26 Tết, khi dòng người tất bật về quê đón Tết, ông Tân (62 tuổi) đến Bệnh viện Tâm Anh để xạ trị; dự kiến sẽ tiếp tục vào mùng 2 Tết.

(TP HCM) – Thay vì dừng xạ trị khoảng 10 ngày trong dịp Tết, ông Tân, 62 tuổi sẽ được xạ trị xuyên suốt theo đúng phác đồ, góp phần tăng hiệu quả tiêu diệt, ức chế khối u.

7h sáng ngày 26 Tết, tại khoa Xạ trị, Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, kỹ thuật viên căn chỉnh bàn xạ; điều dưỡng gọi tên ông Tân bước vào phòng. Cánh cửa phòng chì khép lại. Ông nằm dưới máy xạ, chuẩn bị cho những tia xạ chiếu vào các hạch khổng lồ trên cơ thể.

Ông Tân đang xạ trị 5 ngày mỗi tuần (từ thứ 2 đến thứ 6), mỗi lần 15 phút, để điều trị ung thư Carcinom tế bào thần kinh nội tiết giai đoạn 4, di căn hạch bẹn, ổ bụng, hạch chậu, hạch cạnh động mạch chủ bụng; các hạch chèn ép vào hệ thống mạch máu và hạch bạch huyết vùng chậu. Bệnh có mức độ ác tính mạnh, di căn nhanh.

Ông lo ngưng xạ trị 10 ngày Tết sẽ khiến tế bào ung thư có tốc độ phân chia nhanh, dù đang suy yếu, có thể phát triển mạnh trở lại, làm giảm hiệu quả sinh học của liệu trình.

“Bệnh ở giai đoạn trễ nên tôi càng tuân thủ lịch xạ” – ông Tân nói và sắp xếp thời gian xạ xuyên Tết.

Sau đó, ông được nghỉ 2 ngày theo quy định xạ trị thông thường. Từ mùng 2 Tết, ông sẽ đến bệnh viện để xạ và về trong ngày. “Tôi chỉ nghỉ xạ 1 ngày Mùng 1. Tết có sức khỏe bên gia đình mới trọn vẹn” – ông Tân nói.

Nhớ lại lúc đến bệnh viện, ông đau bụng, chân sưng phù, không đi đứng được. Hóa trị 4 chu kỳ nhưng kích thước hạch chỉ giảm 1/3. Ông suy sụp, tưởng chừng hết cơ hội sống tiếp.

Bác sĩ CKII Nguyễn Thế Hiển, Trưởng khoa Xạ trị, Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, chỉ định ông Tân xạ trúng đích 33 liều với kỹ thuật điều biến liều, giảm tác dụng phụ lên các bàng quang, hệ tiết niệu. Sau 7 ngày xạ trị, tình trạng hạch thu nhỏ kích thước, chân ông bớt phù, đi đứng trở lại.

Bác sĩ Hiển cho biết các phương pháp điều trị ung thư hiện đại giúp tiêu diệt, ức chế tế bào ung thư dựa trên nguyên lý phát triển của chúng. Tế bào ung thư có cơ chế tự sửa chữa và tăng tái sinh khi điều trị ngắt quãng dài, chưa đủ liều.

Với hóa trị, người bệnh cần truyền cách mỗi 1-3 tuần để cơ thể hồi phục, đồng thời duy trì áp lực điều trị lên khối u. Trong khi đó, với xạ trị, phần lớn người bệnh cần được chiếu tia đều đặn thường 5 buổi mỗi tuần. “Nếu nghỉ xạ trị kéo dài đón Tết sẽ làm giảm hiệu quả ức chế tế bào ung thư, nhất là khối u có mức độ ác tính cao như của ông Tân”, bác sĩ Hiển nói. Xạ trị vài buổi rồi nghỉ ngắt quãng dài 10 ngày, các tế bào ung thư có tốc độ phân chia nhanh, dù đang suy yếu, có thể phát triển mạnh trở lại, làm giảm hiệu quả sinh học của liệu trình.

Để duy trì hoạt động xạ trị xuyên suốt dịp lễ Tết, êkíp gồm bác sĩ, kỹ sư vật lý, kỹ thuật viên và điều dưỡng được bố trí túc trực để quá trình điều trị diễn ra liên tục, an toàn; đảm bảo lộ trình và hiệu quả điều trị ung thư, không chỉ cho ông Tân mà còn cho nhiều người bệnh khác.

Chị Hoa, 43 tuổi, cũng đang chuẩn bị cho lượt xạ lần thứ 6. Chị phát hiện ung thư cổ tử cung giai đoạn 2 vào cuối tháng 1/2026. Chị cần điều trị với phác đồ hóa xạ đồng thời. Thuốc hóa chất giúp tế bào ung thư yếu, sau đó dùng tia xạ tiêu diệt hiệu quả hơn. Hai mũi tấn công này phải song hành chặt chẽ về mặt thời gian.

