Tiểu rắt khi mang thai: Nguyên nhân, biểu hiện và cách điều trị

Khi mang thai, sự thay đổi về hormone, tâm lý, sự phát triển của thai nhi khiến thai phụ gặp nhiều vấn đề về sức khỏe đường tiết niệu, trong đó có tình trạng tiểu rắt. Bài viết hôm nay, Đại tá, bác sĩ cao cấp, CKII Nguyễn Thị Hồng Oanh, Đơn vị Niệu nữ, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, BVĐK Tâm Anh TP.HCM sẽ tư vấn về tình trạng tiểu rắt khi mang thai, nguyên nhân, biểu hiện, cách điều trị tình trạng này.

Tiểu rắt khi mang thai là gì?

Tiểu rắt là 1 trong những dấu hiệu đầu tiên của thai kỳ, thường xảy ra từ khoảng tuần thứ 4 sau khi thụ thai thành công. Hầu hết thai phụ đều cảm thấy cần đi tiểu thường xuyên hơn trong suốt thời gian mang thai, bất kể ngày đêm, tình trạng này được gọi chung là tiểu rắt, tiểu lắt nhắt, tiểu thường xuyên khi mang thai.

Biểu hiện tiểu rắt khi mang thai

Biểu hiện tiểu rắt khi mang thai là sự thay đổi về tần suất đi tiểu. Khi thụ thai thành công, tần suất đi tiểu của thai phụ sẽ tăng lên và tăng dần cho đến hết thai kỳ. Một số người có thể bị tiểu không tự chủ do căng thẳng hoặc tiểu không tự chủ hỗn hợp đi kèm. Khi thai nhi phát triển, các triệu chứng tiểu rắt khi mang thai càng rõ rệt. Đi kèm với đó có thể là triệu chứng rò rỉ nước tiểu khi hắt hơi, ho, cười, tập thể dục, nâng cái gì đó hoặc đi bộ.

Thai phụ sẽ nhận thấy mình cần đi tiểu nhiều hơn, lượng nước tiểu ít hơn, đôi khi có thể không tiểu được dù đang cảm thấy buồn tiểu. Nếu chỉ đơn thuần là tiểu rắt khi mang thai, điều này là bình thường và thai phụ không cần phải quá lo lắng.

Tiểu rắt khi mang thai thường xuất hiện khi nào?

Tiểu rắt khi mang thai thường xuất hiện khi thai nhi được 4 tuần tuổi hoặc trong vài tuần của 3 tháng đầu. Từ tuần thứ 35 trở đi, thai phụ có xu hướng đi tiểu thường xuyên hơn vì thai nhi lớn, chèn ép lên bàng quang làm giảm sức chứa của bàng quang cũng như những thay đổi của nội tiết tố nữ trong thai kỳ.

Nguyên nhân gây tiểu rắt khi mang thai

Nguyên nhân gây tiểu rắt khi mang thai là sự thay đổi về hormone, tăng lưu lượng máu đến vùng chậu và thai nhi chèn ép bàng quang, tử cung, cơ sàn chậu.

1. Thay đổi hormone (nội tiết tố)

Khi mang thai, cơ thể phụ nữ trải qua sự thay đổi lớn về nội tiết tố, tăng tiết hormone progesterone và gonadotropin chorionic (HCG). Đặc biệt trong 3 tháng đầu, 2 hormone này tăng lên nhanh chóng, gây tiểu rắt, mệt mỏi, buồn nôn, nôn, đau vú và thèm ăn. (1)

Mức thay đổi hormone progesterone và gonadotropin chorionic ở mỗi người là khác nhau, nên có sẽ có người cần đi tiểu nhiều hơn, trong khi một số thai phụ khác thì không hoặc tần suất đi tiểu ít hơn.

2. Tăng lưu lượng máu đến vùng chậu

Trong thai kỳ, tử cung liên tục phát triển, nhu cầu máu tăng lên để nuôi dưỡng thai nhi đang phát triển, khiến cơ thể phải tăng cường bơm máu đến khu vực này. Việc tăng lưu lượng máu đến vùng chậu là 1 thay đổi sinh lý bình thường.

Hormone progesterone làm cho các mạch máu giãn ra và mở đường cho máu đến vùng chậu nhiều hơn. Điều này cũng làm tăng hoạt động của hệ bài tiết, thận tăng cường lọc máu, lọc chất thải và thai phụ phải đi tiểu nhiều hơn.

