Thực phẩm làm tan cục máu đông là cụm từ được nhiều người tìm kiếm với hy vọng cải thiện tình trạng huyết khối thông qua chế độ ăn uống. Tuy nhiên, liệu có thực phẩm nào thực sự có khả năng phá vỡ cục máu đông trong cơ thể? Hay đó chỉ là hiểu lầm phổ biến? Bài viết dưới đây sẽ cung cấp thông tin khoa học rõ ràng, phân biệt giữa thực phẩm hỗ trợ và điều trị, đồng thời gợi ý các nhóm thực phẩm giúp giảm nguy cơ hình thành cục máu đông mới. Nếu bạn đang tìm giải pháp hỗ trợ tuần hoàn và phòng ngừa huyết khối, đừng bỏ qua nội dung sau.
Không. Không có thực phẩm nào có thể làm tan hoàn toàn cục máu đông đã hình thành trong lòng mạch. Việc tan cục máu đông (huyết khối) là một quá trình y khoa phức tạp, thường cần sử dụng thuốc đặc trị
Nhưng một số loại thực phẩm có thể góp phần làm loãng máu nhẹ, cải thiện lưu thông máu, hỗ trợ ngăn ngừa hình thành thêm cục máu đông và hỗ trợ quá trình điều trị. Những thực phẩm này không thay thế thuốc, không đủ mạnh để xử lý cục máu đông đã hình thành. Tự ý dùng thực phẩm có tác dụng làm loãng máu mà không kiểm soát (đặc biệt khi đang dùng thuốc chống đông) có thể gây chảy máu nguy hiểm.
Nếu nghi ngờ có huyết khối (sưng đau chân, đau ngực, khó thở, đột ngột yếu liệt…), người bệnh cần đi khám khẩn cấp. Điều trị cục máu đông là việc của bác sĩ, không thể thay thế bằng thực phẩm.
Một số hoạt chất tự nhiên trong thực phẩm có khả năng hỗ trợ ngăn ngừa cục máu đông, thông qua cơ chế sinh học đặc hiệu như:
Tuy nhiên, cần lưu ý đây là các biện pháp hỗ trợ và không thay thế cho các phương pháp điều trị, can thiệp y tế.
Dưới đây là danh sách các thực phẩm có thể hỗ trợ giảm nguy cơ hình thành cục máu đông mới nhờ tác động đến độ nhớt máu, phản ứng viêm và sức khỏe nội mạc mạch máu. Những thực phẩm này không thay thế thuốc điều trị, nhưng có thể hỗ trợ dự phòng ở những đối tượng nguy cơ cao:
Nghiên cứu năm 2020 của National Library of Medicine cho thấy, tỏi có thể giúp giảm huyết áp, góp phần ngăn ngừa hình thành cục máu đông nhẹ ở người bị huyết áp cao. Tỏi có thành phần chính là allicin và các hợp chất sulfur khác, hỗ trợ ức chế quá trình kết tập tiểu cầu, giảm độ dính và ngăn ngừa hình thành cục máu đông. Để đạt hiệu quả tối đa, mỗi người nên dùng tỏi tươi, nghiền nát và để yên khoảng 10 phút trước khi ăn.
Một nghiên cứu khác của National Library of Medicine ghi nhận, ăn một tép tỏi (khoản 3g) mỗi ngày, trong 16 tuần, có thể làm giảm tới 80% lượng thromboxane – chất làm đông máu. Tuy nhiên, người bệnh không nên ăn tỏi trước khi phẫu thuật do ảnh hưởng đến chức năng tiểu cầu và quá trình đông máu.
Gừng là nguyên liệu quen thuộc trong nhiều căn bếp. Không chỉ giúp làm ấm cơ thể, gừng còn cung cấp kẽm – một khoáng chất thiết yếu cho hệ miễn dịch. Gừng có khả năng đào thải độc tố trong máu, duy trì sự ổn định của thành mạch. Gừng có khả năng chống viêm tự nhiên nhờ chứa salicylate (một hoạt chất tương tự aspirin), giúp hỗ trợ ngăn đông máu và làm loãng máu nhẹ. mỗi người có thể dùng gừng tươi để pha trà, nấu ăn, hoặc ăn gừng ngâm để hỗ trợ ngăn ngừa cục máu đông mỗi ngày.
Nghệ là một trong những thức ăn hỗ trợ giảm nguy cơ đông máu nhờ chứa curcumin, hoạt chất có tác dụng chống viêm và chống oxy hóa mạnh. Curcumin giúp ngăn tiểu cầu kết dính, giảm hình thành mảng bám trong mạch máu và hạn chế tạo fibrin. Nghệ còn giúp cải thiện chức năng nội mô mạch máu. Để tăng hiệu quả hấp thụ, mỗi người có thể thêm bột nghệ vào các món cà ri, súp, hoặc đồ uống như sữa nghệ hoặc sử dụng nghệ tươi để nấu ăn.
