Hội chứng tiểu đêm dễ mắc phải ở người trung niên và cao tuổi. Việc phải thức dậy đi tiểu nhiều lần trong 1 đêm ảnh hưởng tiêu cực đến giấc ngủ và sức khỏe của người bệnh. Vậy tiểu đêm nhiều lần có chữa được không? Yếu tố nào ảnh hưởng đến quá trình điều trị? Bài viết này, bác sĩ CKI Phạm Cao Tháp, khoa Tiết niệu, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, BVĐK Tâm Anh TP.HCM sẽ tư vấn giải đáp thắc mắc.
Tiểu đêm nhiều lần xảy ra do các nguyên nhân khác nhau, có thể liên quan đến chức năng hệ tiết niệu, hệ tuần hoàn, rối loạn giấc ngủ, hoặc các bệnh mạn tính. Dưới đây là các lý do phổ biến: (1)
Cơ thể sản xuất nước tiểu nhiều hơn bình thường vào ban đêm, thường chiếm hơn 33% tổng lượng nước tiểu trong ngày. Nguyên nhân chủ yếu gây hội chứng Nocturnal Polyuria được xác định do người bệnh uống nhiều nước, rượu bia, caffeine trước khi đi ngủ khiến cơ thể bị dư thừa chất lỏng.
Riêng đối với người mắc bệnh suy tim, bệnh thận mạn, bệnh gan, người lớn tuổi dễ mắc phù ngoại biên, gây tích tụ chất lỏng ở chân và đi tiểu nhiều hơn cả ngày lẫn đêm. Người lớn tuổi có xu hướng thay đổi nhịp sinh học, dẫn đến sự gia tăng hormone lợi tiểu vào ban đêm, gây tiểu đêm nhiều lần.
Giảm dung tích bàng quang thường liên quan đến quá trình lão hóa tự nhiên ở người già, làm giảm sức chứa của bàng quang và tăng số lần đi tiểu cả ngày lẫn đêm. Bên cạnh lão hóa tự nhiên, các nguyên nhân có thể làm giảm thể tích bàng quang khác bao gồm: nhiễm trùng đường tiết niệu (UTI) gây viêm, kích ứng và đi tiểu liên tục. Bàng quang tăng hoạt (OAB) hoặc phình đại tuyến tiền liệt chèn ép lên niệu đạo, bàng quang khiến bàng quang giảm sức chứa. Sỏi bàng quang cũng đối vai trò là nguyên nhân gây giảm dung tích bàng quang khi làm tắc nghẽn đường tiết niệu.
Chứng ngưng thở khi ngủ (Obstructive Sleep Apnea – OSA), làm thay đổi hormone, gây gián đoạn giấc ngủ và kích thích bàng quang sản xuất nước tiểu nhiều hơn là nguyên nhân gây hội chứng tiểu đêm. Người ngủ không sâu giấc, mất ngủ cũng có xu hướng đi tiểu hơn vào ban đêm do hoạt động của bàng quang tăng lên.
Các bệnh hệ thống, bệnh nền như tiểu đường, suy tim, bệnh thận mạn, huyết áp cao cũng là nguyên nhân gây hội chứng tiểu đêm. Mỗi bệnh hệ thống có cơ chế gây hội chứng tiểu đêm khác nhau, trong đó, tiểu đường làm tăng lượng glucose dư thừa, cơ thể cố gắng làm tăng lượng nước tiểu để đào thải glucose, gây đi tiểu nhiều cả ngày lẫn đêm. Trong khi suy tim khiến lượng máu trở lại tim thấp, gây tụ dịch vào ban ngày và tăng chuyển hóa chất lỏng vào ban đêm, làm tăng sản xuất nước tiểu.
Uống nhiều nước hoặc các đồ uống lợi tiểu (trà, cà phê) vào buổi tối hoặc sử dụng thuốc lợi tiểu, thường dùng để điều trị cao huyết áp hoặc phù,… là nguyên nhân góp phần gây hội chứng tiểu đêm ở nhiều trường hợp.
Bài viết liên quan:
Tiểu đêm nhiều lần có thể điều trị được, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào nguyên nhân cụ thể và độ tuổi của người bệnh. Tiểu đêm không được xem là bệnh mà là 1 triệu chứng liên quan đến nhiều bệnh khác nhau, bao gồm các rối loạn về tiết niệu, nội tiết hoặc tim mạch. Trong một số trường hợp, tiểu đêm có liên quan đến bệnh về đường tiết niệu hoặc các vấn đề sức khỏe khác, bác sĩ có thể cần can thiệp bằng liệu pháp kháng sinh. Nếu có vấn đề tiềm ẩn về bàng quang hoặc tuyến tiền liệt, phẫu thuật điều trị có thể được áp dụng.
Hầu hết các nguyên nhân gây tiểu đêm đều có triển vọng điều trị thành công cao. Tuy nhiên, để kết luận chính xác tiểu đêm nhiều lần có chữa được không cần cân nhắc đến nhiều yếu tố khác nhau. Đặt biệt là độ tuổi của người bệnh. (2)
Hầu hết các trường hợp mắc hội chứng tiểu đêm là người trung niên, trên 40 tuổi và người cao tuổi. Tiểu đêm nhiều lần ở người trung niên có thể được chữa khỏi, trong khi người cao tuổi thì không. Tiểu đêm ở người trung niên, trong độ tuổi 40 – 50 tuổi có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân và là dấu hiệu cảnh báo các vấn đề sức khỏe nguy hiểm như: huyết áp, tim mạch, tiểu đường, viêm đường tiết niệu, sỏi tiết niệu,… cần được chẩn đoán và điều trị càng sớm càng tốt.
