Trên thị trường có nhiều loại thuốc nhỏ mắt khác nhau, do đó người bệnh đau mắt đỏ có thể dễ dàng tìm mua. Nhưng đáng lo ngại, nhiều người dùng thuốc nhỏ mắt Corticoid mà chưa được bác sĩ chỉ định. Việc sử dụng thuốc sai cách hoặc lạm dụng thuốc thời gian dài sẽ dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm như giảm thị lực, đục thủy tinh thể, thậm chí có nguy cơ mù lòa vĩnh viễn. Vậy thuốc nhỏ mắt corticoid có công dụng gì? Cách dùng và tác dụng phụ của thuốc ra sao?
Thuốc nhỏ mắt corticoid là thuốc giúp kiểm soát các triệu chứng liên quan đến viêm mắt do dị ứng, sau phẫu thuật, chấn thương mắt và các tình trạng khác về mắt bao gồm prednisolone, loteprednol,… Các loại thuốc nhỏ mắt corticoid có tỷ lệ thành phần cấu tạo khác biệt. Vì vậy, cơ chế hoạt động, hiệu quả điều trị và tác dụng phụ của từng loại cũng sẽ khác nhau. (1)
Thuốc nhỏ mắt corticoid giúp ngăn ngừa viêm nhiễm bằng cách ức chế giải phóng các protein gây viêm từ những tế bào miễn dịch, từ đó làm giảm các triệu chứng như đau, đỏ và sưng. Cơ chế hoạt động của corticoid là làm kích hoạt enzyme lipocortin – chất này có tác dụng ức chế phospholipase A2, enzyme đóng vai trò bắt đầu quá trình viêm. Phospholipase A2 giúp tổng hợp chất gây viêm như prostaglandin và leukotrien.
Ngoài tác dụng chống viêm, thuốc nhỏ mắt corticoid còn có tác dụng chống dị ứng và chống xuất tiết, thường được sử dụng để điều trị các bệnh: viêm màng bồ đào, viêm mống mắt thể mi, viêm giác mạc, viêm kết mạc, viêm kết mạc dị ứng theo mùa,…
Tuy nhiên, không nên dùng thuốc nhỏ mắt corticoid cho người đang bị viêm loét giác mạc, vì hoạt chất này sẽ làm giảm miễn dịch tại chỗ và chậm quá trình liền sẹo, lành thương. Điều này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn trong kết mạc và giác mạc sinh sôi và phát triển, gây ra biến chứng cho người bệnh.
Khi tình trạng viêm ảnh hưởng đến cấu trúc và thị lực của mắt, việc sử dụng thuốc nhỏ mắt corticoid sẽ cực kỳ thiết yếu cho quá trình điều trị bệnh. Vì thành phần của thuốc bao gồm dexamethason và tobramycin nên thường được sử dụng rộng rãi trong điều trị nhãn khoa. Dexamethasone là thành phần hoạt chất chống viêm thuộc họ corticoid, mạnh hơn prednisolon hàng chục lần, có khả năng hấp thu tốt vào nội nhãn, có tác dụng giảm đau, chống viêm và cương tụ mạch máu nhanh chóng. Tobramycin là kháng sinh phổ rộng thuộc họ aminosid, mạnh hơn gentamicin, hấp thu nhanh gấp 4 lần gentamicin và ít độc hơn gentamicin.
Nếu được chẩn đoán chính xác, sử dụng thuốc đúng liều lượng và đúng thời gian, sự kết hợp giữa kháng sinh và thuốc chống viêm có thể nhanh chóng đáp ứng nhu cầu của người dùng và đạt được hiệu quả điều trị như mong muốn. Liều thông thường là 4-6 giọt. Đối với một số bệnh cấp tính như viêm dị ứng nặng, viêm màng bồ đào cấp tính,… có thể tăng liều lên 8-10 lần. Ngược lại, các bệnh mạn tính cần giảm liều corticoid từ từ, không nên dừng thuốc đột ngột. Bác sĩ chuyên khoa Mắt, khoa Da liễu, khoa Nội tiết – Đái tháo đường,… sẽ thăm khám và theo dõi tình trạng bệnh. Tùy vào nguyên nhân gây bệnh, người bệnh có biến chứng hay không,… từ đó quyết định tăng hoặc giảm liều lượng của thuốc.
