Trong bối cảnh sởi, quai bị và rubella vẫn đe dọa sức khỏe cộng đồng, vắc xin MMR được đánh giá là một trong những giải pháp giúp thiết lập hàng rào miễn dịch chủ động – đặc hiệu với cả 3 bệnh truyền nhiễm nguy hiểm này, từ đó giảm đáng kể nguy cơ bùng phát dịch và các biến chứng nặng, đặc biệt ở trẻ em và phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ.
Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi BS Hoa Tuấn Ngọc – Quản lý Y khoa khu vực 1 Đông Nam Bộ, Hệ thống Trung tâm tiêm chủng VNVC
Vắc xin MMR là vắc xin phối hợp 3 trong 1, phòng ngừa đồng thời cả 3 bệnh truyền nhiễm nguy hiểm: sởi, quai bị và rubella. Trong đó:
MMR là vắc xin sống giảm độc lực, sử dụng virus còn sống nhưng không còn khả năng gây bệnh, vẫn đảm bảo khả năng kích thích hệ miễn dịch sản sinh kháng thể đặc hiệu, chủ động với virus sởi, quai bị và rubella. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Hoa Kỳ đều khuyến cáo tiêm chủng vắc xin MMR nhằm kiểm soát và loại trừ các bệnh trên.
Vắc xin MMR được nghiên cứu, phát triển và sản xuất bởi Serum Institute of India Pvt. Ltd., có trụ sở tại Pune, Ấn Độ, với hơn 50 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực sản xuất vắc xin phòng bệnh truyền nhiễm, đạt chuẩn tiền thẩm định của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).
Vắc xin MMR của Serum Institute là vắc xin sống giảm độc lực, được sản xuất theo quy trình công nghệ hiện đại, đảm bảo nghiêm ngặt các tiêu chuẩn về an toàn, chất lượng và hiệu quả. Vắc xin đã được cấp phép lưu hành tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam và được sử dụng rộng rãi trong các chương trình tiêm chủng mở rộng cũng như dịch vụ tiêm chủng theo yêu cầu.
Vắc xin MMR hoạt động dựa trên nguyên tắc “huấn luyện” hệ miễn dịch bằng các virus sống đã được giảm độc lực, không còn khả năng gây bệnh nhưng vẫn đảm bảo khả năng phản ứng với hệ miễn dịch.
Sau tiêm, virus nhân lên giới hạn, kích hoạt hàng rào miễn dịch tự nhiên rồi dẫn truyền tín hiệu đến hạch lympho, nơi tế bào miễn dịch Lympho T và B được kích hoạt. Kết quả, cơ thể tạo ra kháng thể trung hòa để ngăn virus xâm nhập, đồng thời hình thành tế bào T và B nhớ (trí nhớ miễn dịch) giúp phản ứng nhanh và mạnh khi gặp mầm bệnh thật.
Nhờ cơ chế phối hợp giữa miễn dịch dịch thể (kháng thể IgG) và miễn dịch tế bào, MMR không chỉ bảo vệ cá nhân khỏi bệnh sởi, quai bị, rubella mà còn góp phần “cắt đứt” đường lây trong cộng đồng.
Vắc xin MMR được khuyến cáo tiêm cho trẻ em từ 12 tháng tuổi đến 10 tuổi nhằm tạo miễn dịch chủ động phòng ngừa cả 3 bệnh truyền nhiễm nguy hiểm là sởi, quai bị và rubella. Đây là giai đoạn hệ miễn dịch của trẻ đã đủ phát triển để đáp ứng hiệu quả với vắc xin sống giảm độc lực, đồng thời cũng là thời điểm trẻ bắt đầu tiếp xúc nhiều với cộng đồng, làm tăng nguy cơ lây nhiễm các bệnh này nếu chưa được bảo vệ.
Việc tiêm vắc xin MMR không chỉ giúp ngăn ngừa các biến chứng nặng nề như viêm não (sởi), viêm tinh hoàn (quai bị), dị tật bẩm sinh (rubella ở phụ nữ mang thai) mà còn góp phần tạo miễn dịch cộng đồng, giảm thiểu sự lây lan trong xã hội.
