Người có nhiều kháng thể không ghép thận được phải làm sao?

Người có nhiều kháng thể không ghép thận được có đúng không? Nồng độ kháng thể cao có thể làm tăng nguy cơ thải ghép và gây khó khăn trong việc tìm thận hiến phù hợp. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng không thể ghép thận. Trong bài viết sau, bác sĩ sẽ chia sẻ về ảnh hưởng của kháng thể đến khả năng ghép thận, cách đánh giá nguy cơ và những giải pháp giúp người bệnh có thêm cơ hội được ghép thận an toàn.

Vì sao nhiều kháng thể không thể ghép được thận?

Nhận định “có nhiều kháng thể thì không thể ghép thận” là chưa chính xác. Người bệnh có thể vẫn ghép thận nhưng việc tìm người cho phù hợp khó hơn và nguy cơ thải ghép qua trung gian kháng thể cao hơn. Do đó cần đánh giá miễn dịch kỹ, ưu tiên tìm thận tương hợp. Người nhận thận sẽ được đánh giá đầy đủ nguy cơ trước ghép.

Nhóm người bệnh có nguy cơ sinh kháng thể cao: có thai nhiều lần, có truyền máu, huyết tương, từng ghép tạng trước đó. Trong trường hợp ghép thận, người nhận có sinh kháng thể kháng HLA (Human Leukocyte Antigen). Hệ quả là phản ứng thải ghép khiến thận ghép hoạt động kém hoặc thất bại sau ghép thận. Người bệnh phải trì hoãn ghép thận cho đến khi kiểm soát được các yếu tố nguy cơ gây thải ghép, trong đó bao gồm kiểm soát nồng độ kháng thể trong cơ thể. Điều quan trọng không phải chỉ là “nhiều hay ít kháng thể”, mà là:

• Có kháng thể kháng HLA hay không.
• Kháng thể đó có đặc hiệu với người cho dự kiến hay không, gọi là kháng thể đặc hiệu người cho (DSA).
• Mức độ mẫn cảm toàn thân, thường được thể hiện bằng cPRA/PRA.
• Kết quả phản ứng chéo giữa người nhận và người cho (crossmatch): âm tính hay dương tính, dương tính mức độ nào.
• Tiền sử ghép thận, truyền máu, mang thai và các lần phơi nhiễm miễn dịch trước đây.

Vì vậy, không thể chỉ dựa vào một chỉ số kháng thể hoặc một giá trị MFI để kết luận người bệnh có ghép được hay không. MFI của xét nghiệm hạt đơn kháng nguyên (SAB- Single anti Bead) không có một ngưỡng chung áp dụng cho mọi cơ sở; cần được diễn giải cùng với HLA người cho, DSA và xét nghiệm crossmatch.

Người có nhiều kháng thể không ghép thận được phải làm sao?

Người bệnh nên được đánh giá tại đơn vị ghép thận có phối hợp chặt chẽ giữa chuyên ngành thận học, miễn dịch ghép, phẫu thuật ghép, truyền máu và hồi sức. Các bước thường gồm:

• Xét nghiệm HLA của người nhận và người cho; định danh kháng thể kháng HLA bằng SAB, tính cPRA/PRA và xác định các kháng nguyên không chấp nhận được.
• Thực hiện virtual crossmatch và crossmatch thực tế bằng flow cytometry hoặc CDC khi có người cho phù hợp.
• Ưu tiên tìm người cho tương hợp miễn dịch, tức không có DSA có ý nghĩa lâm sàng và crossmatch âm tính. Đây là phương án an toàn nhất.
• Nếu có người cho sống nhưng không tương hợp, có thể cân nhắc chương trình hoán đổi thận giữa các cặp cho–nhận (kidney paired exchange) nếu điều kiện hệ thống cho phép. Các khuyến cáo quốc tế nhìn chung ưu tiên hoán đổi thận hơn khử mẫn cảm khi có thể thực hiện, vì giúp đạt ghép tương hợp hơn.
• Nếu khả năng tìm thận tương hợp rất thấp, đặc biệt ở người mẫn cảm rất cao, hội đồng ghép có thể cân nhắc giải mẫn cảm trước ghép sau khi cân bằng kỹ lợi ích, nguy cơ và thời gian tiếp tục lọc máu.

Có phương pháp giảm kháng thể trước ghép không?

Có. Tuy nhiên, khử mẫn cảm không phải là “điều trị bắt buộc cho mọi người có kháng thể”, cũng không bảo đảm làm mất hoàn toàn kháng thể hoặc loại bỏ hoàn toàn nguy cơ thải ghép. Mục tiêu là giảm hoặc kiểm soát DSA đến mức có thể ghép an toàn hơn, đưa crossmatch về âm tính khi phù hợp, đồng thời hạn chế hiện tượng kháng thể bật tăng sau ghép.

Các biện pháp có thể được lựa chọn, phối hợp và cá thể hóa gồm:

• Thay huyết tương (PEX/plasmapheresis): loại bỏ tạm thời một phần kháng thể lưu hành trong máu.
• Hấp phụ miễn dịch (immunoadsorption): một kỹ thuật loại bỏ kháng thể có chọn lọc hơn tại các trung tâm có điều kiện triển khai.
• Globulin miễn dịch truyền tĩnh mạch (IVIG): điều hòa đáp ứng miễn dịch và thường phối hợp với thay huyết tương.
• Rituximab: thuốc tác động lên tế bào B, đôi khi được dùng để hạn chế tái tạo hoặc tăng trở lại của kháng thể.
• Thuốc ức chế proteasome như bortezomib: có thể được cân nhắc ở một số tình huống chọn lọc; hiệu quả và chỉ định cần được đánh giá thận trọng vì bằng chứng hiện chưa đồng nhất.
• Imlifidase: thuốc cắt nhanh IgG, có thể tạo cơ hội ghép khẩn với người cho chết não ở một số bệnh nhân mẫn cảm rất cao, crossmatch dương tính và không còn lựa chọn phù hợp khác. Tác dụng giảm IgG nhanh nhưng tạm thời, nguy cơ DSA tăng trở lại và thải ghép qua trung gian kháng thể vẫn cao, nên chỉ sử dụng tại trung tâm giàu kinh nghiệm và trong chỉ định phù hợp

Trên đây là giải đáp thắc mắc của người bệnh “người có nhiều kháng thể không ghép thận được phải làm sao”. Nếu có thắc mắc liên quan đến quá trình ghép thận hoặc giải đáp về bệnh lý thận, bạn có thể liên hệ Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh để được tư vấn chi tiết.