Ai nên tiêm HPV? Chỉ định và chống chỉ định cho đối tượng nào?

Hiện nay, có khoảng 11 – 12% dân số thế giới, tương đương 700 – 800 triệu người đang nhiễm HPV, ảnh hưởng đến cả nam và nữ. Tại Việt Nam, tỷ lệ nhiễm HPV dao động từ 8 – 11%, tùy thuộc vào từng vùng miền và ít nhất 50% phụ nữ từng nhiễm HPV ít nhất một lần trong đời. Các chuyên gia khuyến cáo, việc tiêm vắc xin HPV là cần thiết để bảo vệ bản thân và cộng đồng. Vậy ai nên tiêm vắc xin HPV? Cần lưu ý gì trước và sau khi tiêm HPV? Tìm hiểu ngay trong bài viết dưới đây.

BS Bùi Công Sự – Quản lý Y khoa vùng 3 – miền Bắc, Hệ thống Trung tâm tiêm chủng VNVC cho biết: “Vắc xin HPV đã được chứng minh an toàn và mang lại hiệu quả cao trong việc phòng ngừa nguy cơ mắc các bệnh do HPV gây ra. Vắc xin HPV giúp làm giảm đến 90% nguy cơ nhiễm trùng HPV tuýp 6, 11, 16, 18. Giảm khoảng 90% đối với mụn cóc sinh dục, khoảng 45% đối với bất thường tế bào cổ tử cung cấp độ thấp và khoảng 85% đối với bất thường cổ tử cung cấp độ cao. Hiệu quả chung của vắc xin HPV được ước tính có thể lên đến 96,1%.” (1)

2 loại vắc xin HPV phổ biến hiện nay

Hiện nay, có 2 loại vắc xin HPV được cấp phép lưu hành tại Việt Nam và trên 100 quốc gia toàn cầu là vắc xin Gardasil và vắc xin Gardasil 9. Hai loại vắc xin HPV đều có khả năng phòng ngừa các bệnh nguy hiểm do HPV gây ra nhưng lại có đặc điểm, số chủng phòng ngừa, lịch tiêm khác nhau. Cụ thể:

1. Vaccine Gardasil 4

Vắc xin Gardasil 4 (Mỹ) được nghiên cứu và phát triển bởi tập đoàn Merck Sharp and Dohm (Mỹ). Vắc xin phòng bệnh ung thư cổ tử cung, âm hộ, âm đạo, các tổn thương tiền ung thư và loạn sản, mụn cóc sinh dục, các bệnh lý do nhiễm HPV tuýp 6, 11, 16 và 18.

Vắc xin Gardasil 4 được sự phê duyệt từ Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) vào tháng 6 năm 2006. Đến năm 2011, vắc xin HPV 4 giá trị đã được phê duyệt để lưu hành tại hơn 120 quốc gia trên thế giới. Vắc xin Gardasil (Mỹ) được chỉ định dành cho trẻ em gái và phụ nữ trong độ tuổi từ 9 – 26 tuổi với lịch tiêm như sau:

Bé gái từ 9 tuổi đến dưới 14 tuổi

Phác đồ 2 mũi:

• Mũi 1: Lần tiêm đầu tiên
• Mũi 2: Cách mũi 1 từ 6 – 12 tháng

Phác đồ 3 mũi:

• Mũi 1: Lần tiêm đầu tiên
• Mũi 2: Cách mũi 1 ít nhất 2 tháng
• Mũi 3: Cách mũi 2 ít nhất 4 tháng

Phác đồ tiêm nhanh:

• Mũi 1: Lần tiêm đầu tiên
• Mũi 2: Cách mũi 1 ít nhất 1 tháng
• Mũi 3: Cách mũi 2 ít nhất 3 tháng

Bé gái từ 14 tuổi và phụ nữ đến 26 tuổi

Phác đồ 3 mũi:

• Mũi 1: Lần tiêm đầu tiên
• Mũi 2: Cách mũi 1 ít nhất 2 tháng
• Mũi 3: Cách mũi 2 ít nhất 4 tháng

Phác đồ tiêm nhanh:

• Mũi 1: Lần tiêm đầu tiên
• Mũi 2: Cách mũi 1 ít nhất 1 tháng
• Mũi 3: Cách mũi 2 ít nhất 3 tháng

