Không giống như việc nhịn ăn trước 8 tiếng khi thực hiện một số xét nghiệm, việc nhịn ăn trước khi tiêm vắc xin là không cần thiết, không được khuyến cáo và có thể gây một số ảnh hưởng bất lợi cho cơ thể như mệt mỏi, chóng mặt, ngất xỉu… ảnh hưởng đến quá trình tiêm phòng. Vậy, trước khi tiêm vắc xin nên ăn gì?
Bài viết được tham vấn Y khoa bởi BS Phạm Hồng Thuyết – Quản lý Y khoa vùng 1 Mekong, Hệ thống Trung tâm tiêm chủng VNVC.
Trước khi tiêm chủng bất kỳ loại vắc xin nào, người dân không cần thiết phải nhịn ăn. Ngay cả với những trường hợp tiêm vắc xin phòng viêm gan B, phải xét nghiệm kháng thể và kháng nguyên virus viêm gan B trong máu cũng không cần nhịn ăn.
Việc nhịn ăn trước tiêm chủng có thể làm giảm lượng đường trong máu, khiến cơ thể mệt mỏi, giảm khả năng chịu đau khi tiêm vắc xin. Nếu lượng đường trong máy quá thấp có thể khiến người được tiêm chóng mặt, ngất do hạ đường huyết sau khi tiêm, gây khó khăn cho việc theo dõi và xử trí các phản ứng sau tiêm.
Ngoài ra, người được tiêm chủng cần lưu ý không nên ăn quá no, đồng thời ngủ đủ giấc vào đêm trước khi tiêm ngừa, vận động nhẹ trước và sau tiêm, ăn đủ chất dinh dưỡng để đảm bảo hệ miễn dịch hoạt động ổn định và sinh miễn dịch tốt.
Nước chiếm 50 – 70% trọng lượng và liên quan đến nhiều chức năng của cơ thể. Theo Viện Hàn lâm Khoa học, Kỹ thuật và Y học Quốc gia Mỹ, trung bình phụ nữ cần 2,7 lít nước mỗi ngày, nam giới cần 3,7 lít. (1)
Cung cấp đủ nước sẽ giúp máu lưu thông tốt, cung cấp oxy đến các tế bào và loại bỏ độc tốt giúp hệ miễn dịch hoạt động tốt hơn. Ngoài ra uống đủ nước còn hạn chế được cảm giác buồn nôn và giảm triệu chứng sốt. Đối tượng tiêm chủng không nhất thiết phải uống nước lọc, mà còn có thể thay thế bằng các loại nước trái cây bổ dưỡng, tránh các loại nước có cồn và cafein.
Trước khi tiêm vắc xin nên ăn gì? Trước khi tiêm, đối tượng tiêm phòng chỉ nên ăn nhẹ, không nên ăn quá no, ăn các loại thức ăn khó tiêu chứa nhiều dầu mỡ vì có thể dẫn đến đầy bụng. Ngoài ra, thức ăn nhanh, đồ chiên, nướng còn chứa nhiều chất béo bão hòa làm tăng phản ứng viêm cho cơ thể. Cơ thể lúc này phải dồn năng lượng nhằm chuyển hóa thức ăn, không ở trạng thái tốt nhất để đáp ứng miễn dịch khi tiêm vắc xin.
Trước khi tiêm vắc xin, nên ăn nhẹ các loại thức ăn mềm, dễ tiêu hóa để cơ thể hấp thụ đầy đủ dinh dưỡng. Ngoài ra, các loại thức ăn mềm, dễ tiêu như súp gà, cháo thịt bằm với đậu xanh còn phù hợp ăn sau tiêm chủng nếu bạn cảm thấy buồn nôn hoặc chán ăn.
