Sibutramine – chất cấm vừa được phát hiện trong một loại thuốc giảm cân bán trên mạng – có rất nhiều tác dụng phụ nguy hiểm, điển hình là làm tăng nguy cơ đột quỵ não, nhồi máu cơ tim.
Viện Kiểm nghiệm Vệ sinh An toàn thực phẩm Quốc gia vừa phát hiện trong một mẫu thuốc giảm cân được bán trên Tiktok có chứa Sibutramine. Đây là thuốc một người phụ nữ 21 tuổi đã dùng và phải nhập viện trong tình trạng bất tỉnh, phát hiện có tổn thương não.
Trước đó, Cục An toàn Vệ sinh Thực phẩm, Bộ Y tế, cũng từng nhiều lần cảnh báo về các sản phẩm quảng cáo có tác dụng giảm cân chứa chất cấm nguy hiểm, điển hình là Sibutramine và Phenolphthalein.
Theo TS.BS Lê Bá Ngọc, Bệnh viện Tâm Anh, Sibutramine là chất gây ức chế cảm giác thèm ăn, đã bị cấm sử dụng trên người vì có nhiều tác dụng phụ nguy hiểm, đặc biệt là ảnh hưởng đến tim mạch, gây đau tim, loạn nhịp tim, huyết áp cao, đột quỵ, kích động, ảo giác…
Tại Việt Nam, từ 2010, Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) đã ban hành công văn về việc ngừng cấp phép nhập khẩu nguyên liệu sibutramine. Tháng 4/2011, cơ quan này cũng đã có công văn đình chỉ lưu hành trên toàn quốc, thu hồi toàn bộ các thuốc có chứa hoạt chất sibutramine. Đồng thời, rút số đăng ký của tất cả thuốc có chứa hoạt chất này. Chất này cũng bị cấm sử dụng ở Mỹ, Canada, châu Âu và nhiều quốc gia khác trên thế giới.
Phenolphthalein từng được dùng làm thuốc nhuận tràng, nhưng bị cấm vì nguy cơ gây ung thư và rối loạn tiêu hóa nghiêm trọng. Vì vậy, từ năm 1999, Cục quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) đã cấm lưu hành các loại thuốc điều trị táo bón có chứa chất này.
“Những sản phẩm này thường gây giảm cân nhanh bằng cách làm mất, ức chế thần kinh trung ương để giảm cảm giác đói. Điều này không tác động đến mỡ thừa mà chỉ gây mất nước hoặc mất cân bằng dinh dưỡng, dẫn đến hiệu quả giảm cân tạm thời và không bền vững”, bác sĩ Ngọc nói. Do không được kiểm định, người dùng không biết chính xác sản phẩm chứa chất gì, liều lượng ra sao, rất có thể bị dị ứng hoặc ngộ độc bởi các chất hóa học không được công bố.
Bác sĩ Ngọc khẳng định thông tin “kẹo ngậm, viên uống, trà, cà phê giảm cân giúp giảm cân thần tốc, không cần ăn kiêng hay tập luyện” đang được quảng cáo tràn lan trên Facebook, Tiktok là sai sự thật.
Việc sử dụng các sản phẩm, thuốc giảm cân, không rõ nguồn gốc, chứa chất cấm sẽ gây nhiều biến chứng nghiêm trọng như suy kiệt, suy gan thận, teo mật, sốc phản vệ, đột quỵ, nhồi máu cơ tim, tổn thương não, xuất huyết dạ dày, suy gan, thận, rối loạn điện giải, sốc phản vệ. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, người bệnh có thể tử vong.
Hiện nay, Bộ Y tế chỉ phê duyệt hai loại thuốc trong điều trị béo phì bao gồm orlistat và liraglutide 3,0mg. Thuốc được xem xét sử dụng hỗ trợ quá trình giảm cân, cải thiện chuyển hóa và các chỉ số sức khỏe với người bệnh có có chỉ số BMI từ 25kg/m2 trở lên và việc thay đổi chế độ dinh dưỡng, tập luyện không hiệu quả. Lưu ý, đây là thuốc kê đơn, cần có chỉ định của bác sĩ, người bệnh không tự ý sử dụng vì có thể gây ảnh hưởng nguy hiểm đến sức khỏe.
Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị béo phì do Bộ Y tế ban hành cũng khẳng định béo phì là bệnh lý đòi hỏi phải quản lý và điều trị lâu dài, tương tự đái tháo đường, tim mạch, ung thư. Việc tự chữa béo phì là không hiệu quả, có thể dẫn đến biến chứng nặng và gây tốn kém cho người bệnh.
Phác đồ giảm cân chuẩn y khoa là tác động tận gốc vào các cơ chế chuyển hóa của cơ thể, hạn chế hình thành mỡ, tăng cường chuyển hóa mỡ, ly giải mỡ, không gây mất nước, tiêu chảy hay chán ăn, đảm bảo sự an toàn, không gây mệt mỏi, không gia tăng nguy cơ khiến bệnh nền đang mắc nặng hơn, hạn chế tăng cân trở lại.
Để có cơ sở khoa học chỉ định phác đồ điều trị thừa cân, béo phì phù hợp cho từng người bệnh, tại Bệnh viện Tâm Anh, bác sĩ sẽ chỉ định đo InBody, phân tích khối lượng, vị trí mỡ nội tạng, tỷ lệ khối cơ và khối mỡ, tỷ lệ nước ngoại bào… đồng thời thực hiện các xét nghiệm, siêu âm, chụp chiếu cần thiết. Quá trình này có thể đánh giá bước đầu các biến chứng của thừa cân béo phì đối với sức khỏe, cơ thể người bệnh. Từ đó, bác sĩ chỉ định giảm cân sẽ kết hợp việc phòng ngừa, kiểm soát và hỗ trợ điều trị các bệnh lý nếu có.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
