Truyền hóa chất có ảnh hưởng đến người xung quanh không?

Hóa trị là phương pháp sử dụng thuốc, hóa chất tiêu diệt tế bào ung thư và ngăn các tế bào này sinh sôi. Người bệnh có thể được điều trị bằng đường tĩnh mạch hoặc đường uống với liệu trình kéo dài từ vài tuần đến vài tháng. Hóa trị có thể được sử dụng riêng lẻ hoặc kết hợp với các phương pháp điều trị khác như: phẫu thuật, xạ trị, liệu pháp miễn dịch… Vậy truyền hóa chất có ảnh hưởng đến người xung quanh không? Bài viết sau của bác sĩ CKII Nguyễn Trần Anh Thư, khoa Ung Bướu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM sẽ giải đáp chi tiết.

Truyền hóa chất có ảnh hưởng đến người xung quanh không?

Truyền hóa chất có ảnh hưởng đến người xung quanh. Thuốc hóa trị được sử dụng để điều trị hầu hết các bệnh ung thư, có thể gây một số độc tính nếu vô tình tiếp xúc trực tiếp với thuốc. Do đó, để an toàn, người bệnh và người xung quanh nên hạn chế tiếp xúc trực tiếp với thuốc. Bác sĩ và điều dưỡng cũng cần trang bị một số dụng cụ bảo hộ khi truyền hóa chất cho người bệnh, bao gồm: đeo găng tay, kính bảo hộ, áo choàng và khẩu trang.

Hóa trị có thể ảnh hưởng đến người xung quanh như thế nào?

Truyền hóa chất có thể ảnh hưởng đến người xung quanh bằng nhiều phương thức và nhiều cách khác nhau. Sau mỗi đợt hóa trị, vật tư y tế sử dụng trong lúc truyền hóa chất nếu không được xử lý (bỏ vào thùng rác chuyên dụng) có thể vô tình dính vào người xung quanh. Thuốc hóa trị có thể tồn tại trong dịch cơ thể (nước tiểu, phân, mồ hôi, nước bọt, dịch nôn) của người bệnh trong khoảng 48-72 giờ. Thời gian thuốc tồn tại trong cơ thể phụ thuộc vào nhiều yếu tố như loại thuốc được sử dụng, cơ địa…

Sau một khoảng thời gian, thuốc được giải phóng vào nước tiểu, phân và chất nôn. Từ đó độc tính của thuốc có thể vô tình gây hại cho người khác. Vì vậy, gia đình và người xung quanh cần thực hiện các biện pháp vệ sinh, phòng tránh tại môi trường sống.

Biện pháp bảo vệ người chăm sóc và người bệnh khỏi ảnh hưởng của hóa trị

Một số biện pháp an toàn được khuyến nghị cho gia đình và người xung quanh như: (1)

• Nếu người bệnh có nôn, hãy cho người bệnh nôn vào túi nilon hoặc xô nhựa, không sử dụng chất thải này cho mục đích khác.
• Người chăm sóc nên chuẩn bị sẵn khăn lau, khăn giấy và găng tay chống thấm nước dùng 1 lần để làm sạch bất kỳ chất dịch cơ thể hoặc thuốc hóa trị đổ lên bề mặt đồ dùng trong nhà. Sau khi dùng khăn dùng 1 lần, bạn nên tiếp tục làm sạch bằng xà phòng và rửa sạch lại khu vực đó bằng nước. Cuối cùng, bạn đóng kín găng tay, khăn và khăn giấy đã qua sử dụng trong túi nilon trước khi bỏ vào thùng rác.
• Nếu quần áo bị dính dịch từ cơ thể người bệnh, nên giặt riêng bằng găng tay và rửa sạch tay sau khi xử lý.
• Quan hệ tình dục an toàn: khuyến cáo sử dụng bao cao su để đảm bảo an toàn cho người xung quanh. Người bệnh cần trao đổi với bác sĩ điều trị để được tư vấn chính xác về khoảng thời gian cần sử dụng biện pháp bảo vệ.

Truyền hóa chất có ảnh hưởng đến người xung quanh. Do đó, người chăm sóc cần thực hiện tốt các biện pháp bảo vệ và vệ sinh kỹ lưỡng môi trường sống.

Hướng dẫn chăm sóc người bệnh truyền hóa chất đúng cách

Một số cách chăm sóc người bệnh, bao gồm: (2)

