Đặt stent mạch vành giúp khôi phục nhanh chóng lưu lượng máu đến tim, được thực hiện để điều trị bệnh mạch vành, đặc biệt là xử trí trường hợp nhồi máu cơ tim cấp. Vậy các loại stent mạch vành nào thường được sử dụng? Ths.BS Phạm Hoàng Trọng Hiếu, Trung tâm Tim mạch Can thiệp, BVĐK Tâm Anh TP.HCM sẽ giải đáp trong phần thông tin bài viết dưới đây.
Xơ vữa động mạch là tình trạng các động mạch bị tắc nghẽn bởi những mảng bám tích tụ trong thành động mạch. Các mảng bám này có thể bắt đầu hình thành từ rất sớm, ở độ tuổi 20 và được tích tụ từ các chất béo, cholesterol, canxi, một số chất khác. Khi lớp nội mạc bị tổn thương do các yếu tố nguy cơ như: hút thuốc lá, béo phì, tăng huyết áp, đái tháo đường… sẽ tạo điều kiện cho các mảng bám hình thành và bám vào thành động mạch.
Mảng bám sẽ lớn dần theo thời gian, bắt đầu xơ cứng lại, làm thu hẹp lòng mạch, khiến lưu lượng máu đi qua động mạch đến tim bị giảm đi. Nếu mảng bám này bị vỡ ra, sẽ hình thành nên cục huyết khối gây tắc nghẽn hơn nữa. Nghiêm trọng hơn, cục máu đông này có thể trôi theo dòng máu đi đến não gây đột quỵ, đi đến tim gây nhồi máu cơ tim, đi đến các chi gây bệnh động mạch ngoại biên.
Quá trình xơ vữa động mạch diễn ra âm thầm, thường không có triệu chứng hoặc rất ít triệu chứng trong thời gian đầu. Khi mảng xơ vữa lớn, gây hẹp lòng mạch nghiêm trọng, lưu lượng máu bị gián đoạn, các triệu chứng bệnh biểu hiện tùy thuộc vào động mạch bị ảnh hưởng.
Đối với xơ vữa mạch vành, bệnh nhân sẽ có những cơn đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim, nguy cơ dẫn đến suy tim nếu không được điều trị sớm. Khi mức độ hẹp của động mạch vành tiến triển đến mức độ nghiêm trọng, bệnh nhân cần được điều trị bằng đặt stent hoặc phẫu thuật bắc cầu động mạch vành.
Đặt stent mạch vành là thủ thuật giúp tái thông lòng mạch, tạo điều kiện cho máu lưu thông dễ dàng. Thủ thuật này được chỉ định cho bệnh nhân bị nhồi máu cơ tim, cần được khắc phục tắc nghẽn ngay lập tức, bệnh nhân bị tắc nghẽn động mạch vành nghiêm trọng.
Stent có vai trò tạo điều kiện cho dòng máu đến tim được dễ dàng và giữ cho lòng động mạch được mở rộng lâu dài. Đồng thời, stent sau khi được đặt đúng vị trí, sẽ giúp cải thiện đáng kể các triệu chứng của bệnh lý mạch vành và ngăn ngừa những biến chứng nguy hiểm của bệnh.
Hiện nay có nhiều loại stent mạch vành khác nhau, bao gồm stent kim loại trần, stent phủ thuốc, stent tự tiêu. Mỗi loại stent mạch vành sẽ có những điểm khác nhau về cấu tạo và chức năng, có ưu và nhược điểm riêng. Tùy thuộc vào từng trường hợp của bệnh nhân, mức độ hẹp cũng như vị trí hẹp của động mạch vành, bác sĩ sẽ cân nhắc lựa chọn loại stent thích hợp nhất.
Một số loại stent được sử dụng phổ biến trong thủ thuật đặt stent động mạch vành hiện nay là:
Stent kim loại trần (BMS) còn có tên gọi khác là stent kim loại thường, đây là loại stent mạch vành lâu đời nhất, đã được sử dụng trong nhiều thập kỷ. Loại stent này được phát triển vào năm 1986, phù hợp cho bệnh nhân có nguy cơ chảy máu cao vì không cần phải dùng thuốc kháng tập kết tiểu cầu lâu dài. Tuy nhiên tỷ lệ tái hẹp của stent kim loại trần khá cao, trong khi đó ngày càng có nhiều loại stent thế hệ mới với nhiều ưu điểm hơn nên stent kim loại trần ít được sử dụng dần. (1)
Vào đầu những năm 2000, stent phủ thuốc nhanh chóng trở thành lựa chọn được sử dụng nhiều nhất trong thủ thuật nong mạch vành đặt stent nhờ hiệu quả chống tái hẹp được cải thiện. Stent phủ thuốc có ba thành phần gồm: khung đỡ stent kim loại, một chất chống tăng sinh và chất mang thuốc (thường là lớp phủ polymer).