2. Vaccine Gardasil 9

Vắc xin Gardasil 9 (Mỹ) được xem là vắc xin bình đẳng giới vì mở rộng cả đối tượng và phạm vi phòng bệnh rộng hơn cho cả nam giới và nữ giới. Vắc xin Gardasil 9 giúp bảo vệ khỏi 9 tuýp HPV phổ biến 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 và 58, gây bệnh ung thư cổ tử cung, ung thư âm hộ, ung thư âm đạo, ung thư hậu môn, ung thư hầu họng, mụn cóc sinh dục, các tổn thương tiền ung thư hoặc loạn sản… với hiệu quả bảo vệ lên đến trên 90% cho cả nam và nữ.

Vắc xin Gardasil 9 được nghiên cứu và phát triển bởi tập đoàn Merck Sharp & Dohme (MSD – Mỹ). Tính đến cuối năm 2023, vắc xin Gardasil 9 (Mỹ) đã được hơn 100 quốc gia và vùng lãnh thổ cấp phép lưu hành. Tại Việt Nam, vắc xin Gardasil được chỉ định tiêm cho cả nam và nữ từ 9 – 45 tuổi, giúp bảo vệ trước nguy cơ mắc các bệnh ung thư nguy hiểm và các bệnh lý khác do HPV gây ra. Lịch tiêm vắc xin Gardasil 9 như sau:

Người từ tròn 9 tuổi đến dưới 15 tuổi tại thời điểm tiêm lần đầu tiên:

Phác đồ 2 mũi:

• Mũi 1: lần tiêm đầu tiên trong độ tuổi
• Mũi 2: cách mũi 1 từ 6 – 12 tháng.
• Nếu mũi 2 tiêm cách mũi 1 < 5 tháng, cần tiêm mũi 3 cách mũi 2 ít nhất 3 tháng.

Phác đồ 3 mũi (0 – 2 – 6):

• Mũi 1: lần tiêm đầu tiên trong độ tuổi
• Mũi 2: cách mũi 1 ít nhất 2 tháng
• Mũi 3: cách mũi 2 ít nhất 4 tháng

Người từ tròn 15 tuổi đến 45 tuổi tại thời điểm tiêm lần đầu tiên:

Phác đồ 3 mũi (0 – 2 – 6):

• Mũi 1: lần tiêm đầu tiên trong độ tuổi
• Mũi 2: cách mũi 1 ít nhất 2 tháng
• Mũi 3: cách mũi 2 ít nhất 4 tháng.

Ai nên tiêm HPV?

Tiêm vắc xin HPV là cách phòng ngừa hiệu quả các bệnh lý nguy hiểm liên quan đến HPV, đặc biệt là ung thư cổ tử cung. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết rõ đối tượng nào nên tiêm loại vắc xin này. Vậy ai nên tiêm HPV? Theo khuyến cáo của các chuyên gia y tế, những đối tượng sau đây nên tiêm vắc xin HPV:

• Trẻ em từ 9 – 14 tuổi: Đây là độ tuổi lý tưởng để tiêm vắc xin HPV, trước khi trẻ bắt đầu có hoạt động tình dục. Khi tiêm ở độ tuổi này, kháng thể có thể duy trì ở nồng độ cao và tính sinh miễn dịch bền vững. Đặc biệt, trẻ em ở độ tuổi 9 – 14 chỉ cần tiêm 2 mũi, giúp sinh hiệu quả miễn dịch cao và tiết kiệm chi phí so với tiêm ở độ tuổi lớn hơn (cần tiêm 3 mũi).
• Thanh thiếu niên từ 15 tuổi trở lên: Cả nam và nữ trong độ tuổi này đều nên tiêm vắc xin HPV để phòng ngừa các bệnh lý liên quan đến HPV.
• Người trưởng thành đến 45 tuổi: Ngay cả khi đã từng quan hệ tình dục, đã từng nhiễm HPV, thậm chí đã có con, việc tiêm vắc xin HPV vẫn mang lại hiệu quả phòng ngừa nguy cơ nhiễm và mắc các bệnh do HPV gây ra.
• Người có nguy cơ cao: Những người có hệ miễn dịch yếu hoặc có lịch sử mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục cũng nên xem xét việc tiêm vắc xin.

