Nên phòng bệnh tiêu hóa tuổi học đường như thế nào?

Tuổi học đường là giai đoạn trẻ tiếp xúc nhiều với môi trường bên ngoài, có sự thay đổi về sinh hoạt, ăn uống khiến trẻ dễ mắc các bệnh về tiêu hóa. Đáng lưu ý, bệnh tiêu hóa nếu không được điều trị dứt điểm có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và sự phát triển của trẻ. Vậy bệnh tiêu hóa tuổi học đường bao gồm những gì? Phòng ngừa thế nào?

Lý giải tình trạng trẻ đi học dễ mắc bệnh về tiêu hóa

Trẻ ở độ tuổi học đường thường sinh hoạt tập thể trong môi trường trường học, tiếp xúc gần với nhiều bạn bè, làm tăng nguy cơ lây nhiễm các tác nhân gây bệnh tiêu hóa như vi khuẩn, virus và ký sinh trùng. Thói quen vệ sinh cá nhân chưa đầy đủ, rửa tay không đúng cách, ăn uống ngoài cổng trường hoặc thức ăn không đảm bảo vệ sinh cũng làm trẻ dễ bị bệnh.

Bên cạnh đó, hệ tiêu hóa của trẻ còn non yếu, nhạy cảm, thành ruột còn khá mỏng và miễn dịch chưa phát triển hoàn thiện, đặc biệt ở lứa tuổi học mẫu giáo. Đây là nguyên nhân khiến trẻ dễ bị đau bụng, tiêu chảy, rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy do nhiễm khuẩn hoặc ký sinh trùng.

Một số bệnh tiêu hóa tuổi học đường phổ biến

Bệnh tiêu hóa tuổi học đường thường gặp như:

• Rối loạn tiêu hóa: Rối loạn tiêu hóa ở trẻ bao gồm đầy bụng, khó tiêu, đau bụng, buồn nôn hoặc thay đổi thói quen đi tiêu. Đây là tình trạng khá phổ biến ở trẻ em, có thể kéo dài sang tuổi trưởng thành, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Rối loạn tiêu hóa tuổi học thường có thể do căng thẳng, rối loạn tương tác thần kinh-ruột, mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột…
• Táo bón: Táo bón là hiện tượng đi tiêu ít hơn bình thường hoặc phân cứng, khiến trẻ đi tiêu khó khăn. Đây là rối loạn tiêu hóa rất phổ biến ở trẻ học đường do chế độ ăn ít chất xơ, uống ít nước hoặc nhịn đi tiêu. Táo bón kéo dài có thể dẫn đến đau bụng, nứt hậu môn và các biến chứng khác.
• Tiêu chảy: Tiêu chảy là tình trạng đi tiêu phân lỏng trên 3 lần/ngày, thường do nhiễm virus, vi khuẩn hoặc ký sinh trùng qua tiếp xúc môi trường tập thể, ăn uống ngoài đường hoặc vệ sinh kém. Tiêu chảy kéo dài có thể gây mất nước nghiêm trọng, suy dinh dưỡng và thậm chí tử vong nếu không xử trí kịp thời. Mất nước là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở trẻ bị tiêu chảy, chiếm khoảng 71% ca tử vong. Rota virus và vi khuẩn E.coli là hai tác nhân phổ biến gây nhiễm trùng đường ruột dẫn đến tiêu chảy ở trẻ em.
• Nhiễm giun sán: Đây là một trong các bệnh ký sinh trùng phổ biến nhất ở trẻ học đường, nhất là khu vực có điều kiện vệ sinh môi trường kém. Những loại ký sinh trùng thường gặp gồm giun đũa, giun kim, giardia, trùng amip. Giun sán gây ra các triệu chứng như đau bụng, tiêu chảy, suy dinh dưỡng, thiếu máu và làm giảm sức đề kháng. Trẻ học đường dễ nhiễm do thói quen nghịch đất, ăn uống không vệ sinh và tiếp xúc với bạn bè bị nhiễm.
• Viêm loét dạ dày – tá tràng: Viêm loét dạ dày – tá tràng ở trẻ em dù ít gặp hơn người lớn nhưng đây cũng là một trong những bệnh tiêu hóa tuổi học đường. Bệnh gây ra các triệu chứng khó chịu như đau bụng vùng thượng vị, nôn, buồn nôn và có thể xuất huyết tiêu hóa. Nguyên nhân chính gồm vi khuẩn Helicobacter pylori, sử dụng thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs), stress, áp lực học tập kéo dài, thói quen bỏ bữa, ăn đồ cay nóng, hoặc uống nhiều nước ngọt có gas. (1)
• Hội chứng ruột kích thích: IBS là rối loạn chức năng đường ruột thường gặp ở trẻ em, biểu hiện bằng đau bụng mạn tính kèm theo thay đổi thói quen đại tiện như táo bón hoặc tiêu chảy xen kẽ mà không có tổn thương thực thể rõ ràng. Nguyên nhân vẫn chưa rõ hoàn toàn nhưng có liên quan đến rối loạn thần kinh – ruột, stress và thay đổi hệ vi sinh vật đường ruột.