Còn tiểu đêm ở người cao tuổi, từ 60 – 70 tuổi trở đi thường không chữa được. Trên thực tế, việc đi tiểu nhiều lần ở người cao tuổi là điều bình thường. Khi bước sang độ tuổi từ 60 tuổi trở đi, các cơ quan trong cơ thể bắt đầu bị lão hóa, trong đó có hệ tiết niệu. Điều này khiến bàng quang giảm sức chứa và những người trong độ tuổi này, bắt đầu đi tiểu nhiều hơn 2 lần mỗi đêm.
Tần suất đi tiểu tăng lên theo tuổi tác, những người trên 80 tuổi có nhu cầu đi tiểu vào ban đêm nhiều hơn vì các cơ quan gần như đã lão hóa hoàn toàn. Điều này làm cho tiểu đêm nhiều lần không chữa được ở người lớn tuổi.
Yếu tố nào ảnh hưởng đến quá trình điều trị tiểu đêm nhiều lần bao gồm:
Hiện nay, điều trị bệnh tiểu đêm tập trung vào việc giảm triệu chứng và xử lý nguyên nhân cơ bản. Các phương pháp phổ biến bao gồm:
Người bệnh cần hạn chế lượng chất lỏng, caffeine và rượu nạp vào cơ thể trước khi đi ngủ để giảm khả năng tạo nước tiểu và giảm nhu cầu đi tiểu vào ban đêm. Rèn luyện thói quen đi ngủ và thức dậy đúng giờ, đồng thời tăng cường các hoạt động thể chất, tập luyện thể dục thường xuyên giúp cải thiện chức năng tuần hoàn và khắc phục hội chứng tiểu đêm hiệu quả.
Khi xác định các bệnh hệ thống, bệnh nền là nguyên nhân gây tiểu đêm nhiều lần, tùy thuộc vào từng bệnh cụ thể, bác sĩ sẽ có phương án điều trị phù hợp để điều trị nguyên nhân hoặc quản lý triệu chứng. Ví dụ, nếu nhiễm trùng đường tiết niệu gây tiểu đêm, bác sĩ có thể kê đơn kháng sinh để loại bỏ nhiễm trùng, giải quyết nguyên nhân gây bệnh. Trường hợp không thể giải quyết nguyên nhân như tiểu đường, suy tim, hoặc hội chứng ngưng thở khi ngủ,… bác sĩ sẽ tập trung điều trị để kiểm soát triệu chứng tiểu đêm.
Trường hợp nguyên nhân gây tiểu đêm nhiều lần do bàng quang tăng hoạt, bác sĩ có thể kê đơn thuốc giảm co thắt bàng quang, thuốc ức chế quá trình sản xuất nước tiểu vào ban đêm để khắc phục triệu chứng.
Xem thêm: 6 loại thuốc trị tiểu đêm hiệu quả an toàn được bác sĩ tin dùng
Trong trường hợp cần thiết, phẫu thuật có thể được sử dụng để giải quyết các nguyên nhân phức tạp, nguy hiểm gây tiểu đêm như sỏi thận, sỏi bàng quang, sỏi niệu quản, phì đại tuyến tiền liệt,…
Ở người cao tuổi, tiểu đêm nhiều lần thường liên quan đến quá trình lão hóa, làm giảm sức chứa của bàng quang. Trong các trường hợp này, điều trị thường không tập trung vào chữa khỏi hoàn toàn mà cải thiện chất lượng cuộc sống thông qua quản lý triệu chứng.
Người bệnh cần lưu ý trong quá trình điều trị tiểu đêm rằng tiểu đêm không phải là 1 bệnh đơn lẻ, hội chứng này có thể là biểu hiện, triệu chứng của các tình trạng sức khỏe khác hoặc đơn thuần chỉ là quá trình lão hóa tự nhiên của cơ thể. Vì vậy, không nhất thiết lúc nào tiểu đêm cũng cần được điều trị hoặc điều trị bằng các phương pháp chuyên sâu. Quan trọng nhất là chẩn đoán để tìm ra nguyên nhân gây hội chứng tiểu đêm và lựa chọn điều trị phù hợp.
Đôi khi điều trị tiểu đêm chỉ dừng lại ở việc thay đổi các thói quen hàng ngày, điều này dễ thực hiện nhưng cần thời gian rất dài, người bệnh cần kiên trì thực hiện, vừa thay đổi thói quen sinh hoạt vừa kết hợp xây dựng các thói quen lành mạnh.
Dưới đây là các hướng dẫn chăm sóc và sinh hoạt tại nhà sau điều trị tiểu đêm:
Điều trị tiểu đêm nhiều lần tại Khoa Tiết niệu, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, BVĐK Tâm Anh và Đơn vị Tiết niệu, Trung tâm Khám chữa bệnh Tâm Anh Quận 7. Đây là 2 địa chỉ chữa tiểu đêm và điều trị các vấn đề về đường tiết niệu uy tín, chất lượng tại TP.HCM, với đội ngũ bác sĩ giỏi, đã từng điều trị thành công nhiều trường hợp mắc hội chứng tiểu đêm do nhiều nguyên nhân khác nhau.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Hy vọng với những thông tin bài viết vừa chia sẻ đã giúp giải đáp thắc mắc về việc tiểu đêm nhiều lần có chữa được không? Yếu tố nào ảnh hưởng đến quá trình điều trị bệnh.
