Ung thư vú ở tuổi dậy thì rất hiếm, thường do những biến đổi sớm trong tế bào và DNA. Vậy ung thư vú ở tuổi dậy thì có nguy hiểm không? Triệu chứng như thế nào? Chẩn đoán và điều trị ra sao? Bài viết dưới đây của bác sĩ CKI Đỗ Anh Tuấn, khoa Ngoại Vú – Đầu Mặt Cổ, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM sẽ giải đáp chi tiết.
Ung thư vú ở tuổi dậy thì là tình trạng các tế bào ung thư tiến triển trong mô vú của trẻ trong độ tuổi dậy thì. Tình trạng này rất hiếm, thường do những biến đổi sớm trong tế bào và DNA. Những biến đổi này thậm chí có thể xảy ra trong bụng mẹ.
Các dấu hiệu ung thư vú ở tuổi dậy thì có thể khác với các khối u bình thường. Một số dấu hiệu phổ biến như: (1)
Núm vú tiết dịch hay bị tụt vào trong là những triệu chứng có thể gặp ở phụ nữ trưởng thành mắc ung thư vú. Tuy nhiên, các tình trạng này không phổ biến ở độ tuổi dậy thì mắc ung thư.
Hiện vẫn chưa xác định chính xác nguyên nhân gây ung thư vú ở tuổi dậy thì, có rất ít trường hợp được ghi nhận. Nhìn chung, các yếu tố nguy cơ xuất phát từ những biến đổi sớm trong tế bào và DNA ở đời sống hằng ngày. Những biến đổi này thậm chí có thể xảy ra khi trẻ vẫn còn trong bụng mẹ.
Ung thư vú ở tuổi dậy thì không liên quan chặt chẽ đến các yếu tố môi trường và lối sống như hút thuốc hoặc ăn 1 nhóm thực phẩm nhất định. Tuy nhiên, các thói quen không lành mạnh có thể làm tăng nguy cơ mắc ung thư vú theo thời gian.
Sự bắt đầu của chu kỳ kinh nguyệt và sự phát triển của vú là những thay đổi chính ở trẻ gái khi dậy thì. Những thay đổi này được kiểm soát bởi hormone, chủ yếu là estrogen.
Có kinh nguyệt sớm (trước 10 tuổi) và phát triển ngực sớm (trước 8 tuổi) có liên quan đến việc tăng nguy cơ ung thư vú. Việc tiếp xúc với estrogen sớm và kéo dài góp phần làm tăng nguy cơ ung thư vú.
Hiện các bé gái thường có xu hướng dậy thì sớm. Yếu tố di truyền đóng vai trò quan trọng về độ tuổi dậy thì. Bên cạnh đó, các yếu tố về môi trường, chỉ số khối lượng cơ thể (BMI) trong thời thơ ấu và chế độ vận động cũng có liên quan rất lớn đến độ tuổi dậy thì.
Tìm hiểu thêm: Ung thư vú xuất hiện ở độ tuổi nào?
Ung thư vú tuổi dậy thì nguy hiểm. Loại ung thư vú phổ biến nhất ở tuổi dậy thì là secretory adenocarcinoma, có xu hướng phát triển chậm, không xâm lấn. Dù vậy, vẫn có số ít trường hợp xâm lấn sang các hạch bạch huyết tại chỗ và các bộ phận khác của cơ thể.
Các phương pháp chẩn đoán ung thư vú ở tuổi dậy thì bao gồm:
Nếu trẻ cảm thấy bất kỳ điều gì bất thường ở ngực, phụ huynh nên đưa trẻ đến gặp bác sĩ để kiểm tra. Các bác sĩ thường hỏi các vấn đề sau:
Nếu có bất kỳ dấu hiệu hoặc triệu chứng đáng ngờ, bác sĩ sẽ chỉ định siêu âm. Phương pháp chẩn đoán hình ảnh này sử dụng sóng âm để quan sát bên trong ngực, xác định xem khối u có rắn không. Đây là dấu hiệu của khối u ác tính.
Nếu khối u chứa đầy dịch, nhiều khả năng đây là u nang. Bác sĩ có thể sinh thiết (đưa 1 cây kim nhỏ vào khối u để lấy mô) và gửi mẫu mô đến chuyên gia giải phẫu bệnh để xác định u lành tính hay u ác tính.
