Pneumovax 23 và Prevenar 13 đều là hai loại vắc xin quan trọng trong việc phòng ngừa các bệnh phế cầu xâm lấn và không xâm lấn nguy hiểm như viêm phổi, viêm màng não, nhiễm trùng huyết, viêm tai giữa, viêm xoang… Các chuyên gia khuyến cáo trẻ em và người lớn cần tiêm đầy đủ các loại vắc xin phế cầu theo một lộ trình tiêm chủng khoa học để đảm bảo hiệu quả phòng ngừa và phạm vi bảo vệ tối ưu khỏi các chủng phế cầu nguy hiểm và phổ biến hàng đầu hiện nay.
Bài viết có sự tư vấn y khoa của BS Huỳnh Trần An Khương – Quản lý Y khoa vùng 2 Hồ Chí MInh, Hệ thống Trung tâm tiêm chủng VNVC
Phế cầu khuẩn (Streptococcus pneumoniae) là loại vi khuẩn nguy hiểm có thể gây ra nhiều bệnh nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng con người như viêm phổi, viêm màng não, nhiễm trùng máu, viêm tai giữa… Vắc xin phế cầu có tác dụng phòng ngừa hiệu quả, giúp bảo vệ cơ thể khỏi các bệnh do phế cầu khuẩn gây ra. Hiện nay, Pneumovax 23 và Prevenar 13 là hai loại vắc xin phế cầu được nhiều người tin dùng và lựa chọn để phòng ngừa các bệnh do phế cầu khuẩn gây ra.
Pneumovax 23, hay còn được biết đến với tên gọi vắc xin Polysaccharide phế cầu 23-valent, là vắc xin do công ty dược phẩm đa quốc gia hàng đầu tại Mỹ – Merck Sharp & Dohme (MSD) nghiên cứu và sản xuất. Vắc xin được phát triển để phòng ngừa các bệnh nhiễm trùng nghiêm trọng do vi khuẩn phế cầu (Streptococcus pneumoniae), bao gồm viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết và nhiều bệnh khác gây ra bởi 23 chủng phế cầu.
Vắc xin Pneumovax 23 được khuyến cáo tiêm cho trẻ em từ 2 tuổi, thanh thiếu niên và người lớn. Khi được tiêm vào cơ thể, các polysaccharide trong vắc xin sẽ kích thích hệ miễn dịch sản xuất kháng thể đặc hiệu, giúp cơ thể nhận diện và tiêu diệt vi khuẩn phế cầu khi chúng xâm nhập, từ đó bảo vệ cơ thể khỏi các bệnh lý nguy hiểm do vi khuẩn này gây ra.
Vắc xin Pneumovax 23 có hiệu quả cao đến 86% trong việc phòng ngừa các bệnh lý do phế cầu khuẩn, đặc biệt là đối với người cao tuổi và những người có bệnh nền. Nghiên cứu cho thấy, vắc xin có thể giảm tỷ lệ mắc bệnh do phế cầu khuẩn xâm lấn và viêm phổi ở mức từ 57 – 85%, tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe của từng người. Cụ thể, vắc xin giúp giảm nguy cơ mắc bệnh phế cầu đến 65% ở những người mắc bệnh phổi mạn tính, 73% ở những người có bệnh mạch vành, 77% ở những người đã cắt lách, và 84% ở những người mắc bệnh đái tháo đường.
Vắc xin Prevenar 13 được nghiên cứu và phát triển bởi Pfizer, một tập đoàn dược phẩm hàng đầu thế giới và được sản xuất tại Bỉ. Prevenar 13 giúp phòng ngừa các bệnh nguy hiểm do 13 tuýp phế cầu 1, 3, 4, 5, 6A, 6B, 7F, 9V, 14, 18C, 19A, 19F và 23F gây ra, như viêm phổi, viêm tai giữa cấp, viêm màng não, viêm mũi họng và nhiễm trùng huyết ở cả trẻ em và người lớn.
Khi tiêm vào cơ thể, vắc xin kích hoạt hệ miễn dịch nhận diện và chống lại các kháng nguyên của phế cầu khuẩn. Hệ miễn dịch sẽ tạo ra các tế bào miễn dịch “sát thủ” để tiêu diệt và ngăn chặn sự xâm nhập của các tác nhân gây hại này.