Các trường hợp chống chỉ định tiêm vắc xin MMR bao gồm:
Khi sử dụng vắc xin MMR, cần đặc biệt thận trọng ở một số nhóm đối tượng có nguy cơ đáp ứng miễn dịch không đầy đủ hoặc dễ gặp tác dụng phụ hơn bình thường. Theo khuyến cáo chuyên môn, những người đang điều trị bằng corticosteroids, thuốc ức chế miễn dịch hoặc đang xạ trị có thể không đạt được mức miễn dịch tối ưu sau tiêm chủng, do hệ miễn dịch bị ức chế.
Ngoài ra, người đang sử dụng gamma globulin hoặc vừa trải qua truyền máu cũng cần cân nhắc việc tiêm vắc xin MMR, vì các kháng thể thụ động từ các sản phẩm này có thể làm giảm hiệu quả của vắc xin sống giảm độc lực như MMR.
Một điểm lưu ý khác là vắc xin MMR có thể còn vết của neomycin, một loại kháng sinh. Do đó, cần thận trọng với những người có tiền sử dị ứng với neomycin, ngay cả khi không biểu hiện quá mẫn rõ rệt.
Việc đánh giá kỹ lưỡng tình trạng sức khỏe trước tiêm là rất quan trọng để đảm bảo an toàn và hiệu quả của vắc xin, đặc biệt ở những người có bệnh nền hoặc đang điều trị các bệnh lý cần dùng thuốc ảnh hưởng đến hệ miễn dịch.
Vắc xin MMR là vắc xin virus sống giảm độc lực, do đó yêu cầu điều kiện bảo quản nghiêm ngặt nhằm duy trì hiệu lực và tính an toàn của vắc xin khi sử dụng.
Vắc xin MMR được chỉ định tiêm dưới da, thường tại vùng mặt ngoài cánh tay (phía trên, gần vai). Đây là vị trí tối ưu giúp vắc xin hấp thu hiệu quả, đồng thời giảm thiểu nguy cơ biến chứng hoặc phản ứng phụ nghiêm trọng so với các đường tiêm khác.
Tuyệt đối không được tiêm vắc xin MMR vào tĩnh mạch. Việc tiêm sai đường có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, bao gồm sốc phản vệ hoặc phản ứng toàn thân nặng do thuốc không được hấp thu qua mô dưới da mà đi thẳng vào tuần hoàn máu.
Ngoài ra, vắc xin MMR cũng không được tiêm bắp, trừ khi có chỉ định đặc biệt từ bác sĩ. Tiêm không đúng kỹ thuật có thể làm giảm hiệu lực sinh miễn dịch của vắc xin, thậm chí làm sai lệch đánh giá phản ứng sau tiêm chủng.
Theo khuyến cáo từ Ủy ban Tư vấn về Thực hành Tiêm chủng (ACIP), vắc xin MMR phòng ba bệnh sởi, quai bị, rubella cần được tiêm đủ 2 mũi để tạo miễn dịch bền vững và hiệu quả lâu dài:
Việc tuân thủ đúng lịch tiêm 2 mũi vắc xin MMR là cần thiết để phòng ngừa hiệu quả các dịch bệnh truyền nhiễm có khả năng lây lan nhanh và gây biến chứng nghiêm trọng. Không nên trì hoãn hoặc bỏ qua bất kỳ mũi nào trong phác đồ.