Ăn gì trước khi tiêm vắc xin? Ăn, uống đầy đủ chất dinh dưỡng trước khi tiêm vắc xin duy trì trạng thái cân bằng năng lượng cho cơ thể, đồng thời hỗ trợ hệ thống miễn dịch hoạt động hiệu quả hơn. Ăn uống đủ chất dinh dưỡng giúp cơ thể phản ứng tốt hơn, giảm nguy cơ gặp phản ứng phụ thông thường.
Mặt khác, ăn uống đầy đủ trước tiêm chủng còn có thể giúp người đi tiêm cảm thấy thoải mái hơn, giảm lo lắng. Khi không phải phân tâm suy nghĩ về việc đói, mệt, người được tiêm sẽ chủ động hơn trong việc lắng nghe các hướng dẫn, tuân thủ chỉ định tiêm phòng từ bác sĩ.
Cụ thể, trước khi tiêm chủng, đối tượng tiêm cần ăn đủ các nhóm chất thịt, cá, trứng, sữa, các loại ngũ cốc nguyên hạt, thực phẩm giàu chất xơ như rau xanh và trái cây tươi.
Protein giữ một vai trò quan trọng trong xây dựng và sửa chữa các tế bào, trong đó bao gồm cả các tế bào miễn dịch có công dụng tạo kháng thể và hỗ trợ chống lại bệnh tật.
Protein có nhiều trong thịt, cá, trứng, sữa. Trong đó, trứng là nguồn cung cấp protein dồi dào, sau đó đến cá và thịt gà. Trong trứng có chứa các axit amin giúp tăng cường khả năng miễn dịch.
Cá là loại thực phẩm giàu dinh dưỡng, mềm, dễ tiêu hóa. Trong cá có lượng protein cao giúp phục hồi cơ thể. Ngoài ra, cá cũng chứa nhiều vitamin, khoáng chất, trong đó bao gồm vitamin D – một dưỡng chất thiết yếu cho hoạt động của hệ miễn dịch, giúp thúc đẩy phản ứng miễn dịch bằng việc tăng cường chức năng của tế bào, gồm tế bào T và đại thực bào, bảo vệ cơ thể chống lại mầm bệnh.
Gà là loại thực phẩm giàu protein. Súp gà có đặc tính kháng viêm, thích hợp cho người đái tháo đường và cao huyết áp. Không chỉ trước tiêm, sau tiêm cũng có thể ăn thịt gà từ 2 – 3 lần trong 1 tuần.
Cơ thể con người không có khả năng tự tổng hợp vitamin C, do đó phải tổng hợp từ thức ăn đưa vào cơ thể. Vitamin C (hay axit ascorbic) tham gia vào tất cả các phản ứng trao đổi chất của cơ thể, có công dụng chống oxy hóa, kiểm soát huyết áp, kháng viêm và tái tạo collagen. Tác dụng chống oxy hóa của vitamin C rất mạnh, giúp hỗ trợ hệ thống miễn dịch công kích mầm bệnh.
Ngoài ra, vitamin C còn tăng cường sản xuất bạch cầu, hay còn được gọi là lympho và thực bào giúp cơ thể khỏi nhiễm trùng. Vitamin C giúp bạch cầu hoạt động hiệu quả, bảo vệ chúng khỏi hư hại bởi các phân tử có hại.
Một số thực phẩm giàu vitamin C có thể kể đến hư: bông cải xanh, cam, bưởi, ớt xanh, ớt đỏ ngọt, quả kiwi, nước ép cà chua…
Trước khi tiêm vắc xin nên ăn gì? Chất chống oxy hóa là các hợp chất có công dụng chống lại gốc tự do trong cơ thể, bảo vệ tế bào khỏi bị hư hại. Các gốc tự do nồng độ cao có khả năng làm biến đổi tế bào, liên quan đến các bệnh mạn tính như tiểu đường, tim mạch, ung thư. Một số chất chống oxy hóa hiệu quả có thể kể đến như vitamin E, A, C… Trong đó:
Cơ thể con người có hệ thống phòng thủ chống oxy hóa riêng nhằm thực hiện chức năng kiểm soát các gốc tự do. Tuy nhiên, chất chống oxy hóa cũng được tìm thấy trong thực phẩm, đặc biệt là rau, trái cây và một số loại thực phẩm khác.
