Hướng dẫn xử lý viêm da cơ địa ở trẻ sơ sinh cho cha mẹ

Viêm da cơ địa ở trẻ sơ sinh là bệnh da liễu mạn tính gây ra các triệu chứng như da khô, đỏ, bong tróc, ngứa dữ dội, ảnh hưởng đến giấc ngủ và sự phát triển của trẻ. BS.CKI Nguyễn Ngọc Trân, chuyên khoa Da liễu – Thẩm mỹ Da, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM sẽ giải thích rõ nguyên nhân, triệu chứng và phương pháp điều trị để giúp cha mẹ chủ động chăm sóc và kiểm soát bệnh cho con từ sớm.

Viêm da cơ địa ở trẻ sơ sinh là gì?

Viêm da cơ địa ở trẻ sơ sinh là tình trạng da bị viêm mạn tính, xuất hiện ở trẻ dưới 1 tháng tuổi, đặc biệt là những bé bụ bẫm. Bệnh gây đỏ da, phù nề, bong tróc và ngứa ngáy, khiến trẻ khó chịu, quấy khóc, ảnh hưởng đến ăn ngủ.

Tổn thương da thường khởi phát ở mặt (má, trán), sau đó có thể lan xuống cổ, tay chân hoặc toàn thân nếu không được chăm sóc đúng cách. Trong một số trường hợp, bệnh có thể kèm theo viêm tai giữa hoặc rối loạn tiêu hóa như tiêu chảy.

Nguyên nhân gây viêm da cơ địa ở trẻ sơ sinh

Tình trạng bệnh kết quả của nhiều yếu tố tác động lẫn nhau, bao gồm yếu tố di truyền, sự bất thường của hệ miễn dịch và ảnh hưởng từ môi trường sống. Một số yếu tố nguyên nhân bao gồm:

1. Yếu tố di truyền và hệ miễn dịch của trẻ

Trẻ sinh ra trong gia đình có người mắc các bệnh dị ứng như chàm, hen suyễn hoặc viêm mũi dị ứng sẽ có nguy cơ bị bệnh viêm da cơ địa cao. Nếu cha hoặc mẹ có tiền sử mắc bệnh, khả năng con bị bệnh lên tới 50-70%.

Nguyên nhân do yếu tố di truyền thường gặp là sự thiếu hụt protein filaggrin. Protein này đóng vai trò then chốt trong việc xây dựng lớp màng bảo vệ tự nhiên của da. Khi cơ thể không sản xuất đủ filaggrin, lớp màng giữ ẩm của da sẽ suy yếu, khiến da trở nên khô ráp, dễ mất nước và dễ bị các tác nhân bên ngoài như vi khuẩn, bụi bẩn, hay các chất gây dị ứng tấn công.

2. Tác động từ môi trường

Ở một số trẻ, hệ miễn dịch phản ứng quá mức với các tác nhân như bụi, phấn hoa hoặc lông động vật. Cơ thể trẻ sản sinh nhiều kháng thể IgE hơn bình thường, kích hoạt phản ứng viêm trên da, gây mẩn đỏ, ngứa, biểu hiện điển hình của bệnh.

3. Ảnh hưởng từ khí hậu, thời tiết và độ ẩm không khí

Nhiều yếu tố môi trường hằng ngày có thể làm khởi phát hoặc khiến tình trạng viêm da cơ địa nặng hơn ở trẻ. Có thể kể đến như:

• Chất tẩy rửa mạnh, xà phòng, nước hoa, quần áo làm từ len hoặc sợi tổng hợp.
• Thay đổi thời tiết đột ngột, đặc biệt là không khí hanh khô hoặc quá lạnh.
• Dị ứng thực phẩm như trứng, sữa bò, đậu phộng,… có thể gây bùng phát chàm ở những trẻ có cơ địa nhạy cảm.
• Khói thuốc lá, ô nhiễm không khí

Triệu chứng viêm da cơ địa ở trẻ sơ sinh

Bệnh ở trẻ sơ sinh có biểu hiện khác nhau tùy theo mức độ và giai đoạn tiến triển. Dưới đây là 3 giai đoạn điển hình: (1)