Vắc xin Prevenar 13 được khuyến cáo sử dụng cho trẻ em từ 6 tuần tuổi trở lên và người lớn, giúp bảo vệ cơ thể khỏi các bệnh lý nghiêm trọng do phế cầu khuẩn gây ra. Được sử dụng rộng rãi tại hơn 100 quốc gia, Prevenar 13 đã chứng minh hiệu quả bảo vệ lên tới 97% và được đánh giá cao về tính an toàn, mang lại sự bảo vệ toàn diện cho sức khỏe cộng đồng.
Mặc dù đều có công dụng phòng ngừa các bệnh do phế cầu khuẩn gây ra nhưng vắc xin Pneumovax 23 và Prevenar 13 lại có những điểm khác nhau về hiệu quả phòng bệnh, số tuýp huyết thanh, đối tượng sử dụng, lịch tiêm… Cụ thể:
| Tiêu chí | Vắc xin Pneumovax 23 | Vắc xin Prevenar 13 |
| Hãng sản xuất | Được nghiên cứu và sản xuất bởi công ty dược phẩm đa quốc gia hàng đầu tại Mỹ – Merck Sharp & Dohme (MSD). | Được nghiên cứu và sản xuất bởi tập đoàn hàng đầu thế giới về dược phẩm và chế phẩm sinh học – Pfizer (Mỹ). |
| Công nghệ sản xuất | Vắc xin polysaccharide. (1) | Vắc xin cộng hợp. |
| Hiệu quả phòng bệnh | Vắc xin phế cầu 23 giúp phòng các bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn phế cầu xâm lấn (IDP)gây ra như viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết (nhiễm trùng máu)… | Vắc xin phế cầu 13 giúp phòng các bệnh viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết (nhiễm trùng máu), viêm tai giữa cấp tính,… do phế cầu khuẩn gây ra. |
| Các tuýp phế cầu khuẩn có thể phòng | Phòng 23 chủng phế cầu khuẩn tuýp: 1, 2, 3, 4, 5, 6B, 7F, 8, 9N, 9V, 10A, 11A, 12F, 14, 15B, 17F, 18C, 19F, 19A, 20, 22F, 23F, 33F. | Phòng 13 chủng phế cầu khuẩn tuýp: 1, 3, 4, 5, 6A, 6B, 7F, 9V, 14, 18C, 19A, 19F và 23F. |
| Đối tượng tiêm | Trẻ em từ 2 tuổi trở lên, thanh thiếu niên và người lớn. | Trẻ từ 6 tuần tuổi trở lên và người lớn. |
| Số mũi tiêm | 1 mũi cơ bản
Mũi tiêm nhắc ≥ 65 tuổi, cách mũi cơ bản tối thiểu 5 năm. Đối tượng nguy cơ mắc bệnh lý IPD: tiêm nhắc lại sau 5 năm. |
1 – 4 mũi tùy vào từng độ tuổi. |
| Tác dụng phụ |
Các tác dụng phụ này thường ở mức độ nhẹ và sẽ tự khỏi sau khoảng 1 – 2 ngày mà không cần can thiệp y tế đặc biệt. |
Các tác dụng phụ này thường ở mức độ nhẹ và sẽ tự khỏi sau khoảng 1 – 2 ngày mà không cần can thiệp y tế đặc biệt. |
| Lịch tiêm | Lịch tiêm cơ bản:
Lịch tiêm chủng lại: Người có nguy cơ cao mắc bệnh phế cầu xâm lấn (≥2 tuổi): tiêm chủng lại 5 năm sau liều cơ bản hoặc theo chỉ định của bác sĩ điều trị. |
Từ 6 tuần tuổi đến dưới 7 tháng tuổi có lịch tiêm gồm 4 mũi:
Từ 7 tháng đến dưới 12 tháng tuổi (chưa từng được tiêm phòng vắc xin trước đó): Lịch tiêm gồm 3 mũi:
(Mũi 3 cách mũi 2 tối thiểu 2 tháng, khi trẻ trên 1 tuổi) Từ 12 tháng đến dưới 24 tháng tuổi (chưa từng được tiêm phòng vắc xin trước đó): Lịch tiêm gồm 2 mũi:
Từ 24 tháng đến người lớn (chưa từng được tiêm phòng vắc xin trước đó hoặc chưa từng tiêm vắc xin Pneumo 23): Lịch tiêm 01 mũi. |
Các tổ chức y tế như Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Hoa Kỳ khuyến nghị tất cả người lớn và trẻ em thuộc nhóm nguy cơ cao hoàn thành lịch tiêm Prevenar 13 trước, sau đó bổ sung Pneumovax 23. Đặc biệt, đối với nhóm nguy cơ cao mắc phế cầu xâm lấn, vắc xin Pneumovax 23 cần được tiêm càng sớm càng tốt, với khoảng cách tối thiểu 8 tuần sau tiêm Prevenar 13. Với người không thuộc nhóm nguy cơ cao, khoảng thời gian này là 1 năm.
