HÀ NỘI – Sau bữa tiệc tất niên cuối năm, anh Xuân, 32 tuổi, bất ngờ nổi ban đỏ toàn thân, ngứa dữ dội, phù mi mắt, ngạt mũi và khó thở.

Trước đó khoảng hai giờ, anh có ăn sá sùng – một loại hải sản hiếm, sau đó toàn thân ngứa râm ran, ban đỏ dạng sần xuất hiện, mi mắt sưng rõ, mũi ngạt, khó thở tăng. Các triệu chứng tiến triển nhanh, người đàn ông được đưa vào Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội cấp cứu trong tình trạng nghi phản vệ.

Tại khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, dựa trên triệu chứng lâm sàng và yếu tố khởi phát rõ ràng sau khi ăn thực phẩm lạ, các bác sĩ chẩn đoán anh Xuân bị phản vệ độ II, nghi do sá sùng. Đây là mức phản vệ có biểu hiện toàn thân, ảnh hưởng nhiều cơ quan như da, niêm mạc và đường hô hấp trên, có nguy cơ tiến triển nhanh nếu không xử trí kịp thời.

Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Thị Thúy Hậu, khoa Nội Tổng hợp, cho biết phản vệ là phản ứng dị ứng nghiêm trọng, xảy ra nhanh sau khi cơ thể tiếp xúc với dị nguyên. Trong nhiều trường hợp, người bệnh không hề có tiền sử dị ứng, nhưng khi gặp một chất lạ – đặc biệt là thực phẩm mới, hải sản hiếm, côn trùng hoặc thuốc – hệ miễn dịch có thể phản ứng quá mức, gây ra hàng loạt triệu chứng nguy hiểm.

Ngay sau chẩn đoán, anh Xuân được điều trị nội khoa theo phác đồ phản vệ truyền dịch Natri clorid 0,9%, sử dụng thuốc chống dị ứng và chống viêm như Solu-Medrol, Dimedrol, kết hợp thuốc kháng histamine đường uống. Người bệnh được theo dõi liên tục để phát hiện sớm các dấu hiệu nặng lên như khó thở tăng, tụt huyết áp hay rối loạn ý thức.

Sau một ngày điều trị nội trú, tình trạng của anh Xuân cải thiện rõ rệt. Ban đỏ toàn thân mờ dần, cảm giác ngứa giảm nhiều, hết phù mi mắt, mũi thông thoáng, không còn khó thở. Các cơ quan khác chưa ghi nhận bất thường, người bệnh tỉnh táo, sinh hoạt bình thường và được ra viện hướng dẫn theo dõi tại nhà.

Theo bác sĩ Thúy Hậu, dị nguyên nghi ngờ là sá sùng – một loại hải sản khô ít phổ biến trong bữa ăn hằng ngày. Nhiều người cho là “đặc sản lạ” có giá trị dinh dưỡng cao, an toàn, song trên thực tế, đây lại là nhóm thực phẩm dễ gây dị ứng, đặc biệt với những người chưa từng sử dụng trước đó. Ngoài protein đặc thù của hải sản, quá trình chế biến, bảo quản cũng có thể làm biến đổi cấu trúc protein, khiến nguy cơ dị ứng tăng.

Phản vệ thường xuất hiện trong vòng vài phút đến vài giờ sau khi tiếp xúc với dị nguyên. Các triệu chứng ban đầu có thể chỉ là ngứa, mẩn đỏ, phù môi, phù mi mắt, ngạt mũi, nhưng diễn biến có thể rất nhanh, chuyển sang khó thở, co thắt phế quản, tụt huyết áp, thậm chí đe dọa tính mạng. “Nhận biết sớm và đến cơ sở y tế kịp thời có ý nghĩa quyết định”, bác sĩ Hậu nói.

Dịp liên hoan, tiệc tùng cuối năm nhiều người có có xu hướng thử nhiều món ăn mới, đặc biệt là hải sản lạ, rượu bia, thực phẩm chế biến sẵn khiến các ca dị ứng, phản vệ do thức ăn gia tăng. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường sau ăn như nổi mề đay toàn thân, phù mặt, khó thở, chóng mặt, buồn nôn, người bệnh không nên chủ quan, không tự ý dùng thuốc tại nhà mà cần đến ngay bệnh viện.

Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, các kỹ thuật chẩn đoán và xử trí phản vệ được triển khai thường quy, tuân thủ phác đồ chuyên môn. Việc sử dụng thuốc đúng chỉ định, đủ liều và theo dõi sát giúp kiểm soát phản ứng dị ứng kịp thời, hạn chế biến chứng. Tuy nhiên, bác sĩ nhấn mạnh không có phương pháp nào thay thế được việc phòng ngừa bằng hạn chế ăn thực phẩm lạ, đặc biệt là hải sản hiếm; thử với lượng nhỏ khi lần đầu sử dụng; và tuyệt đối tránh dùng lại thực phẩm từng gây phản ứng.