Viêm phổi ở trẻ sơ sinh là tình trạng cấu trúc phổi (như nhu mô, mô kẽ, mạch máu hoặc màng phổi,…) bị tổn thương do sự tấn công của các tác nhân lây nhiễm. Bệnh có thể khởi phát sớm ngay sau sinh hoặc muộn hơn, với nhiều mức độ nặng nhẹ tùy từng trường hợp. Vậy trẻ sơ sinh bị viêm phổi có nguy hiểm không? Bệnh gây ảnh hưởng như thế nào đến sức khỏe của trẻ?
Có, viêm phổi trên đối tượng trẻ sơ sinh là bệnh lý nguy hiểm, thường diễn tiến nhanh chóng và dễ gây biến chứng nếu không được hỗ trợ y tế kịp thời, phù hợp.
Trẻ sơ sinh không chỉ có hệ miễn dịch còn non yếu mà các cơ quan thuộc hệ hô hấp của trẻ chưa phát triển hoàn thiện. Do đó, trẻ rất dễ bị tấn công bởi các tác nhân gây nhiễm trùng và khi bị nhiễm trùng, diễn biến bệnh thường rất nguy hiểm. Tuy nhiên, không phải tất cả các trường hợp viêm phổi ở trẻ sơ sinh đều có triệu chứng rõ ràng. Điều này có thể dẫn đến việc chậm trễ trong chẩn đoán và điều trị, làm tăng nguy cơ xảy ra các biến chứng nguy hiểm cho trẻ.
Bệnh viêm phổi ở trẻ sơ sinh có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất và tâm lý trẻ, cũng như sự phát triển của não bộ và các cơ quan. Một số trường hợp, viêm phổi có thể dẫn đến sốc nhiễm khuẩn, đe dọa tính mạng của trẻ. Tỷ lệ tử vong do viêm phổi cao nhất ở nhóm trẻ từ 0 – 2 tháng tuổi (1). Theo Viện Hàn lâm Nhi khoa Mỹ (AAP), viêm phổi là nguyên nhân gây tử vong ở khoảng 6 – 9% trẻ sơ sinh hoặc thai nhi chết lưu (2).
Ngoài vấn đề trẻ sơ sinh bị viêm phổi có nguy hiểm không thì bệnh nhân và gia đình nên biết về biến chứng viêm phổi mà trẻ sơ sinh có thể gặp phải. Dưới đây là một số biến chứng nguy hiểm của viêm phổi ở trẻ sơ sinh gồm:
Biến chứng viêm màng não xảy ra khi vi khuẩn, virus gây bệnh viêm phổi ở trẻ sơ sinh xâm nhập vào máu, di chuyển đến khu vực não bộ, tấn công màng não. Điều này khiến trẻ trở nên cáu gắt kỉnh, quấy khóc khó dỗ, khóc the thé hoặc rên rỉ, cơ thể co cứng hoặc mềm nhũn, phồng thóp. Tình trạng này tiếp diễn, trẻ sẽ có xu hướng muốn ngủ nhiều hơn, xuất hiện cơn co giật, mất ý thức. Viêm màng não ở trẻ nếu không được điều trị kịp thời có thể gây tổn thương vĩnh viễn ở não bộ, thậm chí đe dọa tính mạng của trẻ. (3)
Nhiễm trùng máu là biến chứng nguy hiểm, có thể gây diễn tiến đến sốc nhiễm khuẩn và nhanh chóng “cướp đi sinh mạng” của trẻ. Biến chứng này xảy ra khi các tác nhân gây bệnh viêm phổi ở trẻ sơ sinh xâm nhập vào hệ tuần hoàn máu. Tiếp đó, vi khuẩn, virus,… sẽ theo máu đi đến các cơ quan gây tổn thương, ảnh hưởng chức năng của các cơ quan.
Sự rối loạn thông khí – tưới máu xảy ra khi bị viêm phổi có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng của hệ tim mạch. Đồng thời, dưới tác động của các yếu tố gây viêm, bệnh viêm phổi ở trẻ sơ sinh có thể gây rối loạn nhịp tim, rối loạn chức năng cơ tim, viêm cơ tim, dẫn đến các bệnh lý nghiêm trọng như tràn dịch màng tim, trụy tim, suy tim. (4)
Đáng lưu ý, các biến chứng tim mạch ở trẻ viêm phổi có thể xuất hiện trong quá trình điều trị hoặc muộn hơn sau khi trẻ đã được chữa khỏi. Điều này làm tăng tỷ lệ tử vong ở trẻ bị viêm phổi trong thời gian ngắn hạn hoặc dài hạn. Do vậy, dù trẻ đã được chữa khỏi viêm phổi, bố mẹ vẫn cần theo dõi chặt chẽ các biểu hiện của trẻ và cho trẻ tái khám định kỳ để có thể phát hiện sớm nếu trẻ gặp biến chứng.