Việc tiêm bổ sung Pneumovax 23 sau khi hoàn thành vắc xin Prevenar 13 không chỉ tăng cường khả năng bảo vệ trước các chủng phế cầu nguy hiểm mà còn là lá chắn hiệu quả, giảm nguy cơ mắc các bệnh phế cầu xâm lấn – một trong những mối đe dọa lớn đối với sức khỏe. Việc tuân thủ khuyến cáo tiêm chủng kết hợp cả Prevenar 13 và Pneumovax 23 là chiến lược phòng ngừa hiệu quả và toàn diện, đặc biệt với những người có nguy cơ cao.
Prevenar 13 là vắc xin phế cầu cộng hợp, đặc biệt nổi bật với khả năng kích thích hệ miễn dịch tạo ra phản ứng mạnh mẽ và duy trì hiệu quả bảo vệ lâu dài, khuyến cáo tiêm cho trẻ em từ 6 tuần tuổi và người lớn, không chỉ giúp hệ miễn dịch nhận diện các kháng nguyên phế cầu, mà còn ghi nhớ chúng lâu dài, giúp cơ thể duy trì khả năng phòng chống các bệnh lý do phế cầu gây ra.
Pneumovax 23 lại có ưu thế vượt trội về phạm vi bảo vệ khi bao phủ lên tới 23 tuýp huyết thanh phế cầu, mang lại sự bảo vệ rộng hơn cho người lớn và trẻ từ 2 tuổi trở lên, khi hệ miễn dịch đã phát triển đầy đủ để đáp ứng với vắc xin polysaccharide như Pneumovax 23. Với khả năng bảo vệ toàn diện này, Pneumovax 23 rất thích hợp cho những người có bệnh nền hoặc những người thuộc nhóm có nguy cơ cao, như người lớn trên 65 tuổi, để ngăn ngừa các bệnh phế cầu xâm lấn.
Người đã tiêm vắc xin phế cầu 13 vẫn nên tiêm thêm vắc xin phế cầu 23 để bảo vệ sức khỏe toàn diện. Việc tiêm cả hai loại vắc xin này sẽ giúp nâng cao hiệu quả bảo vệ khỏi các bệnh do phế cầu khuẩn gây ra, đặc biệt đối với những đối tượng có nguy cơ cao. Cụ thể, việc tiêm bổ sung vắc xin phế cầu 23 sau khi tiêm vắc xin phế cầu 13 sẽ giúp:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Cả vắc xin Pneumovax 23 và Prevenar 13 đều có những ưu điểm riêng biệt, giúp bảo vệ cơ thể khỏi các bệnh lý nguy hiểm do phế cầu khuẩn gây ra. Pneumovax 23 với khả năng bao phủ rộng, bảo vệ chống lại 23 chủng phế cầu, phù hợp với người lớn và trẻ từ 2 tuổi trở lên. Trong khi đó, Prevenar 13 lại mang lại sự bảo vệ lâu dài, đặc biệt hiệu quả đối với trẻ em và người cao tuổi, nhắm vào 13 chủng phế cầu nguy hiểm nhất. Do đó, sau khi tiêm Prevenar 13 vẫn nên tiêm thêm vắc xin Pneumovax 23 để mở rộng phạm vi bảo vệ. Nếu có bất kỳ thắc mắc về tiêm chủng hãy đặt câu hỏi trực tiếp cho bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh để được tư vấn giải đáp chi tiết.
