Viêm dạ dày tá tràng không phải là bệnh lý chỉ xuất hiện ở người lớn mà bệnh còn có thể xảy ra ở trẻ em, gây ảnh hưởng đến cuộc sống, sức khỏe và tăng trưởng của trẻ. Đáng lưu ý, trong những năm gần đây, viêm dạ dày tá tràng ở trẻ em có xu hướng gia tăng rõ rệt.
Viêm dạ dày tá tràng ở trẻ là tình trạng viêm ở niêm mạc dạ dày, tá tràng (phần đầu tiên của ruột non, nằm ngay dưới dạ dày). Tình trạng này xảy ra do sự mất cân bằng giữa các yếu tố bảo vệ tế bào và yếu tố độc tế bào ở dạ dày tá tràng. Bệnh được chia làm hai dạng:
Ở trẻ em, viêm dạ dày tá tràng thường xảy ra ở độ tuổi từ 10 – 15. Một số trường hợp, bệnh có thể xảy ra ở trẻ 4 tuổi. Phần lớn trẻ viêm dạ dày tá tràng được chữa khỏi và không để lại bất kỳ di chứng nào.
Vào năm 1982, hai nhà khoa học Marshall và Warren phát hiện ra nguyên nhân chính gây bệnh viêm dạ dày tá tràng ở trẻ em là do nhiễm vi khuẩn Helicobacter Pylori (Vi khuẩn H.P). Ngoài ra, lối sống không khoa học, tâm lý căng thẳng hay lạm dụng thuốc cũng là những yếu tố dẫn đến viêm dạ dày tá tràng ở trẻ.
Có khoảng 60 – 90% trẻ bị viêm dạ dày tá tràng do nhiễm vi khuẩn Helicobacter Pylori. Đây là một chủng vi khuẩn có khả năng lây lan từ người này sang người khác, xâm nhập vào dạ dày và ruột non gây viêm dạ dày, tá tràng. Con đường lây lan của vi khuẩn vẫn chưa được xác định rõ. Một số nghiên cứu cho thấy, vi khuẩn có thể lây lan khi dùng thực phẩm, nước bị nhiễm khuẩn. (1)
Một nguyên nhân phổ biến gây viêm dạ dày tá tràng ở trẻ là do dùng thuốc bừa bãi, lạm dụng thuốc, thường gặp như thuốc giảm đau hạ sốt (Ibuprofen, Aspirin) và thuốc chống viêm không steroid (Naproxen).
Khi trẻ ăn uống không khoa học, không đúng giờ, ăn quá nhiều thức ăn cay nóng, dầu mỡ, đồ ăn vặt hoặc thức ăn nhanh, trẻ có thể bị viêm dạ dày tá tràng. Bởi việc tiêu thụ những thực phẩm này có thể làm tăng tiết axit dạ dày, gây kích ứng niêm mạc dạ dày và tá tràng gây viêm.
Căng thẳng, stress kéo dài khiến cơ thể sẽ tiết ra nhiều hormone cortisol, làm tăng sản xuất axit dạ dày, gây kích ứng niêm mạc dạ dày và tá tràng. Đồng thời, stress cũng có thể làm giảm lưu lượng máu đến dạ dày, làm suy yếu miễn dịch, tăng nguy cơ mắc bệnh dạ dày tá tràng.
Một số nguyên nhân khác có thể dẫn đến viêm dạ dày tá tràng ở trẻ:
Viêm dạ dày tá tràng ở trẻ em có thể có triệu chứng hoặc không có triệu chứng cho đến khi bệnh trở nên nghiêm trọng.
Đau bụng ở trẻ có thể do nhiều nguyên nhân, thường gặp như rối loạn đường tiêu hóa, đau bụng giun… Vì vậy, nhiều trường hợp bố mẹ bỏ qua triệu chứng này, khiến viêm dạ dày tá tràng được phát hiện muộn. Tuy nhiên, khoảng 17 – 70% trường hợp trẻ đau bụng kéo dài do các vấn đề tiêu hóa, bệnh dạ dày tá tràng. Khoảng 56 – 79% trẻ đau bụng tái diễn do nhiễm vi khuẩn H.P
Đối với viêm dạ dày tá tràng, ước tính khoảng 81 – 97% trẻ mắc bệnh có biểu hiện đau bụng, có thể đau trên rốn hoặc quanh rốn. Đau bụng diễn ra theo cơn, thất thường, tái đi tái lại, có xu hướng liên quan đến bữa ăn, có thể diễn ra trước bữa ăn hoặc sau bữa ăn.
Buồn nôn, nôn là một trong những biểu hiện thường gặp ở trẻ bị viêm dạ dày tá tràng. Khoảng 30 – 47% trẻ bị viêm dạ dày tá tràng có biểu hiện này.
Khoảng 25 – 30% trẻ bị viêm dạ dày tá tràng có biểu hiện ợ hơi, đầy bụng, khó tiêu.
Trẻ bị viêm dạ dày tá tràng thường sẽ biếng ăn hơn so với bình thường bởi các rối loạn về tiêu hóa như đau bụng, buồn nôn, ợ hơi. Nhiều gia đình chủ quan khi trẻ biếng ăn, có xu hướng bắt ép trẻ ăn nhiều hơn không chỉ khiến tình trạng viêm trở nên tồi tệ hơn mà còn gây ám ảnh tâm lý cho trẻ khi đến bữa ăn.
Viêm dạ dày tá tràng ở trẻ có thể dẫn đến thiếu máu mãn tính, gây nên các triệu chứng da xanh xao, chóng mặt, mệt mỏi, khó tập trung.