• Giai đoạn cấp tính: Trên da trẻ xuất hiện những mụn nước nhỏ li ti, vùng da xung quanh đỏ, sưng nhẹ và ngứa nhiều. Mụn có thể vỡ, chảy dịch gây ẩm ướt và khó chịu cho bé.
• Giai đoạn bán cấp: Tổn thương bắt đầu giảm sưng, da dần khô lại, ít ngứa hơn nhưng vẫn khiến trẻ khó chịu.
• Giai đoạn mạn tính: Làn da trở nên dày lên, bong vảy và có hiện tượng lichen hóa (da sần sùi, thô ráp). Trẻ vẫn có cảm giác ngứa, nhưng ở mức độ nhẹ hơn so với giai đoạn bán cấp.

Các vị trí thường gặp

Ở trẻ sơ sinh, bệnh thường xuất hiện ở một số vị trí đặc trưng trên cơ thể. Các vùng dễ bị tổn thương bao gồm:

• Khuôn mặt: Đặc biệt là 2 bên má, cằm và trán. Đây là những nơi da mỏng, dễ bị kích ứng khi bé ọc sữa, chảy nước dãi hoặc thời tiết thay đổi.
• Da đầu: Có thể thấy tình trạng da khô, bong tróc thành vảy hoặc nổi những nốt mẩn đỏ.
• Mặt ngoài của tay và chân: Nhất là vùng da quanh khuỷu tay và đầu gối.
• Các nếp gấp: Ví dụ như ở cổ và sau tai. Những chỗ này dễ bị  ẩm ướt, nếu không được vệ sinh và chăm sóc cẩn thận có thể bị nhiễm trùng.

Mặt, da đầu, mặt ngoài tay và chân, các nếp gấp là những vị trí dễ xuất hiện

Phương pháp chẩn đoán

Để chẩn đoán bệnh, bác sĩ sẽ thực hiện khám trực tiếp và tìm hiểu tiền sử bệnh của cả bé và gia đình. Bác sĩ sẽ quan sát kỹ tình trạng da của trẻ, xem xét mức độ khô, đỏ và các tổn thương trên da. Đồng thời, bác sĩ cũng sẽ hỏi về tiền sử bệnh dị ứng trong gia đình như hen suyễn, viêm mũi dị ứng, dị ứng. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể yêu cầu xét nghiệm khi nhiễm trùng nếu cần thiết

Cách điều trị viêm da cơ địa ở trẻ sơ sinh

Đây là bệnh mạn tính, không thể chữa khỏi hoàn toàn, nhưng có thể kiểm soát được nếu thực hiện đúng các biện pháp điều trị. Mục tiêu chính là giúp da trẻ trở lại tình trạng bình thường trong thời gian dài nhất có thể và phòng ngừa các đợt bùng phát bệnh hoặc các biến chứng liên quan.

1. Dưỡng ẩm da

Dưỡng ẩm là bước quan trọng nhất trong điều trị, giúp phục hồi lớp bảo vệ da, giữ ẩm, giảm ngứa và hạn chế viêm. Cha mẹ nên thoa kem dưỡng ẩm toàn thân cho bé nhiều lần mỗi ngày, đặc biệt là vào mùa lạnh khi da dễ khô hơn.

2. Dùng thuốc bôi

Khi bệnh bùng phát, bác sĩ có thể chỉ định thuốc bôi chống viêm để giảm sưng đỏ, ngứa, thuốc được bôi mỗi ngày lên vùng da bị viêm. Tùy vào mức độ tổn thương, bác sĩ sẽ kê liều lượng và loại thuốc phù hợp.

3. Điều trị bổ sung (nếu cần)

Nếu da bị nhiễm trùng, bác sĩ có thể kê thêm thuốc kháng sinh. Với các trường hợp nặng, bé có thể cần đến liệu pháp điều trị chuyên biệt.

