Bà Hà, 69 tuổi, té ngã hơn 40 năm trước, gãy cổ xương đùi trái, hiện hư cả khớp gối phải do chịu lực cơ thể trong thời gian dài.

ThS.BS.CKI Nguyễn Văn Lưu, Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết mặc dù bà Hà được phẫu thuật vào lần té ngã cách đây 40 năm, nhưng sau thời gian dài sinh hoạt, khớp háng bên trái yếu đi, khả năng chịu lực giảm, đau tăng dần. “Một cách tự nhiên, cơ thể dồn trọng lượng sang chân phải, nhất là khớp gối để giảm áp lực bên trái. Tình trạng này kéo dài dẫn đến thoái hóa khớp gối phải”, bác sĩ Lưu nói.

Kết quả chụp X-quang cho thấy chỏm xương đùi trái và khớp háng bên trái của bà Hà biến dạng hoàn toàn, còn sót lại các dụng cụ từ lần phẫu thuật trước. Người bệnh đau nhiều và chân trái ngày càng ngắn lại. Với khớp gối phải, kết quả X-quang cho thấy khớp đã bị thoái hóa giai đoạn cuối, cần phải phẫu thuật sớm nếu không mất khả năng vận động. Bà Hà còn bị vẹo trục chi, hai chân lệch nhau.

Sau hội chẩn, các bác sĩ chỉ định thay khớp gối nhân tạo bên phải cho bà Hà trước để ngăn tình trạng thoái hóa khớp gối tiến triển, giúp người bệnh khôi phục vận động. Bà Hà được thay khớp gối hiện đại UC (Ultra congruent – mặt khớp siêu đồng nhất) bằng kỹ thuật gióng trục cơ học. Kỹ thuật này giúp phân tán đều lực lên toàn bộ khớp, tránh quá tải vùng trong hoặc ngoài khớp, nhờ đó giúp giảm đau và tăng tuổi thọ khớp nhân tạo.

Còn khớp UC khi lắp vào cơ thể chỉ cần mài mòn rất ít xương nên bảo tồn xương tối đa. Vùng chịu lực phía trước trong khớp gối UC được thiết kế gồ lên ôm sát lồi cầu đùi nên hạn chế hao mòn và tăng cường sự ổn định cho khớp, phòng ngừa nguy cơ trật khớp. Sau phẫu thuật thay khớp gối, người bệnh không còn đau ở chân phải, đi lại thoải mái, có thể tập thể dục nhẹ như đi bộ, đạp xe.

Bà Hà xuất viện, ổn định sức khỏe. Sau hơn 6 tháng, bà nhập viện lần hai để điều trị khớp háng bên trái. Bác sĩ tiếp tục chỉ định thay khớp háng nhân tạo bên trái cho bà Hà để giải quyết các triệu chứng và khôi phục khả năng vận động.

Bên trong khớp háng lúc này đã có đường sẹo mổ lớn từ ca phẫu thuật kết hợp xương vào nhiều năm trước, cơ cũng bị cắt nhiều. Do đó, để đảm bảo độ vững cho khớp háng, giúp người bệnh sinh hoạt tốt hơn và tránh nguy cơ trật khớp, hư lại khớp trong tương lai, bác sĩ đã thay khớp mới bằng cách đi theo đường mổ cũ, giảm tối đa tổn thương đến các gân cơ còn lại.

Đối với khớp háng nhân tạo, để tìm ra loại khớp phù hợp với người bệnh, bác sĩ đã sử dụng phần mềm TraumaCad phác thảo lại hình dạng khớp háng, tính toán độ sâu ổ cối, chiều dài chuôi khớp… Từ đó quyết định dùng khớp có gờ chống trật để đảm bảo độ vững cho khớp nhân tạo, giúp người bệnh vận động thoải mái và linh hoạt hơn.

Ngoài ra, xương của bà Hà rất mềm do bệnh nền loãng xương, vì vậy bác sĩ đã thay khớp háng nhân tạo chuôi dài thay vì chuôi ngắn như thông thường. Chuôi dài cắm sâu vào ống tủy xương đùi, giúp tăng diện tích tiếp xúc và cố định khớp; phân tán lực tốt hơn, giảm nguy cơ gãy thân xương đùi. Trong quá trình phẫu thuật, chiều dài hai chân của người bệnh cũng được điều chỉnh cân bằng trở lại.

Do tình trạng bệnh đã kéo dài hàng chục năm, sau phẫu thuật, bà Hà phải trải qua giai đoạn tập phục hồi chức năng khắt khe theo hướng dẫn của bác sĩ. Quá trình này giúp cải thiện sức mạnh gân cơ, tập lại các tư thế sinh hoạt đúng để tránh ảnh hưởng đến vận động và tuổi thọ khớp.

Tái khám sau 5 tháng điều trị, bà Hà có thể đi bộ hơn 3 km mà không cần dụng cụ hỗ trợ, đi xe đạp, lên xuống cầu thang thoải mái, sinh hoạt khôi phục gần như bình thường. “Trước đây tôi rất ngại đi chơi vì đau và dáng đi khập khiễng nhưng bây giờ, tôi đã có những chuyến du lịch đầu tiên sau hàng chục năm”, bà Hà hạnh phúc cho biết.

Bác sĩ Lưu cho biết, đối với những trường hợp đã có tiền sử tai nạn gãy xương, chấn thương… dù đã được điều trị thành công nhưng người bệnh vẫn nên kiểm tra sức khỏe định kỳ với các bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp. Điều này nhằm kiểm tra xương đã lành tốt hay chưa, có hay không những tổn thương thứ phát sau các chấn thương ban đầu, sức cơ và khả năng vận động có bị ảnh hưởng hay không; từ đó kịp thời phát hiện và can thiệp kịp thời, tránh các biến chứng nặng nề.