Giáo sư Mark Sklansky – một trong những chuyên gia hàng đầu trên thế giới hiện nay về tim thai và tim nhi, cho biết Việt Nam đã có bước tiến lớn trong 10 năm qua về tầm soát sớm bệnh tim bẩm sinh từ bào thai.

“Các đồng nghiệp tại Việt Nam nhận thức rõ tầm quan trọng của đào tạo bài bản và sẵn sàng đầu tư công sức, nguồn lực để mở rộng mạng lưới chuyên gia giỏi, cơ sở vật chất tốt trên cả nước, không ngừng học hỏi, nâng cao chuyên môn. Việt Nam có tiềm năng rất lớn để tiếp tục nâng cao khả năng phát hiện bệnh tim bẩm sinh trước sinh”, Giáo sư Sklansky nói trong Hội thảo “Khóa tập huấn chuyên sâu về siêu âm tim thai nhi lần 1” vừa qua tại Viện Nghiên cứu Tâm Anh (TAMRI), Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM. Chương trình có mặt hơn 500 bác sĩ, chuyên gia hàng đầu về siêu âm tim thai, tim bẩm sinh trên thế giới và Việt Nam.

Trong đó, các bác sĩ Việt Nam đã làm chủ nhiều kỹ thuật can thiệp tiên tiến, được quốc tế đánh giá cao, đồng nghiệp ở các nước khác đến Việt Nam học tập và trao đổi kinh nghiệm. Các bệnh viện có chuyên khoa tim mạch đã thực hiện thành công nhiều ca phẫu thuật tim hở phức tạp cho trẻ em, bao gồm cả các dị tật tim bẩm sinh nặng.

So với 10 năm trước, các cơ sở y tế Việt Nam ngày càng phát triển theo hướng chuyên sâu, đầu tư mạnh trang thiết bị, máy móc siêu âm, góp phần tăng tỷ lệ bệnh nhân được phát hiện sớm bệnh tim bẩm sinh, nhất là chẩn đoán dị tật tim ngay trong bào thai.

Lợi ích lớn nhất của việc phát hiện bệnh tim trước sinh là xác định sớm và chính xác dị tật tim bẩm sinh, tư vấn cho gia đình và lên kế hoạch chăm sóc tối ưu cho trẻ sau sinh. Điều này bao gồm lên kế hoạch sinh nở phù hợp và chuẩn bị phương án can thiệp cần thiết ngay sau khi trẻ chào đời.

“Nếu không có chẩn đoán trước sinh, nhiều trường hợp có thể diễn tiến xấu, nguy hiểm tính mạng trẻ”, Giáo sư Mark Sklansky, thêm rằng nhiều tiến bộ trong tầm soát trước sinh, can thiệp điều trị toàn diện giúp “trả lại gia đình và cho xã hội những đứa trẻ khỏe mạnh”.

Tim bẩm sinh là dị tật phổ biến nhất với khoảng 1% trẻ sinh sống. Tại Việt Nam, một triệu em bé ra đời mỗi năm có 8.000-10.000 trẻ bị dị tật tim bẩm sinh. Ước tính 1/4 trẻ sơ sinh bị dị tật tim thuộc nhóm dị tật tim nặng, đây là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và bệnh tật ở trẻ liên quan bất thường bẩm sinh. Việc chẩn đoán sớm, đặc biệt là trước khi em bé chào đời, có thể tạo khác biệt rất lớn đối với tiên lượng của trẻ mắc dị tật tim.

Thực tế, phần lớn dị tật tim thai khó chẩn đoán và dễ bị bỏ sót trên siêu âm tiền sản. Ở khoảng tuần 22 thai kỳ, tim thai nhỏ chỉ bằng đồng xu 5.000 đồng, nhưng đây là cấu trúc rất phức tạp, thuộc nhóm có nhiều bất thường bẩm sinh. Thai nhi không ở tư thế lý tưởng để khảo sát khi siêu âm, phương tiện máy móc chưa tối ưu, kỹ năng bác sĩ hạn chế là những yếu tố khiến việc phát hiện dị tật tim thai trước sinh còn thấp. Theo ThS.BS Hà Tố Nguyên, Phó Chủ tịch Chi hội Siêu âm Việt Nam (VSUM), tần suất phát hiện bất thường tim bẩm sinh trước sinh theo các nghiên cứu gần đây nhất trên thế giới vẫn dưới 50%.