Hành tây là một thực phẩm giúp làm tan cục máu đông nhờ chứa prostaglandin A, chất giúp giãn mạch, giảm độ nhớt máu và giảm áp lực mạch máu. Hành tây cũng giàu quercetin, chứa axit amin lưu huỳnh và diallyl disulfide – các hợp chất giúp thủy phân fibrin, giảm mỡ máu và chống xơ cứng động mạch. Ăn hành tây thường xuyên còn giúp tăng lưu lượng máu mạch vành, hỗ trợ phòng ngừa huyết khối, đặc biệt hữu ích cho người bệnh tim mạch.
Theo các chuyên gia, hành tây sống có tác dụng mạnh hơn hành chín. Nếu không ăn được hành sống, mỗi người có thể chế biến thành nhiều món dễ ăn như thịt xào hành, trứng ốp la, hoặc cà ri, phù hợp cho cả người lớn và trẻ nhỏ.
Các loại cá béo như cá hồi, cá thu, cá mòi,… là những thực phẩm góp phần giảm nguy cơ đông máu, nhờ chứa nhiều omega-3. Loại axit béo này giúp chống viêm, giảm độ nhớt của máu, giảm mức triglyceride và ngăn tiểu cầu kết dính, từ đó hỗ trợ giảm nguy cơ hình thành cục máu đông. Cá béo cũng có lợi cho sức khỏe tim mạch tổng thể. Người có nguy cơ huyết khối, người sau đột quỵ, hoặc những ai muốn phòng ngừa đột quỵ và nhồi máu cơ tim thông qua chế độ ăn khoa học; nên bổ sung cá béo 2–3 lần mỗi tuần.
Cà chua là một lựa chọn tuyệt vời khi người bệnh đang băn khoăn không biết ăn gì để làm tan cục máu đông. Loại quả phổ biến này giàu lycopene và flavonoid, giúp làm loãng máu nhẹ, loại bỏ gốc tự do trong mạch máu, từ đó tăng độ đàn hồi thành mạch, ngăn ngừa huyết khối. Cà chua cũng chứa nhiều khoáng chất và nguyên tố vi lượng, hỗ trợ hệ tuần hoàn khỏe mạnh. Để giữ nguyên dưỡng chất, mỗi người nên ăn cà chua sống, hấp hoặc ép lấy nước.
Ớt cayenne chứa thành phần chính là capsaicin – hợp chất tạo cảm giác cay nóng khi ăn. Trong môi trường phòng thí nghiệm, capsaicin được chứng minh là có tác dụng làm loãng máu, ngăn tiểu cầu kết dính, từ đó ngăn hình thành cục máu đông ở chuột. Một nghiên cứu khác cho thấy, những người ăn đồ cay (như ớt) 6–7 lần mỗi tuần có tuổi thọ cao hơn so với những người chỉ ăn dưới một lần mỗi tuần.
Tuy nhiên, giống như nhiều loại thực phẩm khác, vẫn còn rất ít nghiên cứu đánh giá sự ảnh hưởng của ớt cayenne đến nguy cơ hình thành huyết khối ở người.
Quả mọng như việt quất, dâu tây và mâm xôi là những thực phẩm làm tan cục máu đông tiềm năng. Nhờ chứa nhiều flavonoid, chất chống oxy hóa mạnh, quả mọng giúp bảo vệ tế bào khỏi tổn thương, cải thiện chức năng mạch máu. Quả mọng còn hỗ trợ giảm nguy cơ hình thành huyết khối vi mô, từ đó hạn chế bệnh đột quỵ và các bệnh lý tim mạch. Mỗi người có thể ăn quả mọng tươi, dùng chung với sữa chua, sinh tố hoặc các món tráng miệng.
Hạt lanh và hạt chia là những thực phẩm hỗ trợ làm tan cục máu đông do chứa nhiều Axit alpha-linolenic (ALA), Omega – 3 thực vật, chất xơ hòa tan. ALA có thể được chuyển hóa thành EPA và DHA trong cơ thể với lợi ích tương tự như cá béo. Chất xơ hòa tan góp phần bảo vệ sức khỏe tim mạch. Mỗi người có thể thêm hạt lanh xay vào ngũ cốc, sữa chua, sinh tố hoặc các món nướng. Vừa giúp tăng thêm gia vị, vừa góp phần bảo vệ sức khỏe tổng thể.
Nho đỏ là thực phẩm góp phần giảm nguy cơ đông máu tự nhiên nhờ chứa flavonoid, quercetin và resveratrol – các hợp chất giúp ngăn LDL (cholesterol xấu) bị oxy hóa, giảm hình thành mảng bám và bảo vệ thành mạch máu.
Ăn nho đỏ thường xuyên có thể góp phần giảm nguy cơ hình thành cục máu đông và ngăn ngừa đau tim. Với những ai yêu thích rượu vang, có thể uống 1 ly vang đỏ mỗi ngày có thể hỗ trợ kiểm soát kết tập tiểu cầu và giảm sản sinh fibrinogen. Tuy nhiên, không được tiêu thụ quá nhiều để tránh ảnh hưởng đến sức khỏe.
