U hắc tố lành tính có đặc điểm như thế nào?

Việc phân biệt giữa u hắc tố lành tính hay còn gọi là nốt ruồi lành tính (benign melanocytic nevus) và u hắc tố ác tính (melanoma) vô cùng quan trọng. Giúp người bệnh được can thiệp điều trị kịp thời, tránh các nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe, thẩm mỹ da cũng như chất lượng sống. Vậy u hắc tố lành tính là gì, đặc điểm ra sao? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết sau.

U hắc tố lành tính là gì?

U hắc tố lành tính (benign melanocytic nevus) là một dạng nốt ruồi (nevus) hình thành do sự tăng sinh lành tính của các tế bào hắc tố (melanocyte). Tế bào hắc tố hay melanocyte là những tế bào sản xuất sắc tố melanin trong da, có khả năng quy định màu sắc của da, tóc, mắt và bảo vệ cơ thể khỏi tác hại của bức xạ tia cực tím. U hắc tố lành tính có thể do bẩm sinh hoặc hình thành theo thời gian.

U hắc tố lành tính có đặc điểm ra sao?

Dưới đây là một số đặc điểm của u hắc tố lành tính trên da:

• Màu sắc có thể từ màu nâu nhạt, nâu sẫm, đen, đôi khi có màu xanh ‐ xám ở một số loại đặc biệt.
• Kích thước thường đa dạng, từ vài mm đến hàng chục cm.
• Có thể xuất hiện ở bất kỳ vị trí nào trên da, kể cả mặt, tay chân, lưng, ngực…
• U hắc tố lành tính thường có hình dạng và kích thước ổn định, không thay đổi theo thời gian. Tuy nhiên, với người có u bẩm sinh, khối u có thể xuất hiện từ nhỏ, lớn dần đến tuổi thanh thiếu niên, rồi ổn định.
• U thường không gây đau, ngứa, rát hay khó chịu.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

Các tế bào melanocyte có thể tập trung và phát triển cục bộ trên da mà không xâm lấn hay trở thành ác tính vì một số nguyên nhân như: (1)

• Di truyền: một số người có khuynh hướng di truyền phát triển nhiều nốt ruồi, đặc biệt ở gia đình có tiền sử nốt ruồi bẩm sinh hoặc nhiều nốt ruồi.
• Tác động của ánh sáng/UV: tiếp xúc lâu dài với ánh nắng mặt trời hoặc tia UV làm melanocyte tăng sinh và kích thích hình thành nốt ruồi.
• Màu da: người có màu sắc da sáng thường có nhiều nốt ruồi trên cơ thể hơn.

Phân loại u hắc tố lành tính

Theo phân loại của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tùy vào vị trí và cách các tế bào sắc tố phát triển trong da, u hắc tố da lành tính có thể phân thành các nhóm như:

• Nốt ruồi mắc phải thông thường (Acquired melanocytic nevi): có 3 dạng gồm nốt ruồi nằm sát bề mặt da và ít gồ ghề (junctional nevus), nốt ruồi hơi nhô lên khỏi bề mặt da và có màu nâu đậm hoặc nhạt (compound nevus), hoặc những nốt gồ nhẹ, màu da hoặc nâu nhạt và cứng chắc (intradermal nevus). Giải phẫu bệnh cho thấy ở các nốt ruồi mắc phải thông thường, tế bào hắc tố tập trung thành từng ổ nhỏ, có cấu trúc đều đặn và nhỏ dần khi xuống sâu hơn – đặc điểm điển hình của tổn thương lành tính.
• Nốt ruồi bẩm sinh (congenital nevus): hình thành từ lúc mới sinh, tế bào sắc tố có thể lan sâu xuống các lớp da bên dưới. Trên lâm sàng, nốt ruồi có thể lớn dần theo tuổi, kích thước đôi khi khá to, cần theo dõi lâu dài.
• Nốt ruồi không điển hình (dysplastic nevus): một số nốt ruồi có hình thái hơi khác thường, có bờ không đều hoặc màu sắc không hoàn toàn đồng nhất. Dưới kính hiển vi, nốt ruồi không điển hình cho thấy có sự rối loạn về mặt cấu trúc nhưng vẫn là tổn thương lành tính.
• Nốt ruồi Spitz: phổ biến ở trẻ em, là thể lành tính trong nhóm “Spitz tumors” – thường có dạng sẩn hồng, đỏ hoặc nâu phát triển nhanh lúc đầu.
• Nhóm blue nevus: có màu xanh – xám do tế bào sắc tố nằm sâu trong trung bì và thường rất ổn định theo thời gian.
• Một số dạng đặc biệt khác như halo nevus, Reed nevus hay balloon cell nevus đều lành tính và có hình ảnh mô học đặc trưng, giúp phân biệt với ung thư da.