Phần lớn stent tự tiêu được làm từ polyme lactate, là loại có giá đỡ tạm thời và được phủ một lớp thuốc có tác dụng chống tái hẹp. Loại stent này không có cấu trúc kim loại và khi được đặt đúng vị trí động mạch bị tắc nghẽn, sẽ giúp phục hồi lưu lượng máu đến tim. Stent tự tiêu sẽ tan dần trong cơ thể. (2)
Mỗi loại stent mạch vành sẽ có những ưu điểm và nhược điểm khác nhau. Bác sĩ sẽ cân nhắc lựa chọn loại stent thích hợp nhất cho từng trường hợp bệnh nhân.
| Loại stent mạch vành | Ưu điểm | Nhược điểm |
| Stent kim loại trần (BMS) |
|
|
| Stent phủ thuốc (DES) |
|
|
| Stent tự tiêu (BRS) |
|
|
Để lựa chọn loại stent mạch vành phù hợp cho từng trường hợp bệnh nhân, bác sĩ sẽ dựa vào các tiêu chí:
Stent mạch vành có thể tồn tại suốt đời, tuy nhiên, hiệu quả chống tắc nghẽn mạch vành chỉ duy trì được trong khoảng thời gian nhất định. Chỉ có 2-3% nguy cơ thu hẹp trở lại xảy ra trong vòng 6-9 tháng sau khi đặt stent mạch vành. Nếu bị tái hẹp trong stent, cần phải thực hiện lại thủ thuật đặt stent mạch vành để khắc phục. Đối với stent tự tiêu sẽ tan dần trong cơ thể sau khoảng 3 năm. (3)
Nhiều bệnh nhân có thể duy trì được hiệu quả của stent sau 10-15 năm, thậm chí sau 30 năm, bệnh nhân vẫn sống khỏe, tuy nhiên, lại có những trường hợp người bệnh bị tái hẹp stent sau 6 tháng. Đồng thời, bệnh nhân được đặt stent ở một hoặc nhiều đoạn động mạch vẫn có nguy cơ tắc hẹp ở những vị trí động mạch khác nếu không ngăn ngừa các yếu tố nguy cơ gây tắc hẹp động mạch.
Mỗi loại stent sẽ có những ưu và nhược điểm riêng, chính vì vậy, mức chi phí cho từng loại stent sẽ có sự khác nhau. Với stent kim loại thường hiện nay hầu như không được chỉ định sử dụng phổ biến nữa.
Đặt stent mạch vành là dịch vụ kỹ thuật cao, yêu cầu đội ngũ bác sĩ có tay nghề cao, tại cơ sở y tế có trang thiết bị hiện đại, trước và sau thủ thuật cần thực hiện các chẩn đoán kiểm tra… Do đó, bệnh nhân và người nhà cần trao đổi kỹ với bác sĩ điều trị để lựa chọn loại stent phù hợp và có sự chuẩn bị tốt cho thủ thuật đặt stent mạch vành.
Trung tâm Can thiệp mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM chuyên thực hiện các thủ thuật thông tim can thiệp cho bệnh nhân nhồi máu cơ tim, tắc hẹp động mạch, bệnh tim bẩm sinh, bệnh mạch máu ngoại biên, loạn nhịp tim… Người bệnh sẽ được các bác sĩ giàu kinh nghiệm thăm khám, hội chẩn liên chuyên khoa để đưa ra phác đồ điều trị phù hợp nhất cho người bệnh.
Đặc biệt, Trung tâm có sự hỗ trợ đắc lực từ hệ thống máy móc, trang thiết bị hiện đại bậc nhất giúp chẩn đoán nhanh chóng, chính xác và hỗ trợ điều trị hiệu quả, rút ngắn thời gian can thiệp:
Sau thủ thuật, bệnh nhân sẽ được chuyển sang phòng hồi sức chuyên biệt, được kiểm soát nhiễm khuẩn tốt, có chế độ chăm sóc chu đáo giúp người bệnh nhanh chóng hồi phục, rút ngắn thời gian nằm viện.
Để đặt lịch khám, tư vấn và điều trị tại Trung tâm Tim mạch Can thiệp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin sau:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Mỗi loại stent mạch vành sẽ có các ưu và nhược điểm khác nhau, do đó cần có sự cân nhắc kỹ càng khi lựa chọn loại stent để đặt trong thủ thuật đặt stent mạch vành. Người bệnh cũng cần lưu ý điều chỉnh về lối sống và tuân thủ điều trị sau thủ thuật để stent mạch vành duy trì được hiệu quả lâu dài.