Vắc xin MMR thường được chỉ định tiêm cho trẻ khi hệ miễn dịch bắt đầu hoạt động chủ động hoặc trong các chương trình tiêm nhắc. Đây là vắc xin có thể kết hợp linh hoạt với nhiều loại khác, nhưng cần tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc về khoảng cách tiêm để tránh can thiệp miễn dịch, làm giảm hiệu quả bảo vệ.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Hoa Kỳ, vắc xin MMR có thể tiêm với hầu hết các loại vắc xin sống giảm độc lực, ngoại trừ vắc xin phòng sốt vàng. Nếu không được tiêm cùng buổi, phải giãn cách tối thiểu 4 tuần. Quy tắc tương tự cũng áp dụng khi phối hợp với vắc xin thủy đậu. Trong khi đó, khi kết hợp với các vắc xin bất hoạt (như bạch hầu – ho gà – uốn ván, phế cầu, Hib, viêm gan B), không yêu cầu khoảng cách giữa các mũi tiêm. (1)
| Loại vắc xin phối hợp | Nguyên tắc khi tiêm cùng ngày | Nguyên tắc khi KHÔNG tiêm cùng ngày |
| Vắc xin sống giảm độc lực | Có thể tiêm cùng buổi (trừ sốt vàng) | Nếu không cùng ngày: giãn cách tối thiểu 4 tuần |
| Vắc xin bất hoạt | Có thể tiêm cùng ngày | Không yêu cầu giãn cách giữa các mũi |
LƯU Ý: Mọi quyết định tiêm phối hợp cũng như khoảng cách giữa các liều vắc xin cần được chỉ định bởi các bác sĩ sau khi thực hiện khám sàng lọc theo quy trình được quy định bởi Bộ Y tế.
Sau khi tiêm đủ 2 liều, khoảng 99% người được tiêm có miễn dịch với sởi và rubella, khoảng 88% có miễn dịch với quai bị. Miễn dịch bắt đầu hình thành sau khoảng 2 tuần kể từ thời điểm tiêm chủng với khả năng bảo vệ kéo dài.
Ngay cả trong trường hợp hiếm gặp khi người đã tiêm vẫn mắc quai bị, nguy cơ gặp biến chứng nghiêm trọng hoặc phải nhập viện điều trị cũng giảm đáng kể so với người chưa tiêm chủng.
Giống như các loại vắc xin khác, vắc xin MMR (sởi – quai bị – rubella) có thể gây ra một số phản ứng sau tiêm. Đa phần các phản ứng này đều nhẹ, tạm thời và là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang đáp ứng miễn dịch:
Trước và sau khi tiêm MMR, cần chuẩn bị và theo dõi khoa học để tối ưu hiệu quả tiêm ngừa và đảm bảo an toàn tối đa. Nắm rõ các lưu ý sàng lọc, chống chỉ định và dấu hiệu cần xử trí kịp thời giúp cha mẹ và người được tiêm tự tin hơn, giảm rủi ro và bảo vệ cộng đồng, cụ thể:
Trước khi tiêm vắc xin MMR, Khách hàng sẽ được bác sĩ chuyên khoa thăm khám sàng lọc để đánh giá tình trạng sức khỏe tổng quát, đồng thời xác định các chỉ định và chống chỉ định tiêm chủng nhằm đảm bảo an toàn.
Đối với trẻ em: Bố mẹ hoặc người giám hộ trẻ cần cung cấp đầy đủ các thông tin liên quan đến sức khỏe và lịch sử tiêm chủng của trẻ, bao gồm:
Đối với người lớn: Cần thông tin rõ ràng về tiền sử bệnh lý, tình trạng sức khỏe hiện tại, các loại thuốc hoặc liệu pháp đang sử dụng gần đây và các phản ứng bất thường từng gặp với vắc xin hoặc chất gây dị ứng.
Đối với phụ nữ: Ngoài các yếu tố trên, cần chủ động trao đổi với bác sĩ về tình trạng mang thai, đang cho con bú hoặc dự định mang thai trong thời gian tới để được tư vấn lịch tiêm phù hợp.
Sau khi tiêm vắc xin MMR, Khách hàng cần lưu lại trung tâm ít nhất 30 phút để được nhân viên y tế theo dõi, đánh giá phản ứng sau tiêm và kiểm tra vị trí tiêm. Trước khi rời khỏi trung tâm, Khách hàng sẽ được hướng dẫn chi tiết cách theo dõi sức khỏe tại nhà trong vòng 24 – 48 giờ tiếp theo, bao gồm nhận biết các dấu hiệu bất thường và xử trí phù hợp nếu cần.