Trước khi tiêm vắc xin kiêng ăn gì? Rượu, bia là loại thức uống cần kiêng trước và cả sau khi tiêm vắc xin. Bởi bia rượu có thể khiến cơ thể mất nước, giảm khả năng chống nhiễm trùng của cơ thể. Mặt khác, bia rượu có khả năng gây khó khăn cho việc phân biệt giữa phản ứng sau tiêm vắc xin và tác dụng của bia rượu. Tiêm vắc xin nên kiêng sử dụng rượu bia trong vòng 72 giờ (3 ngày).
Thay vì sử dụng bia, rượu, nên uống nhiều nước hơn. Nước lọc, nước ép trái cây, trà, hoặc các chất lỏng khác không quá nhiều đường. Trong đó, các loại nước trái cây vừa cung cấp dinh dưỡng, vừa bổ sung đầy đủ lượng nước cho cơ thể.
Caffeine có trong cà phê, trà hay nước tăng lực là một chất có khả năng ức chế adenosine, chất dẫn truyền thần kinh gây buồn ngủ, từ đó, giúp người sử dụng tỉnh táo, tập trung.
Tuy nhiên, những đối tượng có ý định đi tiêm phòng không nên uống nhiều thực phẩm chứa caffeine vì có thể làm tăng nhịp tim, huyết áp, rối loạn nhịp tim. Tác dụng phụ này có thể làm ảnh hưởng đến kết quả khám sàng lọc và chỉ định tiêm phòng của bác sĩ.
Ngoài ra, caffeine có thể làm ức chế hoạt động của hệ miễn dịch, khiến cơ thể khó sản sinh các kháng thể chống lại mầm bệnh. Nên, tốt nhất khi có kế hoạch tiêm phòng, bạn nên tránh uống các thức uống có caffeine trong vòng 24 – 48 giờ.
Chất béo bão hòa (hay saturated fat) thường được tìm thấy trong các thực phẩm chứa mỡ động vật như thịt gia súc, gia cầm, bơ, các sản phẩm từ sữa động vật. Chất béo bão hòa sẽ tốt cho sức khỏe nếu được tiêu thụ ở một lượng vừa phải. Ngược lại, sẽ trở thành chất béo xấu nếu tiêu thụ quá mức.
Nếu có ý định tiêm phòng, bạn nên kiểm soát tốt lượng chất béo bão hòa dung nạp cơ thể, vì chúng có thể làm tăng phản ứng viêm cho cơ thể. Ngoài ra, việc tiêu thụ nhiều chất béo bão hòa còn gây gánh nặng lên hệ tiêu hóa của người hấp thụ. Trong khi một số phản ứng sau tiêm có thể gặp cũng có liên quan đến hệ tiêu hóa.
Dị ứng thực phẩm xảy ra khi hệ thống miễn dịch của cơ thể phản ứng nhầm với một loại thực phẩm nào đó, coi cúng như một chất lạ nguy hiểm. Dị ứng thực phẩm có thể có một số dấu hiệu điển hình như phát ban, ngứa. Do sau khi hệ thống miễn dịch phản ứng với chất gây dị ứng, sẽ giải phóng histamin gây ngứa. Tuy nhiên các phản ứng do dị ứng thường dễ bị nhầm lẫn với một số phản ứng sau tiêm vắc xin, khiến việc xử trí trở nên khó khăn hơn.