Thuốc nhỏ mắt corticoid giúp điều trị các triệu chứng viêm (như đỏ, đau nhức và sưng mắt), giúp rút ngắn thời gian chữa bệnh, giảm ngứa. Tình trạng này có thể do chấn thương, nhiễm trùng, dị ứng hoặc xảy ra sau phẫu thuật.
Thuốc nhỏ mắt corticoid có chứa kháng sinh giúp giảm viêm, ngăn ngừa và điều trị nhiễm trùng cũng như phản ứng dị ứng mắt. Thuốc thường được sử dụng để điều trị các triệu chứng dị ứng mắt nghiêm trọng hoặc xảy ra trong thời gian dài.
Chỉ định: hầu hết người lớn đều có thể sử dụng thuốc nhỏ mắt corticoid. Trẻ em từ 2 tuổi trở lên có thể sử dụng thuốc khi có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.
Chống chỉ định sử dụng thuốc nhỏ mắt corticoid đối với người:
Dưới đây là một số tác dụng phụ thường gặp của thuốc nhỏ mắt corticoid: (2)
Nếu gặp các tác dụng phụ nghiêm trọng như dưới đây, người bệnh nên liên hệ bệnh viện ngay lập tức để được chữa trị kịp thời:
Trong một số ít trường hợp, có thể xảy ra phản ứng dị ứng nghiêm trọng (sốc phản vệ) với thuốc nhỏ mắt corticoid. Người xung quanh nên liên hệ bệnh viện gần nhất hoặc trạm cấp cứu khẩn cấp ngay nếu người bệnh xuất hiện các triệu chứng sau:
Corticoid gây tích tụ glycosaminoglycan, tăng sản xuất protein-TIGR (trabecular meshwork-inducible glucocorticoid response protein), dẫn đến tắc nghẽn và xơ hóa vùng bè, từ đó gây bệnh tăng nhãn áp. Bệnh tăng nhãn áp làm tổn thương dây thần kinh thị giác, ảnh hưởng đến thị lực và có thể gây đục thủy tinh thể, mờ mắt, chói mắt khi tiếp xúc với ánh sáng mặt trời, suy giảm thị lực và mù lòa dần dần.
Nguy cơ mắc bệnh tăng nhãn áp do corticoid phụ thuộc vào thời gian sử dụng, hiệu quả của corticoid và tình trạng của bệnh nhân. Các yếu tố nguy cơ làm tăng nguy cơ mắc bệnh tăng nhãn áp do corticoid bao gồm bệnh tăng nhãn áp góc mở nguyên phát từ trước, tiền sử tăng áp lực nội nhãn do sử dụng corticoid, đái tháo đường type 1 hoặc tuổi tác.
Sử dụng corticoid lâu dài có thể gây mỏng giác mạc. Ở một số bệnh, người bệnh không biết mình bị rách hoặc loét giác mạc mà sử dụng thuốc nhỏ mắt có chứa corticoid một cách bừa bãi, có thể khiến vết loét ngày càng nặng, để lại sẹo lâu lành và có thể dẫn đến thủng giác mạc, dẫn đến mù lòa.
Tác dụng phụ khi dùng corticoid thường xuất hiện vài tuần sau khi dùng corticoid mạnh và vài tháng sau khi dùng corticoid nhẹ. Dexamethason có thể gây đục thủy tinh thể ở cực sau, gây khó nhìn vào ban ngày, sau đó đục thủy tinh thể lan đến vỏ và lõi thủy tinh thể, dẫn đến mù lòa thực sự nếu không loại bỏ đục thủy tinh thể và đặt thấu kính nội nhãn (IOL).
Các bệnh về mắt do đục thủy tinh thể thường không có triệu chứng rõ ràng như không đau hoặc đỏ mắt nên người bệnh thường chỉ tìm đến điều trị y tế khi tình trạng đã tiến triển đến giai đoạn nặng. Khi tình trạng bệnh diễn tiến nặng, bệnh nhân cần phải phẫu thuật thay thủy tinh thể để cải thiện thị lực.