Xem thêm video: Những đối tượng và lứa tuổi nào nên tiêm ngừa virus HPV?

Chống chỉ định tiêm phòng HPV trong trường hợp nào?

Bên cạnh vấn đề ai nên tiêm HPV cũng có nhiều người thắc mắc trường hợp nào chống chỉ định tiêm phòng HPV. Theo các chuyên gia, mặc dù vắc xin HPV được chỉ định tiêm cho trẻ em và người lớn từ 9 – 45 tuổi nhưng không phải tất cả trường hợp nào cũng có thể tiêm. Cụ thể, những trường hợp chống chỉ định tiêm HPV bao gồm:

• Dị ứng nặng với bất kỳ thành phần nào của vắc xin: Nếu từng bị dị ứng nặng với bất kỳ thành phần nào của vắc xin HPV, bao gồm cả tá dược, thì không nên tiêm.
• Đang bị sốt cao hoặc nhiễm trùng cấp tính: Khi cơ thể đang phải chống lại bệnh tật, hệ miễn dịch sẽ suy yếu và không thể đáp ứng tốt với vắc xin. Do đó, nên hoãn tiêm cho đến khi sức khỏe hồi phục hoàn toàn.
• Người bị giảm tiểu cầu, rối loạn đông máu hoặc đang dùng thuốc làm loãng máu cần thận trọng và tham khảo ý kiến bác sĩ.
• Phụ nữ đang có thai: Mặc dù chưa có bằng chứng rõ ràng về tác dụng phụ của vắc xin HPV đối với thai nhi, nhưng để đảm bảo an toàn, các chuyên gia khuyến cáo không nên tiêm vắc xin trong thời kỳ mang thai.
• Suy giảm hệ miễn dịch: Những người có hệ miễn dịch suy yếu, như người nhiễm HIV hoặc đang điều trị ung thư, cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi tiêm.

Câu hỏi thường gặp

1. Có nên chích ngừa HPV cho bé gái không?

Việc chích ngừa HPV cho bé gái là rất cần thiết và thường được khuyến cáo thực hiện càng sớm càng tốt, ngay khi trẻ đạt 9 tuổi. Những lý do chính nên tiêm vắc xin HPV cho bé gái gồm:

• Phòng ngừa ung thư cổ tử cung: Đây là lý do quan trọng nhất. HPV là nguyên nhân chính gây ra ung thư cổ tử cung. Tiêm chủng sớm giúp cơ thể bé gái tạo ra kháng thể, bảo vệ khỏi HPV, giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh ung thư cổ tử cung trong tương lai.
• Phòng ngừa các bệnh khác: Ngoài ung thư cổ tử cung, HPV còn gây ra các bệnh khác như mụn cóc sinh dục, ung thư âm đạo, ung thư âm hộ, ung thư hầu họng. Tiêm vắc xin HPV cho bé gái giúp phòng ngừa các bệnh lý này một cách hiệu quả.
• Bảo vệ sức khỏe lâu dài: Miễn dịch tạo ra sau khi tiêm chủng có thể kéo dài nhiều năm, thậm chí là suốt đời.
• Thời điểm tiêm lý tưởng: Độ tuổi từ 9 – 14 là thời điểm lý tưởng để tiêm chủng HPV, trước khi bé bắt đầu có hoạt động tình dục. Lúc này, hệ miễn dịch của bé hoạt động tốt nhất và cơ thể sẽ tạo ra kháng thể mạnh mẽ để chống lại virus gây bệnh.
• An toàn và hiệu quả: Vắc xin HPV đã được nghiên cứu kỹ lưỡng và chứng minh là an toàn, hiệu quả cao.
• Giảm nguy cơ lây nhiễm: Nhiều người được tiêm vắc xin, giúp giảm sự lây lan của HPV trong cộng đồng, bảo vệ những người chưa được tiêm vắc xin hoặc những người không đủ điều kiện để tiêm vắc xin HPV.