Viêm phổi ở trẻ sơ sinh, đặc biệt là viêm phổi do vi khuẩn có thể gây biến chứng tràn dịch màng phổi ở trẻ. Biến chứng này xảy ra khi trẻ không đáp ứng hoàn toàn với các phương pháp điều trị thông thường. Vi khuẩn lan ra màng phổi, tích tụ và gây nhiễm trùng, tạo thành ổ mủ, khiến trẻ khó hô hấp, nguy hiểm tính mạng. (5)
Viêm phổi không chỉ khiến việc hô hấp trở nên khó khăn hơn mà còn gây ảnh hưởng sức khỏe tổng thể của trẻ. Khi mắc bệnh, trẻ thường mệt mỏi, biếng bú. Đồng thời, việc điều trị kéo dài có thể gây ảnh hưởng đến khả năng hấp thụ dưỡng chất của cơ thể. Vì vậy, trẻ sơ sinh bị viêm phổi có nguy cơ gặp phải tình trạng thiếu hụt dưỡng chất, dẫn đến suy dinh dưỡng, ảnh hưởng đến sự phát triển về thể chất, trí tuệ trong tương lai.
Triệu chứng viêm phổi sơ sinh thường không rõ ràng, chủ yếu do vi khuẩn gây ra. Mỗi chủng vi khuẩn sẽ tương ứng với một loại kháng sinh riêng.
Do đó, trong thời gian đợi các kết quả xét nghiệm, trẻ sẽ được hỗ trợ hô hấp và điều trị bằng thuốc kháng sinh phổ rộng nhằm hạn chế sự phát triển của bệnh. Sau đó, bác sĩ sẽ điều chỉnh loại kháng sinh phù hợp với chủng vi khuẩn gây bệnh hoặc cho trẻ sử dụng thuốc kháng virus nếu viêm phổi do virus nặng hoặc dùng thuốc kháng nấm do viêm phổi do nấm.
Trong suốt quá trình điều trị kháng sinh, bác sĩ sẽ cân nhắc cẩn thận về liều lượng và loại kháng sinh cho trẻ. Đồng thời, theo dõi chặt chẽ các triệu chứng, khả năng đáp ứng với kháng sinh để có điều chỉnh phù hợp. Tuy nhiên, một số trường hợp trẻ gặp phải tình trạng kháng kháng sinh. Đây cũng chính là một trong những vấn đề sức khỏe mà các chuyên gia lo ngại trong điều trị viêm phổi sơ sinh.
Thời gian điều trị viêm phổi ở trẻ sơ sinh có thể kéo dài trong khoảng 7 – 14 ngày hoặc lâu hơn tùy thuộc vào nhiều yếu tố. Các yếu tố này bao gồm: thể trạng sức khỏe của trẻ, tiền sử bệnh, nguyên nhân gây bệnh, thời điểm phát hiện và tiếp nhận điều trị, khả năng đáp ứng với điều trị của trẻ. (6)
Để giúp quá trình điều trị bệnh diễn ra thuận lợi hơn, ngăn ngừa bệnh gây biến chứng nguy hiểm, khi nghi ngờ trẻ sơ sinh bị viêm phổi, bố mẹ cần đưa trẻ đến bệnh viện để được bác sĩ hỗ trợ ngây lập tức. Đồng thời, cần phối hợp chặt chẽ với bác sĩ và nhân viên y tế, cung cấp đầy đủ và chính xác các thông tin bệnh sử, triệu chứng của trẻ để có phương hướng xử trí, chăm sóc, điều trị tốt nhất.
Lưu ý: Bố mẹ tuyệt đối không tự ý mua thuốc hay điều trị viêm phổi cho trẻ sơ sinh bằng các bài thuốc dân gian như xông, uống nước lá, uống trà gừng, mật ong… Điều này không giúp ích cho việc điều trị viêm phổi ở trẻ mà còn khiến bệnh trở nên nghiêm trọng, tăng nguy cơ xuất hiện biến chứng.
Chăm sóc đúng cách sẽ giúp trẻ nhanh chóng hồi phục sức khỏe sau khi mắc bệnh viêm phổi:
Nên đưa trẻ sơ sinh đến bệnh viện khi trẻ có bất kỳ dấu hiệu nào khiến bố mẹ lo lắng, đặc biệt là các dấu hiệu nghi ngờ viêm phổi:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Trẻ sơ sinh bị viêm phổi có nguy hiểm không? Tóm lại, viêm phổi ở trẻ sơ sinh là bệnh lý nguy hiểm cần được phát hiện sớm và điều trị kịp thời, đúng cách nhằm hạn chế các yếu tố nguy cơ.