Do đó, tốt nhất trước khi tiêm bất kỳ loại vắc xin nào, bạn nên tránh các loại thực phẩm có khả năng gây dị ứng như: đậu phộng, sữa bò, lúa mì, hải sản, một số loại gia vị…
Đường cung cấp vitamin, muối vô cơ, sắt, acid hữu cơ… có vai trò chuyển hóa và cung cấp năng lượng cho cơ thể. Tuy nhiên, khi cơ thể dung nạp quá nhiều đường có thể cản trở chức năng miễn dịch. Một số nghiên cứu trên động vật cho thấy, đường ảnh hưởng không tốt đến khả năng đề kháng của cơ thể, tăng nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng do hệ thống miễn dịch suy giảm.
Ngoài ra, những công trình nghiên cứu trên quy mô lớn cũng cho thấy càng ăn nhiều đường, càng tăng nguy cơ béo phì và phát triển bệnh tiểu đường, bệnh tim và còn có thể liên quan đến nhiều loại ung thư. Người ăn nhiều đường có nguy cơ cao mắc bệnh tim mạch, đột quỵ, động mạch vành, tăng nhịp tim và huyết áp khiến dễ bị nhầm với các phản ứng sau tiêm.
Trước khi tiêm vắc xin, bạn nên ăn đầy đủ dinh dưỡng, nhưng không nên ăn quá no, đồng thời cần lưu ý một số thói quen để buổi tiêm chủng diễn ra thuận lợi và hiệu quả như: ngủ đủ giấc vào đêm hôm trước, vận động nhẹ trước và sau khi tiêm, ăn đủ các nhóm chất… Ngoài ra, trước tiêm chủng, bạn cần khám sàng lọc trước tiêm để bác sĩ phát hiện bất thường cần lưu ý, từ đó chỉ định tiêm hoặc uống vắc xin phù hợp.
Trong buổi khám sàng lọc, bạn cần thông báo cho bác sĩ các vấn đề sức khỏe của bản thân, bao gồm: tiền sử bệnh, tiền sử dị ứng, các loại thuốc, liệu pháp điều trị đang dùng, tiền sử tiêm chủng và phản ứng cơ thể ở những lần tiêm trước và các thông tin liên quan.
Dựa vào thông tin bạn cung cấp và kết quả khám sàng lọc, bác sĩ sẽ lựa chọn các loại vắc xin phù hợp với tình trạng sức khỏe, nhu cầu và điều kiện của mỗi người. Ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản cần thông báo cho bác sĩ về việc bản thân có đang mang thai hay không, để được tư vấn vắc xin phù hợp.
Trước khi tiêm vắc xin nên ăn đầy đủ dinh dưỡng, chú trọng các loại thực phẩm giàu protein, vitamin C, chất chống oxy hóa; kiêng sử dụng rượu, bia, caffeine, chất bão hòa hay những loại thực phẩm có nguy cơ gây dị ứng. Tại Hệ thống Trung tâm tiêm chủng VNVC, Khách hàng sẽ được bác sĩ giàu kinh nghiệm khám sàng lọc miễn phí trước tiêm và chỉ định tiêm chủng phù hợp. Quy trình tiêm chủng an toàn, được điều dưỡng tay nghề cao, có chứng chỉ an toàn tiêm chủng thực hiện. Vắc xin nhập khẩu chính hãng, đảm bảo nguồn gốc, an toàn.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Thắc mắc “trước khi tiêm vắc xin nên ăn gì” đã được giải đáp. Theo khuyến cáo của Bộ Y tế, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Hoa Kỳ và các chuyên gia dinh dưỡng, trước và sau tiêm vắc xin người dân cần đảm bảo chế độ dinh dưỡng cân đối, giàu năng lượng để hỗ trợ tốt cho hệ miễn dịch, nên ăn các loại thực phẩm giàu dinh dưỡng và kháng viêm, giữ cho cơ thể đủ nước. Hãy chia sẻ bài viết này để lan tỏa kiến thức về tiêm chủng, hoặc đặt câu hỏi trực tiếp cho bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh để được tư vấn giải đáp chi tiết.