Chụp nhũ ảnh không được khuyến khích cho trẻ tuổi dậy thì vì 2 lý do:
Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ không còn khuyến nghị trẻ tự kiểm tra vú thường xuyên trong giai đoạn này vì không có bằng chứng cho thấy sự hiệu quả trong giảm tỷ lệ tử vong do ung thư vú. Tuy nhiên, việc biết ngực trông như thế nào và cảm thấy ra sao có thể giúp phát hiện sớm bất kỳ thay đổi nào. Một số điểm cần lưu ý như:
Sau khi có được cái nhìn tổng quan về hình dáng và cảm giác của ngực, trẻ có thể dễ dàng xác định bất kỳ thay đổi nào trong tương lai. Nếu nhận thấy có dấu hiệu bất thường hoặc bất kỳ điều gì khiến trẻ lo lắng, cha mẹ nên đưa trẻ đến khoa Ngoại vú – Đầu Mặt Cổ để được khám và điều trị sớm. Sự bất đối xứng về kích thước ngực rất phổ biến và phần lớn trường hợp không có gì bất thường.
Bác sĩ điều trị ung thư vú ở tuổi dậy thì (secretory adenocarcinoma) bằng cách phẫu thuật cắt bỏ khối u, cố gắng giữ lại càng nhiều mô vú càng tốt. Bác sĩ cân nhắc hóa trị và xạ trị theo từng trường hợp cụ thể. Những rủi ro của các phương pháp điều trị này có thể lớn hơn hiệu quả điều trị vì cơ thể trẻ đang trong giai đoạn phát triển.
Tùy thuộc vào phương pháp và thời gian điều trị, trẻ có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản và tăng nguy cơ mắc các bệnh ung thư khác.
Vì ung thư vú rất hiếm gặp ở tuổi dậy thì nên bác sĩ có thể áp dụng phương pháp theo dõi và chờ đợi và trì hoãn việc điều trị. Điều đó có thể giải thích cho tỷ lệ sống thấp hơn ở tuổi dậy thì mắc ung thư vú so với phụ nữ trưởng thành mắc bệnh này.
Phòng ngừa ung thư vú ở tuổi dậy thì từ sớm đóng vai trò rất quan trọng trong giảm tỷ lệ mắc bệnh, phát hiện sớm, cải thiện tỷ lệ sống cũng như nâng cao chất lượng sống cho phụ nữ. Một số biện pháp phòng ngừa sớm ung thư vú như:
Tuổi dậy thì có bị ung thư vú nhưng tỉ lệ rất thấp khoảng 1/1.000.000.
Hầu hết các khối u vú ở bé gái trong độ tuổi dậy thì là u xơ tuyến vú, không phải ung thư. Sự phát triển quá mức của mô liên kết trong vú gây ra u xơ tuyến vú. Khối u thường cứng, dai, có thể di chuyển bằng ngón tay. U xơ tuyến vú chiếm 91% các khối u vú rắn ở trẻ dưới 19 tuổi.
Các khối u vú ít phổ biến hơn là u nang (các túi chứa đầy dịch, không phải ung thư). Va đập hoặc tổn thương mô vú do té ngã hoặc chơi thể thao cũng có thể gây ra khối u.
Khi đến 20 tuổi, bác sĩ sẽ hướng dẫn phụ nữ cách thực hiện tự kiểm tra vú (BSE). Cho đến lúc đó, trẻ chỉ cần nói cho bố mẹ biết nếu nhận thấy các vấn đề sau: đau ở ngực không liên quan đến kỳ kinh nguyệt; xuất hiện khối u, cục u mới hoặc thay đổi khác ở ngực.
Khám và tầm soát ung thư vú ở tuổi dậy thì tại Khoa Ngoại Vú – Đầu Mặt Cổ, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM và Đơn vị Ngoại Vú – Đầu Mặt Cổ, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7 – 2 trong những địa chỉ uy tín trong chẩn đoán và điều trị các bệnh liên quan đến tuyến vú và các bệnh vùng đầu mặt cổ. Với đội ngũ bác sĩ, chuyên khoa giàu kinh nghiệm, được đào tạo bài bản và thường xuyên cập nhật các phác đồ điều trị mới nhất, mang đến cho khách hàng dịch vụ y tế chất lượng cao, tận tâm.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Ung thư vú ở tuổi dậy thì dù hiếm gặp nhưng vẫn là vấn đề cần được quan tâm đặc biệt. Tuổi dậy thì là thời điểm trẻ phát triển nhanh chóng về cả thể chất lẫn tinh thần. Do đó, khi phát hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường ở trẻ, cha mẹ nên đưa ngay đến bệnh viện uy tín để tầm soát, phát hiện sớm các vấn đề (nếu có) và điều trị kịp thời.