Hoạt chất corticoid không chỉ ức chế phản ứng viêm mà còn ức chế khả năng chống nhiễm trùng của cơ thể. Kết quả là vi khuẩn, virus hoặc nấm thường xâm nhập vào hàng rào bảo vệ của mắt, gây nhiễm trùng giác mạc và thậm chí là môi trường nội nhãn, làm chậm quá trình lành vết thương.
>>>Có thể bạn chưa biết: Corticoid có trong thuốc nào? Cách phân biệt thuốc chứa Corticoid
Liều dùng của các loại thuốc sẽ khác nhau tùy thuộc độ tuổi của người bệnh và mức độ nghiêm trọng của bệnh. Bạn nên tuân thủ đúng chỉ định của bác sĩ khi sử dụng thuốc. Lượng thuốc cần dùng sẽ tùy thuộc vào độ mạnh của thuốc. Ngoài ra, bạn tuân thủ liều dùng mỗi ngày, thời gian giữa các lần dùng thuốc và thời điểm dùng thuốc của mỗi người cũng sẽ khác nhau.
Bác sĩ cần thường xuyên kiểm tra mắt để đảm bảo thuốc hoạt động bình thường và kiểm tra các tác dụng không mong muốn, đặc biệt khi người bệnh sử dụng thuốc này trong 10 ngày hoặc lâu hơn. (3)
Không nên sử dụng thuốc trong thời gian quá dài. Thuốc nhỏ mắt corticoid có thể gây tăng áp lực nội nhãn hoặc đục thủy tinh thể dưới bao sau nếu sử dụng quá lâu. Ngoài ra, sử dụng thuốc sau phẫu thuật đục thủy tinh thể cũng có khả năng làm vết thương chậm lành.
Thuốc này có thể gây ra phản ứng dị ứng nghiêm trọng gọi là sốc phản vệ, có thể đe dọa tính mạng và cần được chăm sóc y tế ngay lập tức. Nếu bạn xuất hiện các triệu chứng như phát ban, ngứa, khàn giọng, khó thở, khó nuốt hoặc sưng tay, mặt hoặc miệng sau khi sử dụng thuốc này,… hãy đến ngay trung tâm y tế hoặc bệnh viện gần nhất.
Đừng ngừng sử dụng thuốc nhỏ mắt corticoid đột ngột. Bác sĩ sẽ tư vấn cho bạn cách giảm liều từ từ đến khi bạn ngừng thuốc hoàn toàn. Nếu các triệu chứng của bạn không cải thiện sau 2 ngày hoặc nếu chúng trở nên tồi tệ hơn, đến bác sĩ khoa Mắt khoa kiểm tra ngay để tránh những biến chứng nguy hiểm cho mắt.
>>>Xem thêm: Corticoid cho trẻ em dùng như thế nào an toàn?
Dưới đây là các lưu ý khi sử dụng thuốc nhỏ mắt corticoid:
Khoa Mắt, khoa Nội tiết – Đái tháo đường, khoa Da liễu – Thẩm mỹ Da, BVĐK Tâm Anh là nơi hội tụ đội ngũ y bác sĩ với chuyên môn cao và nhiều năm kinh nghiệm trong điều trị các bệnh như: đái tháo đường, béo phì, suy tuyến thượng thận, viêm bờ mi, viêm kết mạc, đặc biệt có liên quan đến thuốc corticoid,… Hệ thống máy móc, trang thiết bị hiện đại được nhập khẩu chính ngạch từ các nước tân tiến trên thế giới giúp cải thiện tình trạng sức khỏe kịp thời, hiệu quả.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Khi gặp các vấn đề về mắt, người bệnh không nên tự ý mua thuốc nhỏ mắt về dùng, đặc biệt thuốc nhỏ mắt Corticoid. Thay vào đó, người dân nên tìm đến bệnh viện để được các bác sĩ khám và điều trị kịp thời, ngăn chặn các biến chứng nguy hiểm cho sức khỏe.
