Tiêm kháng thể đơn dòng là cách bảo vệ trẻ hiệu quả trước những tác động của virus hợp bào hô hấp (RSV). Hiện Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội là đơn vị đầu tiên trong cả nước triển khai tiêm kháng thể đơn dòng Palivizumab cho nhóm trẻ có nguy cơ cao lây nhiễm và gặp biến chứng nặng do tác nhân nguy hiểm này gây ra.
Thông tin trên được các chuyên gia, bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội chia sẻ chiều ngày 31/3, trong chương trình sinh hoạt chuyên môn “Gánh nặng RSV trên trẻ nhỏ nguy cơ cao và giải pháp phòng ngừa”. Sự kiện nhằm cập nhật các kiến thức về ảnh hưởng của RSV đối với trẻ nhỏ và các giải pháp phòng ngừa mới, hiệu quả cho đội ngũ bác sĩ và cán bộ y tế.
RSV là tác nhân phổ biến gây các bệnh đường hô hấp ở trẻ như viêm phế quản, viêm tiểu phế quản, viêm phổi… Trẻ càng ít tháng tuổi, nguy cơ mắc bệnh và biến chứng càng cao. Ước tính, khoảng 90% trẻ từng nhiễm RSV trong 2 năm đầu đời. Đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Theo thống kê của WHO, mỗi năm, RSV gây ra hơn 3.6 triệu ca nhập viện và khoảng 100.000 ca tử vong ở trẻ dưới 5 tuổi.
Phát biểu khai mạc, GS.TS.BS Ngô Quý Châu, Phó Tổng Giám đốc chuyên môn Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh cho biết, nhóm trẻ sinh non, mắc bệnh lý nền như tim bẩm sinh, loạn sản phế quản phổi càng có nguy cơ cao lây nhiễm và gặp biến chứng nặng. Trong khi đó, trẻ có khả năng tái nhiễm RSV nhiều lần. Virus lây lan dễ dàng, nhanh chóng qua giọt bắn đường hô hấp hoặc tay trẻ chạm vào bề mặt nhiễm virus, sau đó đưa lên mắt, mũi, miệng. Các bệnh lý gây ra bởi RSV vẫn chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu, việc điều trị chủ yếu là hỗ trợ chống suy hô hấp. Do nhiễm RSV sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng thông khí và tưới máu đã suy yếu sẵn ở nhóm trẻ này.
“Không chỉ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và sự phát triển của trẻ, lây nhiễm bệnh do virus RSV còn tạo áp lực lên hệ thống y tế, tăng gánh nặng bệnh tật toàn cầu”, GS Ngô Quý Châu nhận định.
Trình bày báo cáo “đặc điểm của trẻ sơ sinh tại BVĐK Tâm Anh, nguy cơ nhiễm RSV và giải pháp phòng ngừa”, Bác sĩ CKI Nguyễn Văn Toản, Phó khoa Sơ sinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội cho biết, trẻ sinh non đối diện nhiều thách thức hơn khi bước vào mùa RSV (bắt đầu từ khoảng tháng 8 đến tháng 4 năm sau ở miền Bắc và từ tháng 5 đến tháng 11 ở miền Trung và miền Nam). Nguy cơ bé bị viêm phổi nặng do RSV cao gấp 3,2 lần so với trẻ sinh đủ tháng. Do đường hô hấp và hệ miễn dịch của trẻ chưa trưởng thành, việc truyền kháng thể từ mẹ không đầy đủ, làm giảm khả năng bảo vệ và chống lại RSV. Đồng thời, khả năng miễn dịch tế bào không đầy đủ, ảnh hưởng đến quá trình thanh thải virus. Khi nhiễm bệnh, trẻ phải nằm viện kéo dài, tăng nhu cầu hỗ trợ oxy, thở máy, điều trị dịch truyền tĩnh mạch và hồi sức tích cực (ICU).
“Dự phòng kịp thời cho trẻ sinh non đặc biệt quan trọng do trên 50% trường hợp nhập viện do nhiễm RSV thường sẽ xảy ra trong vòng 60 ngày kể từ ngày xuất viện sau sinh”, bác sĩ Toản cho biết. Thêm rằng, các biện pháp dự phòng thụ động như khử trùng bề mặt, đeo găng tay, khẩu trang, hạn chế tiếp xúc gần với trẻ… tuy có hiệu quả nhưng còn hạn chế. Trẻ sinh non cần có chiến lược miễn dịch chủ động và miễn dịch thụ động ngừa nhiễm RSV nặng.
Theo TS.BS Trần Đức Hậu, Trưởng khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, ngoài trẻ sinh non, cân nặng lúc sinh thấp, nhóm trẻ có bệnh nền tim bẩm sinh (CHD) và loạn sản phế quản phổi (BHD) cũng có nguy cơ nhiễm RSV nặng.