Bác sĩ Nguyên cũng cho biết, các bất thường tim thai thường đi kèm các bất thường cấu trúc khác hoặc bất thường di truyền (bất thường nhiễm sắc thể hoặc đột biến gen). Nếu thai nhi bị dị tật tim kèm theo những bất thường nghiêm trọng khác, có thể cân nhắc đình chỉ thai kỳ. Đối với những trường hợp thai nhi bị dị tật tim bẩm sinh đơn thuần, nhờ phát hiện sớm dị tật tim thai, bác sĩ chuẩn bị điều kiện sinh tốt nhất cho thai phụ, chủ động xây dựng phác đồ chăm sóc, điều trị cho trẻ ngay sau sinh, ngăn ngừa nguy cơ bệnh diễn tiến nặng.

“Do đó, ngoài kỹ năng siêu âm, máy siêu âm hiện đại với đầu dò chuyên biệt là yếu tố rất quan trọng giúp bác sĩ đánh giá cấu trúc tim thai tốt nhất, góp phần cải thiện tỷ lệ phát hiện bất thường tim thai trước sinh”, theo bác sĩ Nguyên.

Theo PGS.TS.BS Phạm Nguyễn Vinh, Chủ tịch Phân hội Siêu âm tim Việt Nam, y học Việt Nam đạt nhiều thành tựu trong việc phát hiện, điều trị bệnh tim bẩm sinh, mang lại hy vọng và cuộc sống mới cho hàng ngàn trẻ em mắc bệnh. Trong đó, các bác sĩ Việt Nam đã làm chủ nhiều kỹ thuật can thiệp tiên tiến, được quốc tế đánh giá cao, đồng nghiệp ở các nước đến học tập và trao đổi kinh nghiệm. Các bệnh viện có chuyên khoa tim mạch đã thực hiện thành công nhiều ca phẫu thuật tim hở phức tạp cho trẻ em, bao gồm cả các dị tật tim bẩm sinh nặng.

TS.BS Nguyễn Hoàng Long, Phó giám đốc Trung tâm Y học bào thai, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM cho rằng sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật, bao gồm trí tuệ nhân tạo (AI) đã góp phần hỗ trợ các bác sĩ trong thực hành lâm sàng. Các máy móc siêu âm hiện đại tích hợp AI có tính năng đo đạc tự động, cung cấp hình ảnh chuẩn xác, độ phân giải cao. Từ đó rút ngắn thời gian đo các thông số, giúp bác sĩ siêu âm tập trung vào các cơ quan hoặc vấn đề cần quan tâm khi siêu âm thai. Mặt khác, AI cũng có thể là trợ lý, đưa ra các gợi ý giúp bác sĩ chẩn đoán chính xác hơn, tăng khả năng phát hiện sớm các bệnh lý từ trong bào thai, từ đó lên kế hoạch theo dõi và điều trị phù hợp.

Hiện Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh ứng dụng nhiều máy móc, thiết bị hiện đại chất lượng cao trong việc chẩn đoán, điều trị bệnh tim bẩm sinh. Trẻ bị bệnh tim bẩm sinh cần can thiệp có thể áp dụng kỹ thuật can thiệp tim bẩm sinh qua da như thông liên nhĩ lỗ thứ phát, thông liên thất, còn ống động mạch, hẹp van động mạch phổi, hẹp van động mạch chủ, hẹp eo động mạch chủ, đặt stent động mạch phổi, stent ống động mạch, thông tim ống lớn chẩn đoán.

Điển hình như trường hợp một bé trai được phát hiện dị tật thiểu sản cung động mạch chủ, hẹp eo động mạch chủ nặng ở ba tháng giữa thai kỳ. Đây là một bệnh lý tim bẩm sinh nặng, do cung động mạch chủ không phát triển như bình thường mà bị teo nhỏ. Sau khi hội chẩn liên chuyên khoa Sản – Tim mạch – Sơ sinh, các bác sĩ lên kế hoạch cụ thể về thời điểm em bé chào đời và phẫu thuật chữa dị tật tim cho bé. 6 ngày sau sinh, bé được phẫu thuật tim phức tạp. Ca mổ kéo dài 5 giờ đồng hồ đã thành công ngoài mong đợi, thiểu sản cung động mạch chủ được giải quyết, lỗ thông liên thất nhỏ 2 mm tự đóng khi trẻ 3-6 tháng. “Đây là một trong những ca mổ tim sơ sinh nhỏ tuổi nhất, thành công với sự phối hợp của nhiều chuyên khoa Sản – Sơ sinh – Tim mạch – Gây mê Hồi sức trong cùng một bệnh viện”, theo PGS Vinh.

Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh là một trong hai bệnh viện tư nhân vừa được Sở Y tế TP.HCM xếp cấp chuyên sâu. Cấp khám chữa bệnh chuyên sâu thực hiện nhiệm vụ khám bệnh, điều trị ngoại trú, nội trú chuyên sâu; đào tạo thực hành chuyên sâu; nghiên cứu, đào tạo liên tục chuyên sâu; chuyển giao kỹ thuật trong khám chữa bệnh.