2. Có thể tiêm ngừa HPV ngoài độ tuổi khuyến nghị không?

Không nên tiêm ngừa HPV ngoài độ tuổi khuyến nghị! Theo những khuyến cáo từ các tổ chức y tế như Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC Hoa Kỳ cũng như hướng dẫn mới (vào tháng 5/2024) từ Bộ Y tế Việt Nam, vắc xin HPV được khuyến nghị cho mọi đối tượng trong độ tuổi từ 9 đến 45 tuổi, bao gồm cả những người đã từng có quan hệ tình dục và đã sinh con.

Tuy nhiên, hiện nay vẫn chưa có đủ nghiên cứu đối chứng để chứng minh tính an toàn và hiệu quả của vắc xin khi tiêm cho những người trên 45 tuổi – ngoài độ tuổi khuyến nghị. Việc thiếu cơ sở khoa học này đặt ra những lo ngại nhất định trong việc mở rộng đối tượng tiêm chủng vượt quá độ tuổi đã được khuyến cáo.

Hơn nữa, một lý do khác khiến các bác sĩ thường không khuyến nghị việc tiêm vắc xin HPV cho những người trưởng thành trên 45 tuổi là do khả năng rất cao những người trên 45 tuổi đã từng tiếp xúc với HPV ở một giai đoạn nhất định trong đời.

Tốt nhất, nếu bạn đã trên 45 tuổi, chưa từng tiêm vắc xin HPV và lo ngại về nguy cơ nhiễm, việc tham vấn ý kiến bác sĩ tại cơ sở y tế, bệnh viện là bước đi quan trọng. Bác sĩ có thể giúp bạn cân nhắc giữa lợi ích và rủi ro để đưa ra quyết định phù hợp về việc có nên tiêm ngừa trong tình huống cụ thể của bạn hay không.

3. Vì sao nên tiêm HPV cho nam?

Nhiều người vẫn nghĩ rằng vắc xin HPV chỉ dành cho nữ giới để phòng ngừa ung thư cổ tử cung. Tuy nhiên, HPV không chỉ gây ra ung thư cổ tử cung mà còn gây ra nhiều bệnh lý khác ở cả nam và nữ. CDC Hoa Kỳ khuyến nghị nam giới trong độ tuổi từ 9 – 45 nên thực hiện tiêm vắc xin HPV càng sớm càng tốt. Tiêm ngừa HPV cho nam giới là rất quan trọng vì một số lý do sau:

• Bảo vệ sức khỏe: Nam giới cũng có thể nhiễm HPV và mắc các bệnh lý nguy hiểm do HPV gây ra như ung thư vòm họng, ung thư hậu môn và ung thư dương vật. Việc tiêm vắc xin giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh này. Đặc biệt, nam giới còn được đánh giá là nhóm “yếu thế” đối với HPV khi khả năng đào thải HPV ở nam giới thấp hơn so với nữ giới.
• Phòng ngừa sùi mào gà: Sùi mào gà là một trong những bệnh lây truyền qua đường tình dục phổ biến nhất do HPV gây ra. Tiêm vắc xin HPV giúp phòng ngừa bệnh hiệu quả.
• Bảo vệ bạn tình: Khi nam giới tiêm vắc xin HPV, họ sẽ giảm nguy cơ lây nhiễm virus cho bạn tình nữ, giúp giảm nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung ở nữ giới.
• Tăng cường miễn dịch cộng đồng: Việc tiêm chủng HPV rộng rãi giúp giảm sự lưu hành của HPV trong cộng đồng, góp phần bảo vệ những người chưa được tiêm chủng.
• Hiệu quả phòng ngừa: Vắc xin HPV đã được chứng minh là hiệu quả trong việc ngăn ngừa các bệnh liên quan đến virus, giúp nam giới duy trì sức khỏe tốt hơn.

Ai nên tiêm HPV? Tiêm vắc xin HPV là một biện pháp phòng ngừa quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe cho cả nam và nữ. Đối tượng nên tiêm vắc xin HPV bao gồm trẻ em và thanh thiếu niên từ 9 – 14 tuổi, cũng như thanh thiếu niên từ 15 tuổi và người lớn, lứa tuổi trung niên từ 45 tuổi trở xuống. Mặc dù có một số trường hợp chống chỉ định, nhưng tiêm chủng HPV vẫn được khuyến khích cho hầu hết mọi người.