúc mí mắt

Việc điều trị viêm da tiếp xúc ở mí mắt cần tuân theo 2 bước: loại bỏ nguyên nhân và kiểm soát triệu chứng viêm. Bước đầu tiên và quan trọng nhất là phải tránh tiếp xúc tuyệt đối với các chất gây kích ứng hoặc dị ứng đã được xác định qua tiền sử bệnh hoặc xét nghiệm. Cùng với đó, người bệnh cần:

• Rửa mí mắt bằng nước sạch hoặc sử dụng kem rửa mặt dịu nhẹ, dành riêng cho da nhạy cảm.
• Tránh sử dụng mỹ phẩm cho mí mắt khi tình trạng viêm da đang diễn biến.
• Tránh chà xát và gãi mí mắt, chỉ chạm vào vùng này bằng tay sạch.

Để kiểm soát tình trạng viêm hoạt động, bác sĩ có thể chỉ định một liệu trình ngắn corticosteroid tại chỗ nhẹ (ví dụ: kem hydrocortisone 1%) hoặc thuốc ức chế calcineurin (ví dụ: kem pimecrolimus 1%). Đối với các trường hợp viêm da tiếp xúc nặng, có thể cần dùng một liệu trình ngắn corticosteroid đường uống.

Chăm sóc và phòng ngừa tái phát

Để ngăn ngừa tái phát viêm da mí mắt, bên cạnh xác định tác nhân gây bệnh để tránh tiếp xúc, bạn cũng cần áp dụng các biện pháp bảo vệ da an toàn như:

• Ưu tiên các sản phẩm chăm sóc da (mỹ phẩm, kem dưỡng, sữa rửa mặt) được dán nhãn “dành cho da nhạy cảm” hoặc “không gây dị ứng” .
• Đeo kính bảo hộ hoặc kính râm nếu bạn phải ra ngoài khi thời tiết lạnh, gió lớn, môi trường nhiều bụi. Việc đeo kính cũng giúp bạn hạn chế được thói quen gãi hoặc chà xát mí mắt.
• Chỉ chạm vào mí mắt bằng tay sạch để tránh lây nhiễm vi khuẩn hoặc chất kích ứng từ tay lên vùng da nhạy cảm này.
• Kiểm soát thói quen của bản thân, tuyệt đối tránh gãi hoặc chà xát mí mắt, ngay cả khi cảm thấy ngứa.

Tìm hiểu thêm: Cảnh giác về viêm da tiếp xúc ở vùng kín

Để đặt lịch khám, tư vấn, điều trị các vấn đề da liễu tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin:

Viêm da tiếp xúc ở mí mắt là một trong những vấn đề da liễu thường gặp, song có thể được kiểm soát và phòng ngừa nếu áp dụng các phương pháp chăm sóc đúng cách. Việc tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ, chăm sóc da an toàn và tránh tiếp xúc với  tác nhân gây kích ứng hoặc dị ứng là nguyên tắc quan trọng giúp giảm nguy cơ tái phát, đồng thời giữ cho vùng da quanh mắt luôn ổn định và khỏe mạnh.