• Gia đình, người chăm sóc cần đeo găng tay trước khi tiếp xúc với máu, nước tiểu, phân hoặc chất nôn của người bệnh. Găng tay phải được vứt bỏ ngay sau mỗi lần sử dụng và rửa tay sạch sẽ với xà phòng ngay sau đó.
• Các thiết bị sử dụng để xử lý chất thải của người bệnh cần được làm sạch kỹ bằng xà phòng và nước sau khi sử dụng. Sau đó, người chăm sóc cần lau khô thiết bị bằng khăn giấy và vứt bỏ khăn sau khi sử dụng.
• Khăn trải giường hoặc quần áo bị dính chất dịch từ cơ thể cần được giặt bằng máy, thực hiện 2 lần giặt với nước nóng và chất tẩy rửa thông thường. Tuyệt đối không được giặt bằng tay, nếu không thể giặt ngay, có thể bỏ vào túi nhựa kín để giữ vệ sinh.
• Những đồ lót thấm hút nên được bỏ vào túi nhựa kín trước khi vứt bỏ để đảm bảo an toàn vệ sinh.
• Nếu gia đình hay người chăm sóc vô tình tiếp xúc với chất dịch cơ thể, cần rửa sạch vùng da bị tiếp xúc bằng xà phòng và nước.
• Dù hóa trị có ảnh hưởng đến người xung quanh nhưng người bệnh vẫn cần có người bên cạnh khi cần thiết, đặc biệt trong trường hợp khẩn cấp hoặc người bệnh gặp khó khăn trong sinh hoạt hàng ngày. Người chăm sóc phải trang bị đầy đủ bảo hộ và giữ vệ sinh chung.

Câu hỏi thường gặp

1. Có thể dùng chung phòng tắm với người bệnh hóa trị ung thư không?

Dù truyền hóa chất có ảnh hưởng đến người xung quanh nhưng vẫn có thể dùng chung phòng tắm với người bệnh nhưng bồn tắm phải được dọn sạch mỗi ngày. Nếu chất dịch cơ thể bắn vào bồn cầu, người chăm sóc nên đeo găng tay và rửa sạch khu vực đó bằng xà phòng và nước.

2. Có cần cách ly với người bệnh ung thư không?

Không cần cách ly với người bệnh vì ung thư không phải là bệnh lây nhiễm. Tế bào ung thư của người này sẽ không thể sống trong cơ thể người khác vì hệ miễn dịch sẽ tìm và tiêu diệt các tế bào lạ, bao gồm cả tế bào ung thư.

3. Khi nào cần gặp bác sĩ?

Một số dấu hiệu bất thường mà người bệnh cần gặp bác sĩ:

• Sốt trên 38°C (sốt là dấu hiệu đầu tiên của nhiễm khuẩn).
• Cảm giác ớn lạnh, đổ mồ hôi bất thường.
• Đau họng, ho, khó thở.
• Tiêu chảy, đau bụng.
• Vết thương lâu lành hoặc có dấu hiệu nhiễm khuẩn (sưng, đỏ, chảy mủ…).

Khoa Ung Bướu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM được xây dựng theo tiêu chuẩn quốc tế, tiên phong trong việc áp dụng mô hình điều trị đa mô thức và cá thể hóa, mang đến dịch vụ chăm sóc sức khỏe toàn diện, hiện đại cho người bệnh ung thư. Với định hướng trở thành trung tâm tư vấn và điều trị ung thư quy mô lớn tại TP.HCM, khoa không chỉ giải quyết gánh nặng bệnh tật cho cộng đồng mà còn góp phần giảm tải cho hệ thống y tế công lập.

Cơ sở vật chất và đội ngũ chuyên môn:

Khoa Ung Bướu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM được trang bị hệ thống máy móc hiện đại, cùng đội ngũ y bác sĩ giàu kinh nghiệm, chuyên môn cao. Khoa còn hợp tác với các chuyên gia nổi tiếng trên thế giới, cập nhật liên tục phác đồ điều trị tiên tiến, đạt chuẩn quốc tế, đáp ứng nhu cầu của người bệnh trong nước và người Việt trở về từ nước ngoài.

Dịch vụ nổi bật:

• Tầm soát và phát hiện sớm: tư vấn, tầm soát ung thư, tăng cơ hội điều trị thành công.
• Điều trị đa chuyên khoa: phối hợp chặt chẽ với các khoa Ngoại, Sản, Chẩn đoán hình ảnh… để xây dựng phác đồ đa mô thức (phẫu trị, xạ trị, hóa trị), kết hợp sinh học phân tử và liệu pháp trúng đích, miễn dịch nhằm cá thể hóa trị liệu.
• Chăm sóc giảm nhẹ: điều trị đau, nâng cao chất lượng sống cho người bệnh ung thư giai đoạn cuối.
• Tiếp nhận và quản lý bệnh nhân: hỗ trợ chuyển tuyến từ các cơ sở y tế trong/ngoài nước, đảm bảo quy trình khép kín từ cấp cứu đến phục hồi.

Bài viết đã giải đáp chi tiết vấn đề “truyền hóa chất có ảnh hưởng đến người xung quanh không?”. Trong quá trình truyền thuốc, người xung quanh ít bị ảnh hưởng nếu không tiếp xúc trực tiếp với thuốc hoặc dịch cơ thể của người bệnh. Để giảm thiểu những rủi ro  không may tiếp xúc trực tiếp với thuốc hóa trị hay dịch nôn, chất tiết của người bệnh ngay khi vừa hoá trị, gia đình và người xung quanh cần thực hiện các biện pháp vệ sinh, phòng tránh tại môi trường sống.