Trung tâm tiêm chủng tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh là địa chỉ cung cấp đa dạng vắc xin dành cho mọi nhóm tuổi, từ trẻ sơ sinh đến người cao tuổi, bao gồm vắc xin MMR phòng sởi, quai bị rubella. Tất cả vắc xin được nhập khẩu chính hãng từ các tập đoàn sản xuất vắc xin uy tín trên thế giới, đảm bảo chất lượng và độ an toàn cao.
Tại Bệnh viện Tâm Anh, Khách hàng được bác sĩ kiểm tra sức khỏe, đánh giá tiền sử bệnh và tư vấn lựa chọn vắc xin phù hợp và lộ trình tiêm chủng khoa học dựa trên độ tuổi, giới tính, tiền sự bệnh lý, lịch sử tiêm ngừa, nhu cầu miễn dịch cũng như tình hình dịch tễ tại địa phương.
Trung tâm xây dựng hệ thống các gói tiêm chủng khoa học, đáp ứng nhu cầu của từng nhóm đối tượng như phụ nữ chuẩn bị mang thai, thai phụ, trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ, người trưởng thành và người lớn tuổi. Với trẻ sinh tại bệnh viện, các gói vắc xin cơ bản được triển khai ngay từ những ngày đầu đời, giúp bố mẹ an tâm tuân thủ đúng lịch tiêm.
Song song đó, Khách hàng có thể lựa chọn tiêm chủng tại VNVC – Hệ thống hàng trăm trung tâm tiêm chủng vắc xin An toàn, Uy tín, Chất lượng hàng đầu Việt Nam, cung ứng đầy đủ các loại vắc xin quan trọng, vắc xin mới, thế hệ mới với số lượng lớn cho hàng chục triệu trẻ em và người lớn cả nước.
100% vắc xin tại VNVC được nhập khẩu chính hãng, bảo quản trong hệ thống dây chuyền lạnh đạt chuẩn GSP tiêu chuẩn quốc tế, quy trình tiêm chủng an toàn toàn diện, dịch vụ Khách hàng tận tâm – thân thiện – chuyên nghiệp cùng mức giá hợp lý, nhiều chương trình ưu đãi cùng hệ thống đặt lịch và nhắc lịch tiện lợi giúp VNVC trở thành điểm đến hàng đầu của hàng triệu gia đình Việt Nam.
Vắc xin MMR phòng 3 bệnh truyền nhiễm nguy hiểm gồm sởi, quai bị và rubella hiện có mức giá khoảng 300.000 đồng/mũi. Đây là một trong những loại vắc xin kết hợp phổ biến, có hiệu quả cao và được đưa vào lịch tiêm chủng mở rộng tại nhiều quốc gia phát triển.
Tại các hệ thống tiêm chủng lớn như VNVC hay Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, vắc xin MMR được cung ứng đầy đủ, bảo quản nghiêm ngặt và triển khai tiêm chủng theo quy trình chuẩn Bộ Y tế. Người dân có thể tiếp cận các hình thức hỗ trợ tài chính linh hoạt, bao gồm cả chương trình tiêm trước trả sau không lãi suất, giúp chủ động bảo vệ sức khỏe cho trẻ mà không quá lo ngại về chi phí.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Vắc xin MMR giúp tạo miễn dịch chủ động với cả 3 bệnh truyền nhiễm nguy hiểm gồm sởi, quai bị và rubella. Với tính an toàn và hiệu lực cao đã được kiểm chứng, vắc xin MMR đóng vai trò thiết yếu trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là trẻ nhỏ. Việc tuân thủ lịch tiêm chủng vắc xin MMR không chỉ góp phần giảm thiểu nguy cơ lây lan mà còn ngăn ngừa các biến chứng nặng nề có thể xảy ra.
