Tăng cân, mệt mỏi, nhạy cảm, da khô, Trinh (24 tuổi, Tây Ninh) đi khám phát hiện béo phì mức độ nặng kèm suy giáp, tiền tiểu đường.

Làm việc tại một công ty lớn sau khi tốt nghiệp đại học là áp lực không nhỏ với Trinh. Cường độ công việc cao, liên tục làm thêm giờ cho kịp tiến độ dự án khiến Trinh luôn trong trạng thái gắng sức, căng thẳng. Sau hơn 1 năm, Trinh tăng từ 60kg lên 95kg, cô từng nhịn ăn, kiêng hoàn toàn tinh bột, chất béo nhưng cơ thể không chịu đựng được nên từ bỏ.

Làn da Trinh cũng khô, tóc rụng nhiều, thường xuyên mệt mỏi, thiếu sức sống. Lúc đầu cô cho rằng do không được nghỉ ngơi, ngủ đủ giấc, sau đó kinh nguyệt thưa dần rồi mất hẳn mới quyết định đi khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở phường Tân Sơn Hòa, quận Tân Bình cũ).

BS.CKI Phan Thị Thùy Dung, khoa Nội tiết – Đái tháo đường cho biết, khi đến khám, Trinh nặng 95kg, béo phì mức độ cao nhất với chỉ số BMI 34,6. Kết quả xét nghiệm cho thấy người bệnh bị gan nhiễm mỡ độ 3, tiền đái tháo đường và nghiêm trọng hơn, béo phì đã làm rối loạn chuyển hóa, rối loạn tuyến giáp dẫn đến suy giáp, tuyến giáp teo nhỏ, dù trước đó không ghi nhận bất thường.

Các dấu hiệu tăng cân, da khô, mệt mỏi, rụng tóc, rối loạn kinh nguyệt đều là triệu chứng của suy giáp. Tuyến giáp có nhiệm vụ tạo ra các hormone kiểm soát sự trao đổi chất, giúp cơ thể sử dụng năng lượng, giữ ấm và giữ cho não, tim, cơ và các cơ quan khác hoạt động bình thường.

Tình trạng dư thừa mỡ nội tạng, béo phì liên quan đến những thay đổi về hormone, bao gồm hormone kích thích tuyến giáp và hormone tuyến giáp, đi kèm với một số bệnh nội tiết và chuyển hóa. Béo phì có liên quan đáng kể đến việc tăng nguy cơ suy giáp, do tình trạng viêm mạn tính vì quá tải mô mỡ ảnh hưởng đến các tế bào tuyến giáp. Các cytokin gây viêm cũng có thể làm giãn mạch và tăng tính thấm của các mạch máu ở tuyến giáp, do đó gây ra những thay đổi về hình thái và chức năng của tuyến giáp. Leptin – một yếu tố được sản xuất bởi các tế bào mỡ, cũng đóng vai trò trong tình trạng viêm mạn tính có thể gây ra những thay đổi về nồng độ hormone tuyến giáp ở người béo phì.

Theo bác sĩ Dung, béo phì và suy giáp có sự tác động qua lại, béo phì làm tăng nguy cơ suy giáp, suy giáp khiến quá trình trao đổi chất của cơ thể chậm lại, thay đổi sự cân bằng giữa lượng calo ăn vào và tiêu thụ, từ đó việc kiểm soát cân nặng khó khăn hơn.

Nếu không điều trị, người bệnh béo phì bị suy giáp sẽ đối mặt với các nguy cơ về bệnh tim mạch như suy giảm khả năng giãn mạch, tăng độ cứng động mạch, tăng huyết áp cũng như rối loạn chức năng nội mô. Những người bị suy giáp có thể có sự thay đổi về chuyển hóa cholesterol và lipid, nồng độ lipoprotein lưu thông và nồng độ lipid trong gan, thúc đẩy bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu.

Chị Trinh được bác sĩ Dung tư vấn cụ thể về liệu trình vừa điều trị suy giáp vừa điều trị giảm cân bằng thuốc kết hợp chế độ ăn uống và vận động hợp lý. Giảm cân là một trong những yếu tố quan trọng trong điều trị bệnh suy giáp, tuy nhiên “với người bệnh suy giáp, việc hạn chế calo không đạt được hiệu quả như đối với những người có chức năng tuyến giáp bình thường”, bác sĩ Dung nói. Vì thế, bên cạnh sự hỗ trợ của thuốc ức chế thèm ăn, nhanh no, giảm cảm giác đói, chị Trinh được chuyên gia dinh dưỡng tư vấn cụ thể về chế độ ăn giảm cân cho người suy giáp. Chị thay đổi bữa ăn ưu tiên rau củ quả hữu cơ, chất béo lành mạnh, protein động vật chất lượng cao và một số loại ngũ cốc không chứa gluten như ngô, gạo lứt, yến mạch, kiều mạch, rau lá xanh…

Tuân thủ liệu trình của bác sĩ, chị Trinh bắt đầu thay đổi từ chính bản thân, mỗi ngày uống đủ 1,5-2 lít nước, thay thức ăn nhanh bằng những bữa ăn đơn giản, dễ thực hiện như salad ức gà, canh rau dền, cá hấp… cùng đi bơi đều đặn mỗi cuối tuần. Sau 1 tháng, chị Trinh giảm 4kg. Tháng thứ 2 giảm thêm 5kg, kinh nguyệt bắt đầu có trở lại tuy chưa đều, da đỡ sạm khô, giảm rụng tóc, tình trạng suy giáp được kiểm soát tốt. “Mục tiêu của tôi là giảm được 25kg, mặc dù biết rất khó, nhất là với người bị suy giáp nhưng tôi sẽ kiên trì và quyết tâm thực hiện”, chị Trinh nói.

Bác sĩ Dung dẫn chứng một số nghiên cứu đã chứng minh nguy cơ suy giáp tăng 70% ở những người béo phì. Ở trẻ em và thanh thiếu niên béo phì, khoảng 32% bệnh nhân có biểu hiện suy giáp. Với sự tác động qua lại của béo phì và suy giáp, kiểm soát cân nặng là yếu tố then chốt để tình trạng suy giáp không tiến triển nặng hơn.

* Tên người bệnh đã thay đổi