Có thể phòng tránh trẻ mắc các bệnh đường tiêu hóa không?

Để phòng ngừa các bệnh tiêu hóa ở trẻ em trong độ tuổi học đường, bố mẹ và nhà trường cần thực hiện các biện pháp dưới đây:

• Hướng dẫn và nhắc nhở trẻ rửa tay đúng cách và giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ: Rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh, sau khi vui chơi. Sau khi đi tiêu – tiểu, cần vệ sinh vùng kín sạch sẽ, lau khô và giữ sạch vùng hậu môn.
• Dinh dưỡng khoa học và đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm: Trẻ cần được bổ sung đủ dinh dưỡng và năng lượng để cơ thể phát triển toàn diện; bổ sung thêm các loại rau xanh, trái cây tươi để cung cấp chất xơ, vitamin và khoáng chất giúp việc tiêu hóa trở nên hiệu quả hơn, đồng thời tăng cường miễn dịch. Tránh cho trẻ ăn những thức ăn không lành mạnh, không rõ nguồn gốc như thức ăn nhanh, đồ chiên rán, nước ngọt có gas…
• Tạo môi trường sinh hoạt và học tập lành mạnh: Thường xuyên dọn dẹp, khử khuẩn không gian sống, sinh hoạt và học tập của trẻ nhằm tạo môi trường lành mạnh, an toàn cho trẻ, giảm nguy cơ mắc bệnh truyền nhiễm, nhiễm trùng. Trẻ đang bị tiêu chảy cần có kế hoạch chăm sóc phù hợp, hạn chế tiếp xúc gần với trẻ khỏe mạnh khác nhằm ngăn ngừa sự lây lan, lây nhiễm chéo.
• Khám sức khỏe, tiêm vaccine và tẩy giun định kỳ: Khám sức khỏe định kỳ cho trẻ nhằm phát hiện và có hướng xử trí sớm nếu trẻ có bất thường. Bên cạnh đó, cần cho trẻ tiêm vaccine và tẩy giun định kỳ theo khuyến cáo của Bộ Y tế.

Hy vọng với những thông tin trên, quý phụ huynh đã hiểu rõ hơn về bệnh tiêu hóa tuổi học đường cũng như cách phòng ngừa các bệnh lý tiêu hóa ở trẻ. Trẻ có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào nghi ngờ bệnh tiêu hóa như chán ăn, đi ngoài phân sống, phân sệt, phân lỏng, phân lẫn máu, phân khô cứng, đau bụng kéo dài, nôn ói, sốt… bố mẹ cần đưa trẻ đến bệnh viện để được các chuyên gia, bác sĩ khám và điều trị kịp thời.