Giấm táo thường được nhắc đến như một thực phẩm góp phần giảm nguy cơ đông máu, nhờ khả năng cân bằng pH và hỗ trợ lưu thông máu. Giấm táo giúp cải thiện đường huyết và giảm cholesterol. Cách dùng phổ biến là thêm 1–2 muỗng cà phê giấm táo pha loãng vào nước, uống trước bữa ăn để hỗ trợ tuần hoàn một cách nhẹ nhàng.
Tuy nhiên, hiện chưa có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy giấm táo có thể trực tiếp làm tan cục máu đông. Song, giấm táo có thể tương tác với một số loại thuốc và gây mất cân bằng kali. Do đó, người bệnh nên cẩn trọng hoặc tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.
Trà xanh là một thức uống phổ biến với nhiều lợi ích cho tim mạch. Trong trà xanh chứa chất chống oxy hóa, polyphenol và đặc biệt là catechin – hợp chất giúp ngăn cản sự hình thành cục máu đông, cải thiện lưu thông máu và tăng cường chức năng nội mô mạch máu. Uống 1–2 ly trà xanh mỗi ngày có thể giúp điều hòa huyết khối và giảm nguy cơ đột quỵ.
Quế là một thực phẩm góp phần giảm nguy cơ đông máu tiềm năng nhờ chứa coumarin – hợp chất tự nhiên có tác dụng làm loãng máu. Coumarin cũng là thành phần gốc của thuốc kháng đông như Warfarin. Dù vậy, vẫn cần thêm nghiên cứu để xác định hiệu quả, liều lượng an toàn và các chống chỉ định cụ thể. Nếu muốn dùng quế như một cách hỗ trợ chống đông máu, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ trước. Dùng liều cao trong thời gian dài có thể gây tổn thương gan, do đó cần sử dụng đúng mức và có kiểm soát.
Nếu người bệnh đang tìm hiểu ăn gì để làm tan cục máu đông, quả dứa là một lựa chọn phù hợp. Dứa chứa bromelain – một loại enzyme protease có khả năng chống viêm và có thể hỗ trợ tiêu sợi huyết (fibrin), từ đó góp phần giảm nguy cơ hình thành cục máu đông. Một nghiên cứu trong phòng thí nghiệm năm 2016 cho thấy bromelain có thể kéo dài thời gian đông máu khi thêm vào mẫu máu.
Lựu đỏ là một trong các thực phẩm làm hỗ trợ giảm nguy cơ đông máu nổi tiếng, nhờ chứa nhiều polyphenol – hợp chất chống oxy hóa mạnh. Polyphenol giúp điều hòa huyết áp, bảo vệ mạch máu, hỗ trợ giảm viêm. Lựu đỏ cũng có khả năng hạn chế tiểu cầu kết tập, từ đó ngăn chặn quá trình đông máu, hình thành huyết khối gây tắc nghẽn mạch. Mỗi người có thể ăn lựu trực tiếp, uống nước ép lựu hoặc dùng lựu chung với các món salad, tráng miệng để tăng thêm hương vị.
Một số thực phẩm chứa các hợp chất tự nhiên có thể giúp làm giảm độ kết dính của tiểu cầu, ức chế quá trình hình thành fibrin, từ đó góp phần ngăn ngừa sự hình thành cục máu đông. Khi máu lưu thông tốt hơn, nguy cơ tắc nghẽn mạch máu giảm, các cơ quan trong cơ thể nhận đủ oxy và dưỡng chất, góp phần giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, đột quỵ, và huyết khối tĩnh mạch sâu (DVT).
Bên cạnh việc khám, tuân thủ phác đồ điều trị và tham khảo ý kiến bác sĩ về việc dùng các loại thực phẩm làm tan cục máu đông, mỗi người nên duy trì cho mình thói quen sinh hoạt khoa học. Cụ thể:
Dù không có thực phẩm làm tan cục máu đông hoàn toàn, việc lựa chọn chế độ ăn phù hợp vẫn đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa huyết khối tái phát. Để được tư vấn dinh dưỡng cá nhân hóa và theo dõi chuyên sâu bởi đội ngũ chuyên gia đầu ngành, bạn có thể đặt lịch khám tại Bệnh viện Tâm Anh. Tại đây, bạn sẽ nhận được giải pháp tối ưu giúp kiểm soát yếu tố nguy cơ, nâng cao hiệu quả điều trị và bảo vệ sức khỏe tim mạch lâu dài. Đừng để cục máu đông âm thầm đe dọa cuộc sống bạn!
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Thực phẩm làm tan cục máu đông là quan niệm sai lầm phổ biến. Thực tế, không loại thực phẩm nào có thể phá vỡ huyết khối đã hình thành, nhưng một số thực phẩm như cá béo, tỏi, gừng, trái cây mọng có thể hỗ trợ giảm nguy cơ hình thành cục máu đông mới. Việc kiểm soát chế độ ăn, kết hợp lối sống lành mạnh và tuân thủ điều trị y khoa là giải pháp an toàn, hiệu quả để phòng ngừa huyết khối.