Chị mong được điều trị ngay dù Tết Nguyên đán để tiêu diệt bệnh ở giai đoạn sớm. Tuy nhiên, khi liên hệ với nhiều cơ sở, chị đều nhận tin ngưng xạ trị trong dịp Tết.

Khi biết khoa Xạ trị làm việc xuyên Tết, năm nay chị ở lại TP HCM tiếp tục liệu trình xạ trị thay vì về quê. “Một năm xa quê, ngày Tết chỉ mong về hai bên gia đình; nhưng có bệnh thì tôi ưu tiên chữa trị khỏe, sắp xếp về quê sau” – chị Hoa tâm sự.

Bác sĩ Hiển cho hay nếu chị Hoa tạm ngừng xạ trị khoảng 10 ngày trong dịp Tết trong khi hóa chất đã được truyền vào cơ thể sẽ làm mất đi tính hiệp đồng tác dụng. Tổng thời gian xạ trị ung thư cổ tử cung gồm xạ ngoài và xạ áp sát trong khoảng 49 ngày để kiếm soát vùng chậu tối ưu. Mỗi ngày trì hoãn đều làm giảm xác suất kiểm soát bướu tại chỗ.

Theo bác sĩ, một số loại ung thư phát triển nhanh như Carcinom tế bào thần kinh nội tiết, ung thư tử cung, phổi, vùng đầu cổ… nếu liệu trình xạ trị bị gián đoạn có thể xảy ra tình trạng tăng tái sinh, các tế bào ung thư còn sót lại nhân lên nhanh hơn, giảm hiệu quả điều trị, kháng xạ trong những lần chiếu tia tiếp theo. Người bệnh nên xạ trị liên tục, đúng liều để mang lại hiệu quả cao. Một số trường hợp người bệnh không thể sắp xếp để xạ liên tục, bác sĩ có thể tăng liều xạ bù. Tuy nhiên, liều xạ tăng có thể khiến người bệnh đau rát vùng xạ, mệt mỏi, chán ăn… nặng hơn; giảm hiệu quả điều trị, nguy cơ kháng xạ trong những lần chiếu tia tiếp theo.

Đây là năm đầu tiên khoa Xạ trị triển khai xạ trị xuyên Tết, giúp người bệnh ung thư được điều trị tốt hơn. Máy xạ trị gia tốc tuyến tính với công suất xạ 35 người bệnh mỗi ngày, đáp ứng đủ nhu cầu, kỹ thuật xạ trị cho người bệnh. “Lượng người bệnh và nhân viên không đông như ngày thường, nhưng đều cần duy trì nhịp điều trị” – bác sĩ Hiển nói.

Nhờ xạ trị đều đặn, xuyên suốt trong dịp Tết, các hạch trong cơ thể ông Tân giảm kích thước, không còn gây đau. Ông Tân đi đứng được, tự mình đến bệnh viện để xạ; có thể kịp hoàn tất liệu trình để trở lại Canada đúng lịch trình. Còn chị Hoa, các triệu chứng được kiểm soát tốt hơn, tâm lý ổn định cho quá trình điều trị tiếp theo.

Trong những ngày đầu năm, bệnh viện thưa người, khoa xạ trị vẫn vận hành. Với nhiều người bệnh ung thư, đó là cách giữ lại cơ hội sống, điều trị kịp thời.

Globocan ước tính năm 2022 hơn 400.000 người Việt bị ung thư, trong đó hơn 180.000 ca mới mắc và 120.000 ca tử vong. Ung thư tử cung là một trong những loại ung thư thường gặp ở phụ nữ với hơn 4.600 ca mắc mới, tỷ lệ tử vong cao, đến 50% do phát hiện, điều trị ở giai đoạn muộn. Ung thư biểu mô tế bào nội tiết ít gặp, nhưng độ ác tính cao, di căn nhanh.

Xạ trị là phương pháp sử dụng tia bức xạ năng lượng cao, như tia X, tia gamma hoặc các hạt như proton, để tiêu diệt tế bào ung thư hoặc làm chậm quá trình phát triển của chúng.

Xạ trị thường được thực hiện sau khi phẫu thuật, hóa trị; hóa xạ đồng thời. Nhiều trường hợp người bệnh ung thư giai đoạn trễ, không còn đáp ứng với hóa trị, được xạ trị để ức chế khối u, giảm đau, kéo dài thời gian sống chất lượng.

Globocan ước tính năm 2022 hơn 400.000 người Việt bị ung thư, trong đó hơn 180.000 ca mới mắc và 120.000 ca tử vong. Ung thư tử cung là một trong những loại ung thư thường gặp ở phụ nữ với hơn 4.600 ca mắc mới, tỷ lệ tử vong cao, đến 50% do phát hiện, điều trị ở giai đoạn muộn. Ung thư biểu mô tế bào nội tiết ít gặp, nhưng độ ác tính cao, di căn nhanh.

*Tên người bệnh đã được thay đổi