Trong báo cáo “Phân tích trường hợp lâm sàng nhiễm RSV và tổng hợp kinh nghiệm nhiễm RSV ở trẻ nguy cơ cao trên thế giới”, Tiến sĩ Hậu dẫn ra nhiều nghiên cứu cho thấy, trẻ dưới 24 tháng tuổi mắc bệnh tim bẩm sinh có ảnh hưởng huyết động tăng từ 2,7 – 5 lần nguy cơ nhập viện do nhiễm RSV so với trẻ khỏe mạnh. Khi bị bệnh, nhóm trẻ này có nguy cơ cao điều trị ICU và thở máy (53% nhập ICU với trung bình từ 9,5 – 11 ngày, 50% cần hỗ trợ hô hấp, 33% cần bổ trợ oxy). Ngoài ra, nhiễm RSV có thể trì hoãn phẫu thuật bệnh tim bẩm sinh và gia tăng biến chứng sau phẫu thuật tim.
Với trẻ dưới 24 tháng bị bệnh phổi mạn tính như loạn sản phế quản phổi, nguy cơ nhập viện do nhiễm RSV tăng thêm từ khoảng 12,8 – 20 lần so với bình thường. Nguy cơ phải điều trị tích cực và thở máy gia tăng rõ rệt (32% cần điều trị ICU, 17% cần phải thở máy, 80% cần bổ trợ oxy). Bên cạnh đó, gia đình có người hút thuốc lá cũng khiến trẻ mắc bệnh dễ diễn tiến nặng hơn.
Tiến sĩ Hậu đặc biệt nhấn mạnh nhiễm trùng RSV trong bệnh viện tại Việt Nam xảy ra với tần suất không nhỏ. Tình trạng thường xảy ra ở trẻ dưới 6 tháng, tiền sử sinh non, có ít nhất một bệnh nền như tim bẩm sinh, hội chứng Down, bệnh lý thần kinh, suy giảm miễn dịch, bệnh phổi mạn tính. Bệnh thường diễn tiến nặng, gây ra nhiều biến chứng như suy hô hấp nặng, xẹp phổi, tỷ lệ tử vong cao hơn so với nhiễm trùng RSV do lây nhiễm ngoài cộng đồng.
Theo các chuyên gia, xây dựng chiến lược phòng ngừa và kiểm soát RSV là điều quan trọng để bảo vệ sức khỏe của trẻ một cách hiệu quả, an toàn ngay từ những năm tháng đầu đời, từ đó giảm tỷ lệ mắc bệnh và gánh nặng bệnh tật.
Ngoài các biện pháp vệ sinh cá nhân, hiện nhóm trẻ có nguy cơ cao có thể được dự phòng miễn dịch bằng kháng thể đơn dòng, giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và tác động của RSV. Trong đó Palivizumab là kháng thể đơn dòng đã được chứng minh lâm sàng hơn 25 năm tại nhiều quốc gia phát triển trên thế giới.
Tiến sĩ Hậu dẫn nhiều nghiên cứu có đối chứng uy tín cho thấy, Palivizumab có hiệu quả đáng kể trong việc giảm tỷ lệ nhập viện, số ngày nằm viện, số ngày thở oxy bổ sung do nhiễm RSV ở trẻ có nguy cơ cao, trong khi không gây ra phản ứng sau tiêm nghiêm trọng. Cụ thể, trẻ sinh non dưới 35 tuần được dự phòng bằng Palivizumab giúp giảm 68% nguy cơ nhập viện. Tỷ lệ này ở nhóm trẻ có bệnh nền tim bẩm sinh ảnh hưởng huyết động và loạn sản phế quản phổi lần lượt là 65% và 53%.
Palivizumab là kháng thể đơn dòng người (IgG1κ) được sản xuất bằng công nghệ DNA tái tổ hợp. Bằng cách liên kết với protein F trên bề mặt của RSV, Palivizumab giúp ngăn chặn quá trình hợp nhất màng và ức chế sự sao chép RSV, từ đó giảm sự nhân lên của virus, ngăn chặn sự lây lan RSV.
Theo các hướng dẫn quốc tế và Hiệp hội Nhi khoa Việt Nam, nhóm trẻ nguy cơ cao có chỉ định nên được tiêm dự phòng ngay trước khi vào mùa dịch RSV, hoặc trước khi trẻ ra viện. Cụ thể:
Liều tiêm Palivizumab được khuyến cáo: 1 liều/tháng (15 mg/kg/liều tiêm bắp) trong 5 tháng liên tiếp trong mùa RSV.
Trong thời gian tới, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội sẽ triển khai tiêm ngoại trú và nội trú với nhóm trẻ có nguy cơ cao, hướng đến mục tiêu giảm tỷ lệ mắc bệnh, nhập viện và xảy ra biến chứng nặng do virus RSV gây ra.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
