Huy, 14 tuổi (ngụ ở TP.HCM), sưng chân, đau mỏi, nổi ban tím, đau bụng phải nhập viện, bác sĩ chẩn đoán mắc bệnh ban xuất huyết Henoch-Schonlein.

Theo gia đình, trước khi nhập viện, hai chân Huy xuất hiện các chấm đỏ nhỏ trên da. Sau đó chân phải sưng phù, các nốt ban dày lên. Thăm khám tại một bệnh viện ở TP.HCM, Huy được chẩn đoán viêm mô tế bào chân phải và dùng kháng sinh cùng thuốc giảm đau. Sau 3 ngày điều trị, bệnh không giảm, chân còn sưng đau nhiều, đau bụng, nên gia đình đưa đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM tiếp tục điều trị.

PGS.TS.BS Vũ Huy Trụ, Trưởng khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết lúc nhập viện Huy đau bụng quặn từng cơn liên tiếp, cơ thể mệt, mặt xanh nhợt, có ban xuất huyết ở hai chân và sưng cẳng chân phải. Kết quả xét nghiệm máu cho thấy bạch cầu tăng, các chỉ số viêm như CRP và tốc độ máu lắng ở mức cao; xét nghiệm kháng thể kháng liên cầu dương tính. Kết hợp siêu âm ghi nhận tình trạng phù nề mô dưới da vùng cẳng chân phải, không phát hiện huyết khối tĩnh mạch.

Phó giáo sư Trụ chẩn đoán Huy mắc bệnh ban xuất huyết Henoch-Schonlein. Đây là một dạng viêm mạch hệ thống do sự lắng đọng immunoglobulin A (IgA) trong thành mạch máu, với tỷ lệ mắc khoảng 8-20 ca trên 100.000 trẻ mỗi năm. Bệnh thường gặp ở bé trai nhiều hơn bé gái, với tỷ lệ khoảng 1,5:1, chủ yếu ở nhóm trẻ 3-8 tuổi. Bệnh gây tổn thương nhiều cơ quan như da, khớp, đường tiêu hóa và thận. Nguyên nhân chính xác chưa được xác định, tuy nhiên bệnh thường xuất hiện sau các đợt nhiễm trùng cấp tính và có xu hướng xảy ra theo mùa, phổ biến vào những tháng không phải mùa hè.

Theo Phó giáo sư Trụ, Henoch-Schonlein hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, chủ yếu điều trị triệu chứng và theo dõi chặt chẽ. Nếu không chẩn đoán đúng và can thiệp kịp thời, bệnh nhi có nguy cơ tiểu máu, tiểu đạm, thậm chí suy thận.

Huy được truyền kháng sinh tĩnh mạch kết hợp thuốc giảm đau, thuốc kháng dị ứng và thuốc hỗ trợ tiêu hóa. Đồng thời, bác sĩ cũng kết hợp dùng corticoid để giảm viêm, cải thiện tình trạng đau bụng, sưng đau khớp và các nốt ban xuất huyết.

Các bác sĩ theo dõi sát diễn tiến sức khỏe của Huy, đặc biệt là lượng nước tiểu, sự thay đổi của các nốt ban xuất huyết và tình trạng phù chân. Huy được hướng dẫn kê cao chân khi nằm và vận động nhẹ nhàng để chân giảm sưng.

Sau 10 ngày điều trị, các nốt ban tím trên da của Huy nhạt dần và không xuất hiện ban mới. Bệnh nhi hết đau bụng, chân không còn đau, có thể vận động bình thường. Siêu âm Doppler tĩnh mạch vùng chân không phát hiện huyết khối, giúp loại trừ nguy cơ tắc mạch do cục máu đông. Theo Phó giáo sư Trụ, nhờ chẩn đoán đúng bệnh và theo dõi sát, bệnh nhi đáp ứng tốt với điều trị. Tuy nhiên, bệnh nhi cần tiếp tục theo dõi chức năng thận do Henoch-Schonlein có thể gây biến chứng muộn, nguy hiểm nhất là suy thận.

Sau khi xuất viện, Huy được hẹn tái khám định kỳ để bác sĩ theo dõi tình trạng ban xuất huyết, chức năng thận và nước tiểu.

Theo Phó giáo sư Trụ, Henoch-Schonlein có thể tái phát ở một số trẻ, thường trong vài tuần đến vài tháng sau đợt bệnh đầu tiên. Vì vậy, phụ huynh nên theo dõi các dấu hiệu như ban xuất huyết tái phát, đau bụng, sưng đau khớp hoặc nước tiểu và đưa trẻ đi khám sớm nếu có dấu hiệu bất thường.

Ở giai đoạn sớm của bệnh, chân, hoặc mông của trẻ thường xuất hiện các nốt ban tím và không mất màu khi dùng tay ấn. Giai đoạn tiến triển, bệnh nhân có thể đau bụng, nôn, đi ngoài ra máu hoặc sưng đau khớp, dễ bị nhầm với viêm ruột thừa, sốt xuất huyết hoặc một số bệnh lý huyết học và bệnh thận.

Phó giáo sư Trụ lưu ý, khi phát hiện các dấu hiệu trên, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám sớm để được chẩn đoán và theo dõi kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm.

* Tên nhân vật đã được thay đổi