Xem thêm: Ung thư hắc tố da: Dấu hiệu, nguyên nhân và cách chẩn đoán bệnh

Phương pháp chẩn đoán

Để chẩn đoán một nốt ruồi có thật sự lành tính hay không, bác sĩ thường kết hợp nhiều phương pháp nhằm đảm bảo an toàn cho người bệnh. Trước hết, nốt ruồi được quan sát trực tiếp để đánh giá hình dạng, màu sắc và mức độ thay đổi theo thời gian. Các u hắc tố lành tính thường đối xứng, bờ rõ, màu đồng nhất và không có dấu hiệu đau ngứa, loét, chảy dịch… Một số dấu hiệu gợi ý nghi ngờ như:

• A: Asymmetry – không đối xứng.
• B: Border – bờ không đều, có răng cưa.
• C: Color – có màu sắc không đồng nhất, nhiều màu.
• D: Diameter – đường kính >6mm hoặc tăng nhanh theo thời gian.
• E: Evolution – thay đổi về kích thước, màu, hình dạng.

Ngoài ra, bác sĩ có thể dùng thêm thiết bị soi da (dermoscopy) với độ phóng đại từ 10 đến hàng trăm lần giúp quan sát rõ hơn tình trạng sắc tố, mạch máu, một số dấu hiệu đặc biệt khi soi da cũng giúp phân biệt nốt ruồi lành tính với ung thư da. Khi đó, bác sĩ sẽ chỉ định sinh thiết da – phương pháp chính xác để xác định thương tổn lành tính hay không.

Khi nào cần điều trị u hắc tố lành tính?

U hắc tố lành tính thường không cần điều trị vì hầu hết đều không ảnh hưởng đến sức khỏe. Tuy nhiên, người mắc có thể điều trị nếu cảm thấy ảnh hưởng đến sự tự tin, thẩm mỹ da và chất lượng cuộc sống.

Phương pháp điều trị u hắc tố da lành tính

Người mắc u hắc tố da lành tính có thể được điều trị bằng nhiều phương pháp như:

• Phẫu thuật cắt bỏ: đây là phương pháp tiêu chuẩn, đặc biệt khi nghi ngờ ác tính hoặc muốn loại bỏ hoàn toàn u. Bác sĩ cắt bỏ toàn bộ khối u và khâu kín. Mẫu mô được cắt có thể được phân tích giải phẫu bệnh để xác định u lành hay ác tính.
• Laser CO2, Laser Er:YAG: thường dùng cho nốt ruồi nhỏ, phẳng, phù hợp khi khách hàng muốn loại bỏ vì nhu cầu thẩm mỹ.
• Đốt điện: phương pháp sử dụng dòng điện cao tần để cắt đốt, phá hủy mô, thường dùng cho những nốt to ở những vùng cơ thể nhiều mạch máu.

Nếu có nhu cầu khám và điều trị u hắc tố, khách hàng có thể đến Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM để được các bác sĩ chuyên khoa Da liễu – Thẩm mỹ Da giàu kinh nghiệm thăm khám, điều trị với sự hỗ trợ các thiết bị hiện đại như máy Laser Pico, Laser CO2 Fractional, Laser Dynamis 4D, Sofwave, Miradry… giúp cải thiện nhiều tình trạng như lão hóa da, thâm sẹo, xóa nốt ruồi, xóa xăm…

Để đặt lịch khám, tư vấn, điều trị nốt ruồi, đồi mồi và các vấn đề về sắc tố da tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin:

Trên đây là một số thông tin về nguyên nhân, chẩn đoán và điều trị u hắc tố lành tính. Nhìn chung, người mắc bệnh không cần quá lo lắng, do u không gây ảnh hưởng đến sức khỏe. Tuy nhiên, nếu xuất hiện u hắc tố có thay đổi về kích thước, màu sắc theo thời gian, người mắc nên khám tại các bệnh viện có chuyên khoa Da liễu – Thẩm mỹ Da để được bác sĩ chẩn đoán, can thiệp điều trị nếu cần thiết.