3. Thai nhi chèn ép bàng quang

Khi bước vào tam cá nguyệt thứ 3 (tức 3 tháng cuối thai kỳ), thai nhi phát triển nhanh chóng trong tử cung, chèn ép các cơ quan ở vùng chậu, khiến bàng quang nén lại, giảm sức chứa và khiến thai phụ phải đi tiểu thường xuyên hơn. (2)

Tìm hiểu thêm: Tiểu lắt nhắt khi mang thai có sao không?

Tiểu rắt khi mang bầu có nguy hiểm không?

Tiểu rắt khi mang thai không nguy hiểm. Trên thực tế, tiểu rắt đơn thuần trong suốt thai kỳ là bình thường do những thay đổi về sinh lý trong cơ thể người mẹ. Tuy nhiên, nếu tiểu rắt khi mang bầu đi kèm các triệu chứng của nhiễm trùng tiết niệu (UTI) cần được can thiệp điều trị kịp thời để tránh nhiễm trùng ảnh hưởng đến cả mẹ và thai nhi. Các triệu chứng nhiễm trùng tiểu bao gồm:

• Máu trong nước tiểu: nước tiểu có màu đỏ hoặc màu nâu như màu nước trà hoặc coca.
• Nước tiểu đục hoặc có mùi hôi, mùi tanh nồng.
• Cảm giác đau ở vùng bụng dưới, gần xương mu.
• Buồn nôn.
• Đau hoặc nóng rát khi đi tiểu.
• Tiểu không tự chủ, són tiểu khi ho, hắt hơi, cười hoặc chơi thể thao,…

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Tiểu rắt khi mang thai cần gặp bác sĩ khi có các triệu chứng của nhiễm trùng đường tiết niệu:

• Đau hoặc cảm giác nóng rát khi đi tiểu (tiểu khó).
• Cần đi tiểu thường xuyên hơn bình thường, bất kể ngày đêm.
• Cảm giác cần đi tiểu đột ngột hoặc gấp hơn bình thường, đôi khi nước tiểu tự rò rỉ ra không kiểm soát.
• Nước tiểu đục, có mùi hôi hoặc tanh nồng.
• Có máu trong nước tiểu.
• Đau bụng dưới hoặc đau lưng, ngay dưới xương sườn.
• Sốt cao hoặc cảm thấy nóng và ớn lạnh.

Chẩn đoán tiểu rắt ở phụ nữ mang thai

Chẩn đoán tiểu rắt ở phụ nữ mang thai chủ yếu là khám lâm sàng về các triệu chứng cũng như tần suất đi tiểu của thai phụ, các câu hỏi bao gồm:

• Tần suất đi tiểu và lượng nước tiểu.
• Các triệu chứng bất thường khi đi tiểu.
• Những thay đổi về màu sắc của nước tiểu.

Nếu có nghi ngờ về nhiễm trùng đường tiết niệu, bác sĩ có thể chỉ định thực hiện xét nghiệm nước tiểu hoặc siêu âm để xác định tình trạng nhiễm trùng hiện tại.

Cách điều trị tiểu rắt khi mang thai

Tiểu rắt đơn thuần khi mang thai không cần điều trị. Bác sĩ khuyến khích thai phụ tập luyện các bài tập cơ sàn chậu (bài tập Kegel) để tăng cường sức khỏe cơ sàn chậu, niệu đạo và các cơ cân hỗ trợ nâng đỡ bàng quang, giúp kiểm soát tình trạng tiểu rắt và ngăn ngừa các tình trạng như són tiểu, sa bàng quang sau sinh.

Các bước tập luyện bài tập Kegel như sau:

• Bước 1: lựa chọn tư thế giúp mẹ bầu cảm thấy thoải mái như nằm hoặc ngồi trên sàn.
• Bước 2: từ từ thư giãn các cơ gồm: cơ bụng, ngực, đùi và mông.
• Bước 3: sau đó siết chặt các cơ sàn chậu và giữ trong 5 – 10 giây. Động tác này chủ yếu là siết cơ ở phần hậu môn, sao cho hậu môn được nâng lên.
• Bước 4: thư giãn các cơ trong 5 – 10 giây. Lặp lại động tác trên 10 lần mỗi hiệp, nên tập luyện 3 hiệp mỗi ngày.