Một số trường hợp viêm loét dạ dày tá tràng nặng kéo dài có thể gây rối loạn phân, xuất huyết dạ dày tiêu hóa khiến trẻ ói ra máu hoặc đi phân có máu tươi hoặc phân đen (trông như bã cà phê). Tình trạng này có thể do trẻ bị xuất huyết bên trong dạ dày, tá tràng. Đây là triệu chứng nguy hiểm, cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay lập tức để được hỗ trợ phù hợp điều trị kịp thời.
Để chẩn đoán viêm loét dạ dày tá tràng ở trẻ em, bác sĩ sẽ khám lâm sàng cho trẻ và hỏi bố mẹ những thông tin về bệnh sử, tiền sử bệnh của trẻ. Tiếp đó, một số cận lâm sàng có thể được chỉ định để kiểm tra tình trạng dạ dày tá tràng, xác định nguyên nhân gây bệnh cụ thể như:
Tùy vào tình trạng bệnh, viêm dạ dày tá tràng ở trẻ em sẽ được bác sĩ chỉ định điều trị phù hợp. Thông thường, bác sĩ sẽ hướng dẫn điều trị ngoại trú bằng thuốc, kết hợp với sinh hoạt lành mạnh và hẹn tái khám.
Nếu vi khuẩn H.P là nguyên nhân gây nhiễm trùng, viêm dạ dày tá tràng ở trẻ em, bệnh sẽ được điều trị bằng thuốc kháng sinh. Thời gian điều trị bằng thuốc kháng sinh có thể kéo dài trong 2 tuần hoặc lâu hơn.
Thuốc giảm axit dạ dày là thuốc có tác dụng giảm lượng axit được giải phóng vào hệ tiêu hóa, thường gặp là Cimetidine (Tagamet) và Famotidine (Pepcid). Một số thuốc ức chế bơm proton ngăn chặn tế bào sản xuất axit cũng có thể được sử dụng như Esomeprazole (Nexium), Lansoprazole (Prevacid), Omeprazole (Prilosec).
Để giảm nhẹ các triệu chứng của viêm dạ dày tá tràng, bác sĩ có thể chỉ định dùng thuốc kháng axit. Thuốc có tác dụng dung hòa lượng axit bên trong dạ dày, từ đó giảm đau cho trẻ. Một số thuốc kháng axit thường được kê đơn như: Canxi cacbonat (Tums), Magie hydroxit, Rolaids.
Thuốc kháng axit có thể khiến cơ thể hấp thụ các loại thuốc khác kém hiệu quả hơn. Vậy nên, loại thuốc này thường được khuyến cáo dùng ít nhất một giờ trước khi dùng các loại thuốc khác.
Viêm loét dạ dày tá tràng nặng không đáp ứng với các phương pháp điều trị nội khoa, gây biến chứng, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật viêm loét dạ dày tá tràng ở trẻ để bảo toàn tính mạng cho trẻ. Tùy vào từng tình trạng cụ thể, bác sĩ có thể chỉ định cắt dạ dày toàn bộ hoặc bán phần, thực hiện phẫu thuật mổ hở hoặc ít xâm lấn.
Lối sống lành mạnh, phù hợp sẽ góp phần cải thiện tình trạng viêm dạ dày, tá tràng ở trẻ. Trẻ cần được duy trì chế độ dinh dưỡng phù hợp, nghỉ ngơi hợp lý, tránh căng thẳng, áp lực. Bố mẹ nên khuyến khích trẻ tham gia các hoạt động thể thao, vui chơi giải trí lành mạnh để tâm lý thoải mái. Tạo môi trường sống sạch sẽ, tránh tiếp xúc với khói bụi, đặc biệt là khói thuốc lá.
Viêm dạ dày tá tràng ở trẻ nên không được phát hiện sớm và điều trị dứt điểm, bệnh có thể trở thành mãn tính, gây viêm loét, xuất huyết dạ dày tá tràng. Một số ít trường hợp viêm dạ dày tá tràng mãn tính có thể gây biến đổi tế bào, niêm mạc dẫn đến ung thư dạ dày.
Dinh dưỡng lành mạnh, an toàn, đảm bảo vệ sinh là cách tốt nhất để bảo vệ hệ tiêu hóa, phòng ngừa viêm dạ dày tá tràng. Một số biện pháp phòng ngừa viêm dạ dày tá tràng ở trẻ em bố mẹ nên biết:
Chế độ dinh dưỡng phù hợp đóng vai trò quan trọng trong điều trị và chăm sóc trẻ bị viêm loét dạ dày tá tràng. Một số lưu ý về chế độ dinh dưỡng cho trẻ bị viêm loét dạ dày tá tràng:
Khi chăm sóc trẻ tại nhà, bố mẹ tuân thủ các chỉ định điều trị và theo dõi các biểu hiện của trẻ. Nếu tình trạng bệnh không cải thiện trong vòng hai tuần điều trị, trẻ cần được đưa trở lại bệnh viện để bác sĩ kiểm tra.
Nếu trẻ có các tình trạng dưới đây, bố mẹ đưa trẻ đến bệnh viện ngay lập tức:
Để biết thêm thông tin về cách chăm sóc trẻ và những vấn đề về sức khỏe khác của trẻ, bạn có thể liên hệ tới Khoa Nhi, bệnh viện đa khoa Tâm Anh theo địa chỉ:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Hy vọng với những thông tin trên, quý phụ huynh đã hiểu rõ hơn về bệnh viêm dạ dày tá tràng ở trẻ em. Chăm sóc và bảo vệ trẻ đúng cách không chỉ giúp trẻ giảm nguy cơ mắc bệnh mà còn giúp trẻ phát triển khỏe mạnh, toàn diện. Vì vậy, bố mẹ không nên chủ quan, bỏ qua bất kỳ vấn đề sức khỏe nào của trẻ.