Hướng dẫn chăm sóc trẻ sơ sinh bị viêm da cơ địa

Để giảm cảm giác ngứa và hạn chế việc bé làm tổn thương da, cha mẹ có thể áp dụng những cách sau:

• Xịt nước khoáng: Khi vùng da của bé bị đỏ hay khó chịu, cha mẹ nên dùng nước khoáng dạng xịt làm dịu da, sau đó thoa kem dưỡng để giữ ẩm.
• Đeo bao tay mỏng vào ban đêm: Nếu bé thường xuyên gãi khi ngủ, hãy cho bé mang găng tay vải cotton mềm để tránh làm xước da.
• Cắt móng tay thường xuyên: Giữ móng tay bé luôn sạch, ngắn và mịn để phòng ngừa việc cào xước dẫn đến nhiễm trùng.

Các biện pháp phòng ngừa bùng phát viêm da cơ địa ở trẻ sơ sinh

Để phòng ngừa bệnh ở trẻ sơ sinh, cha mẹ nên chú ý một số điều sau:

• Chọn sản phẩm tắm dịu nhẹ: Ưu tiên dùng dung dịch tắm dạng lỏng, không chứa xà phòng, có độ pH trung bình (5,5-7) và chứa chất béo giữ ẩm. Tránh dùng xà phòng có tính kiềm vì có thể làm tổn thương da bé.
• Sử dụng nước ấm vừa đủ: Nhiệt độ nước lý tưởng khi tắm là khoảng 27°C-30°C để tránh gây khô hay kích ứng da.
• Tắm nhanh, không tắm quá lâu: Mỗi lần chỉ nên tắm khoảng 5 phút. Có thể thêm dầu tắm chuyên dụng để giúp giữ ẩm cho da của bé.
• Rửa nhẹ nhàng vùng da bị viêm: Vệ sinh da nhẹ nhàng để làm sạch bụi bẩn, lớp vảy và hạn chế vi khuẩn.
• Lau khô và dưỡng ẩm ngay sau khi tắm: Dùng khăn mềm thấm nhẹ nước trên da, không chà xát. Sau đó thoa kem dưỡng khi da còn hơi ẩm để giữ nước tốt hơn.
• Giữ môi trường sống trong lành: Nên giữ nhiệt độ phòng thoáng mát vừa đủ, đảm bảo không khí lưu thông tốt, tránh khói thuốc và bụi bẩn. Duy trì độ ẩm trong không khí ổn định để hạn chế khô da.
• Tránh các chất dễ gây kích ứng: Cho bé mặc quần áo vải cotton mềm mại, tránh len hoặc vải tổng hợp. Khi giặt đồ, nhớ xả thật kỹ, không dùng nước xả vải có mùi thơm.

Địa chỉ khám và điều trị viêm da cơ địa an toàn và uy tín

Khi trẻ gặp các vấn đề về viêm da cơ địa, nên lựa chọn địa chỉ khám và điều trị uy tín như Chuyên khoa Da liễu – Thẩm mỹ Da, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM hoặc Đơn vị Da liễu – Thẩm mỹ Da, Trung tâm Khám chữa bệnh Tâm Anh Quận 7.

Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh sở hữu đội ngũ bác sĩ nhiều năm kinh nghiệm trong và ngoài nước, cùng hệ thống trang thiết bị hiện đại và môi trường khám chữa bệnh thân thiện, Tâm Anh mang đến các giải pháp điều trị hiệu quả, phù hợp với làn da nhạy cảm của trẻ. Quy trình chẩn đoán kỹ lưỡng, phác đồ điều trị khoa học giúp kiểm soát tốt các triệu chứng và hạn chế nguy cơ tái phát bệnh.

Đặc biệt, không gian khám chữa bệnh được thiết kế phù hợp cho trẻ nhỏ, đảm bảo sự thoải mái và an toàn trong suốt quá trình điều trị.

Viêm da cơ địa ở trẻ sơ sinh là bệnh phổ biến, gây khó chịu cho bé. Mặc dù không thể chữa dứt điểm, nhưng nếu phụ huynh chủ động thăm khám và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ sẽ giúp kiểm soát triệu chứng và ngăn ngừa tái phát.