Ngoài ra, bác sĩ sẽ đưa ra một số lời khuyên thay đổi thói quen giúp cải thiện tình trạng tiểu rắt khi mang thai, bao gồm:

• Ăn uống đủ chất để có đủ dinh dưỡng nuôi thai nhi trong suốt thai kỳ, ăn nhiều rau xanh, trái cây tươi chống táo bón.
• Để tránh tiểu đêm thì mẹ bầu nên hạn chế uống nước trước khi đi ngủ.
• Không uống những loại đồ uống chứa caffeine như trà, cà phê, socola,… trong suốt thai kỳ vì caffeine là 1 chất lợi tiểu, sẽ kích thích việc tiểu rắt.
• Giữ vệ sinh vùng kín để ngăn nhiễm trùng niệu đạo, bàng quang hoặc các bệnh phụ khoa.
• Trong suốt thai kỳ, thai phụ nên ưu tiên mặc đồ lót rộng rãi, thoải mái bằng chất liệu cotton vì an toàn cho vùng kín thai phụ.
• Ghi lại thời gian đi tiểu, lượng nước tiểu và các triệu chứng bất thường để kịp thời thăm khám và điều trị nếu có dấu hiệu của nhiễm trùng tiết niệu.

Trong trường hợp thai phụ bị nhiễm trùng đường tiết niệu, bác sĩ sẽ khuyến khích uống nhiều nước và kê đơn thuốc điều trị để loại nhiễm trùng. Tùy vào mức độ nặng nhẹ của nhiễm trùng và giai đoạn của thai kỳ, bác sĩ sẽ cân nhắc lựa chọn loại kháng sinh phù hợp để đảm bảo việc điều trị không ảnh hưởng đến sức khỏe thai nhi.

Biện pháp ngăn ngừa tiểu rắt khi mang bầu

Không có biện pháp nào giúp ngăn ngừa tiểu rắt khi mang bầu. Tuy nhiên, một số lời khuyên dưới đây có thể giúp giảm số lần tiểu rắt trong ngày:

• Cố gắng tiểu hết trong mỗi lần đi tiểu để làm giảm nhu cầu đi tiểu trong ngày.
• Không uống các loại đồ uống chứa caffeine.
• Không uống nước trước khi đi ngủ để làm giảm tình trạng tiểu đêm.

Câu hỏi liên quan

1. Tiểu rắt khi mang thai có ảnh hưởng thai nhi không?

Tiểu rắt khi mang thai không ảnh hưởng đến thai nhi. Tiểu rắt đơn thuần trong thai kỳ là điều bình thường, tuy nhiên, nếu tiểu rắt kèm các triệu chứng nhiễm trùng tiết niệu thì cần đến gặp bác sĩ để được thăm khám và điều trị kịp thời, tránh để nhiễm trùng ảnh hưởng đến thai nhi.

2. Tiểu rắt khi mang thai tháng cuối có phải dấu hiệu chuyển dạ?

Tiểu rắt khi mang thai tháng cuối có thể là dấu hiệu của chuyển dạ. Điều này xảy ra do em bé quay đầu để chuẩn bị chào đời, chèn ép lên xương chậu, gây áp lực nhiều hơn cho bàng quang. Càng gần đến ngày sinh, có sự gia tăng của hormone Oxytocin gây xuất hiện những cơn gò của tử cung (tử cung co bóp) cũng kéo theo cơ bàng quang tăng co thắt và gây tiểu lắt nhắt.

Như vậy, tiểu rắt còn được biết đến là tiểu lắt nhắt, tiểu thường xuyên là dấu hiệu bình thường của thai kỳ, xảy ra do những thay đổi sinh lý trong cơ thể mẹ bầu. Nhưng đôi khi, tiểu rắt trong thai kỳ đi kèm các triệu chứng như đau buốt, châm chích, nước tiểu có màu đục, màu đỏ,… có thể là dấu hiệu cảnh báo các bệnh nhiễm trùng đường tiết niệu, cần được điều trị kịp thời.

Chăm sóc sức khỏe đường tiết niệu cho mẹ bầu tại Đơn vị Niệu nữ, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, BVĐK Tâm Anh TP.HCM và Đơn vị Tiết niệu, Trung tâm Khám chữa bệnh Tâm Anh Quận 7. Tại đây có đội ngũ bác sĩ giỏi, chuyên về các bệnh đường tiết niệu nữ, thăm khám riêng tư, chẩn đoán đúng và điều trị hiệu quả, hạn chế ảnh hưởng của bệnh đến thai nhi trong suốt quá trình điều trị các bệnh về đường tiết niệu ở phụ nữ mang thai.

Hy vọng với những thông tin bài viết vừa chia sẻ đã giúp bạn hiểu hơn về bệnh tiểu rắt khi mang thai cũng như nguyên nhân, biểu hiện, cách chẩn đoán và điều trị tình trạng này.